Tại tòa mấy ngày qua, nhóm cựu cán bộ đều khẳng định không gây khó, không vòi vĩnh, thậm chí khẳng định doanh nghiệp "hiểu lầm" nên đưa tiền. 

Ngược lại, phía doanh nghiệp kể về những lần hồ sơ bị trả đi trả lại, thời gian giải quyết kéo dài và “mỗi lần đến phải có tí nọ, tí kia”.

Giữa hai lời khai ấy là hơn 30 tỉ đồng mà cáo trạng xác định các bị cáo đã nhận hối lộ.

"Quy trình có vẻ gây khó" nhưng "mục đích ban đầu trong sáng"

Theo cáo trạng, ông Hoan cùng một số cấp dưới bị cáo buộc gây khó khăn, nhũng nhiễu doanh nghiệp đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài, đặt thêm thủ tục, kéo dài thời gian giải quyết hồ sơ để buộc doanh nghiệp phải chi tiền. Tổng số tiền các bị cáo nhận hối lộ hơn 30 tỉ đồng, riêng ông Hoan nhận 16,3 tỉ đồng.

Tuy nhiên, tại tòa, cựu Cục trưởng Cục Quản lý lao động ngoài nước Tống Hải Nam không thừa nhận đã chỉ đạo cấp dưới làm khó doanh nghiệp để vòi tiền.

Ông Nam cho biết trong quá trình làm việc có nghe “hình như” cán bộ cấp dưới gợi ý, vòi vĩnh doanh nghiệp nhưng không thừa nhận mình chỉ đạo việc này.

Liên quan quy trình thẩm định hồ sơ đưa lao động sang Hàn Quốc làm việc theo diện visa E7, ông Nam khai quy trình do Phòng Hàn Quốc xây dựng, sau đó trình lãnh đạo xem xét và ông kiểm tra rồi ký thông qua.

Đáng chú ý, khi chủ tọa hỏi có nhận ra quy trình này gây khó cho doanh nghiệp hay không, ông Nam nói chỉ sau khi bị bắt mới nhận ra “có vẻ quy trình đã làm khó cho doanh nghiệp thật”.

Theo ông Nam, mục đích ban đầu của những người xây dựng quy trình là “trong sáng”, nhằm siết chặt thủ tục để tránh người lao động bị lừa sang Hàn Quốc. Do quy trình mới khác quy trình cũ, doanh nghiệp chưa quen, không làm được nên có thể nghĩ cán bộ cố tình gây khó, từ đó “nhờ vả, đưa tiền”.

Nhưng lời khai của các chủ doanh nghiệp lại mô tả một câu chuyện khác.

Doanh nghiệp khẳng định "không có tiền không thuận lợi"

Chủ tịch Công ty Hoàng Long Nghiêm Quốc Hưng khai doanh nghiệp hoạt động nhiều năm, thường xuyên phải làm việc với lãnh đạo Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội cùng Cục Quản lý lao động ngoài nước. Theo ông Hưng, mỗi lần giải quyết công việc vẫn phải “có tí nọ, tí kia”.

Khi chủ tọa hỏi nếu không đưa tiền thì hồ sơ có được giải quyết theo đúng trình tự hay không, ông Hưng thẳng thắn đáp: “Không có tiền thì chắc chắn không thuận lợi”.

Câu trả lời này đối lập trực tiếp với lập luận của ông Nam rằng doanh nghiệp có thể chỉ “hiểu lầm” những vướng mắc trong quy trình rồi chủ động đưa tiền.

Theo cáo trạng, các cán bộ của Cục đã dựng thêm rào cản, tạo thêm thủ tục để doanh nghiệp phải chi từ 100-400 triệu đồng cho mỗi hồ sơ.

Nhận hơn 16 tỉ, cựu thứ trưởng nói “nhận tiền nhưng làm đúng”

Không chỉ cựu Cục trưởng Tống Hải Nam, cựu Thứ trưởng Nguyễn Bá Hoan cũng khẳng định mình không gây khó doanh nghiệp.

Ông Hoan khai từng nghe về tình trạng cán bộ gây khó, nhũng nhiễu doanh nghiệp nhưng không nhận được đơn thư tố cáo cụ thể.

Tại các cuộc họp với Cục, ông đều chỉ đạo hồ sơ đủ điều kiện thì hoàn thiện để trình Bộ, hồ sơ chưa đủ điều kiện thì trả doanh nghiệp bổ sung. Ông khẳng định thời gian mình xử lý công việc vẫn bảo đảm đúng quy định.

Đối với thủ tục đưa lao động sang Hàn Quốc theo diện E7, ông Hoan nói có doanh nghiệp nhờ tác động để Cục giải quyết nhanh nhưng ông vẫn chỉ đạo phải thực hiện đúng quy định, không thể “làm nhanh” trái quy định.

Thế nhưng, sau khi ký giấy phép khoảng một tuần hoặc nửa tháng, Cục trưởng Tống Hải Nam lên báo doanh nghiệp có “quà cảm ơn” và ông Hoan thừa nhận đã cầm tiền.

Khi chủ tọa đặt câu hỏi nếu doanh nghiệp không đưa tiền thì hồ sơ vẫn được giải quyết, vậy tại sao vẫn nhận tiền, ông Hoan không trả lời trực tiếp mà chỉ đáp “dạ vâng”.

Ông Hoan khai ba lần nhận tổng cộng 5,7 tỉ đồng liên quan việc cấp phép là tiền hối lộ và "việc nhận tiền là sai". Nhưng với khoảng 10 tỉ đồng nhận vào các dịp lễ, Tết, ông cho rằng đây là quà doanh nghiệp thăm hỏi, chúc Tết, xuất phát từ quan hệ giữa doanh nghiệp với Bộ và Cục.

Ông gọi việc tặng quà dịp lễ, Tết là “truyền thống văn hóa” và xin tòa xem xét lại khoản tiền này.

Theo cáo trạng, ông Hoan nhận tiền 31 lần, tổng cộng 450.000 USD và 310 triệu đồng, tương đương khoảng 10,9 tỉ đồng vào các dịp lễ, Tết. Viện kiểm sát cho rằng đây vẫn là tiền hối lộ nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp.

Đáng chú ý, khi chủ tọa hỏi doanh nghiệp đưa tiền để tạo mối quan hệ, có phải sau này khi có việc sẽ được giúp hay không, ông Hoan thừa nhận: “Thì khả năng nó đều thế cả”.

Trong khi đó, ông Nghiêm Quốc Hưng khai đã hai lần đưa ông Hoan tổng cộng 170.000 USD. Ông Hưng không nhớ cụ thể từng lần nhưng nhớ rõ tổng số tiền này. Ngoài ra, ông khai đã đưa tiền cho ông Tống Hải Nam bốn lần để được phê duyệt cấp phép nhanh và "duy trì mối quan hệ".

Không chỉ một doanh nghiệp khai phải chi tiền

Kết quả điều tra còn xác định 27 người liên quan 29 giấy phép đã chi khoảng 15 tỉ đồng để được cấp phép. Trong đó, 16 đại diện doanh nghiệp trực tiếp nộp hồ sơ bị gây khó, yêu cầu bổ sung, chỉnh sửa nhiều lần, khiến thời gian thẩm định kéo dài; sau đó được gợi ý đưa tiền, tổng cộng khoảng 3,6 tỉ đồng.

11 người khác liên quan 13 doanh nghiệp phải thông qua trung gian để xin giấy phép trọn gói. Do hồ sơ bị trả lại nhiều lần, không được hướng dẫn cụ thể, thời gian cấp phép kéo dài nên họ phải qua trung gian "bôi trơn" nhóm cán bộ của Cục với tổng số tiền đưa khoảng 11 tỉ đồng.

Một con số khác được đưa ra tại tòa càng cho thấy khoảng cách giữa chi phí theo quy định và khoản tiền doanh nghiệp thực tế phải bỏ ra.

Bị cáo Nguyễn Lâm Sơn, giám đốc một công ty luật, khai mỗi hồ sơ cấp phép doanh nghiệp phải trả từ 650 triệu đến 1,05 tỉ đồng, trong khi chi phí cấp phép theo quy định chỉ khoảng 5 triệu đồng/hồ sơ.

Trong vụ án, cơ quan điều tra xác định những doanh nghiệp đưa tiền có dấu hiệu của tội đưa hối lộ.

Tuy nhiên, những người này được xác định đã đưa tiền trong bối cảnh bị cán bộ nhũng nhiễu, tạo rào cản, gây khó khăn, kéo dài thời gian thẩm định hồ sơ. Họ cũng thành khẩn khai báo, cung cấp tài liệu và có đơn tố cáo hành vi nhận hối lộ của các bị can nên không bị xử lý hình sự về tội đưa hối lộ.

Vụ hối lộ 30 tỉ: Cựu cục trưởng nói không vòi tiền, doanh nghiệp hiểu lầm nên vẫn đưa tiền tỉ

Tại tòa, cựu Cục trưởng Cục Quản lý lao động ngoài nước Tống Hải Nam cho rằng ông và cấp dưới không cố tình làm khó để vòi tiền. Theo ông, có thể doanh nghiệp chưa quen quy trình mới, thấy vướng mắc rồi nghĩ cán bộ gây khó nên “nhờ vả”, đưa tiền.