Chủ tịch Quốc hội: Không thể mặc nhiên coi người chưa có sổ đỏ là lấn chiếm đất

Phát biểu tại phiên thảo luận sáng 22-10 về các dự án Luật Đất đai (sửa đổi), Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản sửa đổi, Chủ tịch Quốc hội đánh giá cao việc các đại biểu thảo luận kỹ lưỡng, sâu sắc ba dự án luật, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu xây dựng Luật Đất đai có tính ổn định lâu dài, tháo gỡ điểm nghẽn trong thực tiễn và bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân.

Luật Đất đai phải ổn định lâu dài, bảo vệ quyền lợi người dân

Chủ tịch Quốc hội cho rằng lần sửa đổi này hướng tới xây dựng một đạo luật khung, xác lập các nguyên tắc cơ bản đi kèm cơ chế linh hoạt, tránh tình trạng phải sửa luật liên tục, đồng thời bảo đảm đồng bộ với cải cách hành chính, chuyển đổi số và các luật liên quan.

Về giá đất, Chủ tịch Quốc hội cho rằng cần giữ nguyên tắc giá đất theo thị trường nhưng không tuyệt đối hóa cơ chế thị trường thuần túy, bởi bảng giá đất tăng đột biến có thể đẩy chi phí bồi thường, tiền sử dụng đất lên cao, khiến nhiều dự án đình trệ.

Cần bổ sung nguyên tắc cân bằng lợi ích giữa Nhà nước, người sử dụng đất và nhà đầu tư; quy định rõ hệ số điều chỉnh, vùng giá trị và thửa đất chuẩn.

Việc xác định giá phải bảo đảm độc lập, công khai phương pháp và dữ liệu đầu vào, đồng thời xây dựng cơ sở dữ liệu giá đất quốc gia liên thông, cập nhật thường xuyên.

Đặc biệt, đối với cơ chế nhà đầu tư đã thỏa thuận được từ 75% diện tích đất hoặc số lượng người sử dụng đất trở lên thì Nhà nước thu hồi phần diện tích còn lại, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu phải quy định điều kiện chặt chẽ.

"Phải bảo đảm mức giá thỏa thuận hợp lý và bảo vệ quyền lợi của những người còn lại, đặc biệt là các trường hợp sử dụng đất ở lâu đời nhưng chưa có giấy chứng nhận".

Chủ tịch Quốc hội lưu ý: "Có những người dân sinh sống trên đất từ lâu, được chính quyền và cộng đồng địa phương xác nhận, nhưng vì điều kiện nào đó chưa được cấp giấy chứng nhận. Không thể chỉ vì chưa có giấy chứng nhận mà mặc nhiên coi họ là người lấn chiếm hoặc sử dụng đất trái pháp luật".

Cùng với đó, cần rút ngắn thủ tục thông báo, vận động nhưng bắt buộc hoàn thành phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trước khi giao đất. Các trường hợp ngoại lệ phải được giới hạn chặt chẽ và có cơ chế giám sát.

Một yêu cầu quan trọng khác là lượng hóa tiêu chí bảo đảm đời sống của người dân sau tái định cư bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ. 

Chủ tịch Quốc hội phân tích, không thể chỉ so sánh máy móc diện tích đất hoặc khoảng cách giữa nơi ở cũ và nơi ở mới. Nếu nơi ở mới có đầy đủ trường học, trạm y tế, khu thương mại, nhà trẻ trong khi nơi ở cũ còn thiếu những tiện ích này thì điều kiện sống của người dân đã được cải thiện.

Đại biểu đề xuất ba cơ chế tháo gỡ vướng mắc về giá đất

Cũng tại phiên thảo luận, đại biểu Nguyễn Thế Duy (TP.HCM) đề nghị sửa đổi các quy định về hoàn trả kinh phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư mà nhà đầu tư đã ứng trước; thời điểm xác định giá đất tính nghĩa vụ tài chính và giá trị quỹ đất thanh toán cho hợp đồng BT.

Về kinh phí bồi thường, đại biểu đề nghị cho phép phần tiền nhà đầu tư đã ứng trước nhưng chưa khấu trừ hết được tiếp tục khấu trừ vào tiền sử dụng đất, tiền thuê đất của dự án khác trên địa bàn cấp tỉnh hoặc được ngân sách nhà nước hoàn trả.

Theo đại biểu, khoản tiền này thực chất là chi phí nhà đầu tư ứng thay ngân sách để thực hiện nghĩa vụ của Nhà nước, nên phải được hoàn lại đầy đủ, kịp thời. Nếu không, chi phí đầu tư tăng sẽ gây áp lực lên giá thành dự án và giá bất động sản.

Đối với thời điểm xác định giá đất để tính nghĩa vụ tài chính, đại biểu đề xuất lấy thời điểm phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư làm mốc xác định. Cách làm này nhằm tránh tình trạng người dân nhận bồi thường theo mặt bằng giá cũ, trong khi nhà đầu tư phải thực hiện nghĩa vụ tài chính theo mặt bằng giá mới do thời gian giao đất kéo dài.

Sửa Luật Đất đai: Gắn mã định danh từng thửa đất, người dân có thể dùng sổ đỏ điện tử thay bản giấy

Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) mới nhất quy định mỗi thửa đất sẽ được gắn mã định danh duy nhất trên phạm vi cả nước. Đăng ký đất đai và giấy chứng nhận (sổ đỏ) bằng bản giấy hoặc điện tử có giá trị pháp lý như nhau.