Chủ tịch Quốc hội: Chế tài đủ mạnh để chống tình trạng bỏ cọc, thông đồng, dìm giá trong đấu giá tài sản

Phát biểu tại phiên thảo luận tổ TP.HCM sáng 19-10 về dự thảo Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi), Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đánh giá các đại biểu đã thảo luận sôi nổi, đi sâu vào từng điều khoản của dự thảo gồm 7 chương, 64 điều.

Chống bỏ cọc, thông đồng, phải công khai người vi phạm

Chủ tịch Quốc hội đề nghị việc hoàn thiện luật phải bám sát chủ trương của Đảng về hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, đồng thời đáp ứng yêu cầu phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, chuyển đổi số và quản lý tài sản công, đất đai.

Trong đó, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh năm nhóm vấn đề cần tập trung, từ phân định phạm vi điều chỉnh, ngăn chặn thao túng đấu giá đến chuyển đổi số, nâng cao trách nhiệm của đấu giá viên và bảo đảm công khai, minh bạch.

Theo Chủ tịch Quốc hội, phòng, chống thông đồng, dìm giá, tình trạng “quân xanh, quân đỏ” và bỏ cọc là vấn đề bức xúc nhất hiện nay, trực tiếp liên quan đến yêu cầu phòng, chống tham nhũng, tiêu cực và bảo vệ tài sản công.

Đối với đấu giá quyền sử dụng đất ở cho cá nhân, dự thảo đề xuất nâng mức tiền đặt trước lên 20-50% giá khởi điểm nhằm luật hóa Nghị quyết 66.11/2026/NQ-CP của Chính phủ. Chủ tịch Quốc hội đề nghị nghiên cứu mở rộng có chọn lọc mức đặt trước cao hơn đối với một số loại tài sản dễ bị thao túng.

“Cần bổ sung các hành vi bị nghiêm cấm, như tiết lộ danh sách, hồ sơ người tham gia trước thời điểm công khai; can thiệp, chỉ đạo trong việc lựa chọn tổ chức đấu giá và đấu giá viên”, ông nhấn mạnh.

Đáng chú ý, Chủ tịch Quốc hội đề nghị quy định rõ chế tài cấm tham gia đấu giá từ 6 tháng đến 5 năm đối với người trúng đấu giá nhưng bỏ cọc hoặc có hành vi thông đồng. Danh sách những người vi phạm cần được công khai trên Cổng đấu giá tài sản quốc gia.

Ông cũng đặt vấn đề xem xét quy định người nộp hồ sơ và tiền đặt trước hợp lệ tham dự phiên đấu giá được coi là đồng ý mua tài sản với giá khởi điểm, qua đó góp phần hạn chế tình trạng cò mồi đang diễn biến phức tạp.

Theo Chủ tịch Quốc hội, đất đai là lĩnh vực cần đặc biệt quan tâm bởi hoạt động đấu giá hiện nay phần lớn liên quan đến đất đai. Trong thời gian tới, Quốc hội còn xem xét sửa đổi Luật Đất đai, Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản và nhiều quy định liên quan, nên cần bảo đảm sự đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Đấu giá trực tuyến phải thực chất, luật phải rõ để dễ thực hiện

Một nội dung khác được Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh là phân định rõ phạm vi điều chỉnh giữa Luật Đấu giá tài sản và pháp luật chuyên ngành.

Theo ông, luật này nên tập trung quy định thống nhất về trình tự, thủ tục tổ chức cuộc đấu giá. Những nội dung như điều kiện tài sản đưa ra đấu giá, xác định giá khởi điểm, thẩm quyền quyết định, phê duyệt kết quả, nộp tiền và giao tài sản cần được điều chỉnh bởi pháp luật chuyên ngành.

“Nếu bây giờ đưa tất cả vào Luật Đấu giá tài sản, sau này pháp luật chuyên ngành có quy định khác thì sẽ rất khó xử lý”, Chủ tịch Quốc hội lưu ý, đồng thời đề nghị bổ sung nguyên tắc xử lý xung đột pháp lý để tránh chồng chéo, khoảng trống pháp luật và tình trạng nhiều cơ quan cùng chịu trách nhiệm một việc.

Về công khai, minh bạch, Chủ tịch Quốc hội đề nghị bắt buộc đăng tải đầy đủ thông tin cuộc đấu giá, kết quả đấu giá và danh sách người bỏ cọc trên Cổng đấu giá tài sản quốc gia. Người có tài sản đấu giá phải chịu trách nhiệm về tính chính xác, đầy đủ của thông tin và tính hợp pháp của tài sản đưa ra đấu giá.

Kết luận, ông đề nghị cơ quan soạn thảo và cơ quan thẩm tra tiếp tục nghiên cứu, tiếp thu ý kiến đại biểu, hướng đến xây dựng luật có chất lượng, ổn định và đi vào thực tiễn.

Theo Chủ tịch Quốc hội, tháo gỡ vướng mắc thể chế có thể thúc đẩy phát triển, nhưng khi quy định đã rõ thì việc tổ chức thực hiện cũng phải nghiêm túc, không né tránh, đùn đẩy trách nhiệm.

Cần cơ chế đấu giá rút gọn, tránh tài sản nhà nước hóa sắt vụn

Đại biểu Nguyễn Minh Đức (TP.HCM) cho rằng quy trình đấu giá tài sản hiện còn rườm rà, khiến nhiều tài sản công xuống cấp, hư hỏng trước khi xử lý xong. Ông đề nghị bổ sung thủ tục đấu giá rút gọn, đồng thời xây dựng cơ chế riêng cho tài sản số và siết điều kiện đối với nhà đầu tư tham gia đấu giá đất, khoáng sản.

Theo đại biểu, phương tiện vi phạm bị tạm giữ quá hạn, hàng hóa vô chủ tồn đọng tại cảng dù đã có mốc thời gian xử lý theo luật nhưng vẫn phải trải qua nhiều khâu kiểm kê, thẩm định giá, niêm yết và chuyển giao giữa các cơ quan. Thời gian xử lý có thể kéo dài từ 1-3 năm khiến hàng trăm nghìn xe cộ phơi mưa nắng, hàng hóa trong container hư hỏng, Nhà nước vừa thất thu vừa phát sinh chi phí tiêu hủy.

Ông đề nghị thiết kế thủ tục đấu giá rút gọn đối với phương tiện quá hạn tạm giữ, hàng hóa tồn đọng tại cảng, tang vật mau hỏng và tài sản công thanh lý giá trị nhỏ. Thời gian thông báo, niêm yết cần được nghiên cứu rút xuống còn 24-72 giờ hoặc phù hợp từng loại tài sản; cho phép định giá nhanh, đấu giá trực tuyến theo nguyên lô để giải phóng bãi giữ xe, cảng biển.

Với tài sản số, dữ liệu và quyền sở hữu trí tuệ, đại biểu kiến nghị bổ sung vào danh mục tài sản đấu giá, thiết kế quy trình xác thực quyền sở hữu, kiểm tra trong môi trường bảo mật, có sandbox để tránh rò rỉ dữ liệu, bí quyết công nghệ.

Riêng đất đai, khoáng sản và tài sản công giá trị lớn, cần thẩm định trước năng lực tài chính, kinh nghiệm nhà đầu tư; điều chỉnh linh hoạt tiền đặt trước và tăng chế tài bỏ cọc, ngăn thao túng, thổi giá.

Chính phủ đề xuất nâng tiền cọc đấu giá bất động sản lên 50%, người bỏ cọc bị cấm tham gia

Ngày 19-10, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng đã có tờ trình dự án Luật Đấu giá tài sản sửa đổi.