Chủ tịch Quốc hội: Đánh giá tác động cụ thể với từng nhóm hộ gia đình khi áp dụng giá điện giờ cao, thấp điểm

Tại phiên thảo luận tổ của Quốc hội chiều 20-10 về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị cơ quan soạn thảo, cơ quan thẩm tra làm rõ mục tiêu của lần sửa đổi này là tháo gỡ các vướng mắc trước mắt hay xác lập những nguyên tắc vận hành mới cho ngành điện. 

Phải đánh giá tác động chi phí hóa đơn của từng nhóm hộ 

Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh vấn đề giá điện và phân bổ rủi ro cần được cân nhắc đặc biệt thận trọng. Nguyên tắc giá hợp đồng mua bán điện phải phản ánh đầy đủ chi phí đầu tư, tài chính, vận hành, nhiên liệu và lợi nhuận hợp lý, nhưng không thể được hiểu thành việc Nhà nước, bên mua điện hoặc người sử dụng điện phải bảo đảm toàn bộ kết quả tài chính cho nhà đầu tư.

Theo ông, giá điện cần được hình thành trên cơ sở chi phí hợp lý, hợp lệ, hiệu quả đầu tư, mức độ rủi ro và điều kiện thị trường; không chuyển toàn bộ rủi ro đầu tư, kinh doanh sang Nhà nước, người dân và doanh nghiệp.

Đối với lộ trình xóa bỏ bù chéo và áp dụng giá điện theo giờ cao điểm, thấp điểm cho hộ sinh hoạt, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu đánh giá tác động theo các kịch bản cụ thể, tính đến biến động hóa đơn của từng nhóm hộ và chi phí sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp. Chính sách an sinh cần được thiết kế riêng, thông qua hỗ trợ trực tiếp từ ngân sách, thay vì xử lý bằng cơ chế giá điện.

Ông cũng đặt vấn đề về tính minh bạch và độ chính xác của công tơ điện, cho rằng người dân nhiều khi chỉ biết nhận hóa đơn và thanh toán mà không có điều kiện kiểm soát mức tiêu thụ thực tế. Cơ quan lập và thẩm định khung giá điện cần có tính độc lập cao hơn, không nên tiếp tục giao Tập đoàn Điện lực Việt Nam tự xây dựng như trước đây.

Đại biểu: đề nghị thí điểm giá điện theo giờ với hộ gia đình

Thảo luận tại tổ, nhiều đại biểu đề nghị thận trọng với việc áp dụng giá điện theo thời gian sử dụng trong ngày đối với hộ sinh hoạt, trước khi mở rộng cần thí điểm và đánh giá kỹ tác động.

Các đại biểu cũng yêu cầu minh bạch chi phí đầu vào, không để rủi ro đầu tư và những khoản lỗ thiếu kiểm soát cuối cùng dồn lên hóa đơn của người dân.

Đại biểu Tạ Thị Yên, Phó chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu, cho rằng khuyến khích sử dụng điện tiết kiệm, giảm phụ tải giờ cao điểm là cần thiết, nhưng cơ chế giá điện phải tính đến khả năng thay đổi thói quen sử dụng điện của từng nhóm khách hàng.

Theo bà Yên, giờ cao điểm buổi tối cũng là thời gian sinh hoạt bình thường của phần lớn gia đình: người lớn đi làm về, trẻ em đi học về, các thành viên nấu ăn, tắm giặt, học tập và sử dụng những thiết bị thiết yếu. Khác với nhà máy có thể điều chỉnh ca sản xuất, hộ gia đình khó dịch chuyển những nhu cầu này sang thời điểm khác.

“Nếu thiết kế không kỹ thì một chính sách nhằm khuyến khích thay đổi hành vi sử dụng điện lại có thể làm tăng chi phí đối với những người không có khả năng thay đổi hành vi đó”, bà Yên lưu ý.

Vì vậy đại biểu đề nghị chưa áp dụng đại trà giá điện theo thời gian sử dụng đối với tất cả hộ sinh hoạt. Việc triển khai cần căn cứ nhóm khách hàng, mức tiêu thụ, khả năng dịch chuyển phụ tải, điều kiện công tơ và hạ tầng kỹ thuật; đồng thời phải có lộ trình và đánh giá đầy đủ tác động trước khi mở rộng.

Đồng tình với hướng tiếp cận này, đại biểu Trần Vũ Khiêm (Quảng Trị) cho rằng việc áp dụng biểu giá điện theo giờ đối với khách hàng sinh hoạt chỉ nên thực hiện thí điểm, đánh giá kỹ tác động, đặc biệt với hộ thu nhập thấp. Chính sách cần đi kèm hỗ trợ chuyển đổi thiết bị tiết kiệm điện để người dân có điều kiện điều chỉnh cách sử dụng điện.

Chính thức trình Quốc hội quy định áp giá điện theo giờ thấp điểm, cao điểm với khách hàng sinh hoạt

Chiều 20-10, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng trình Quốc hội dự án luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực.