Tuổi Trẻ Xuân trò chuyện với Nguyễn Quốc Trung, Võ Lập Phúc, Nguyễn Thị Châu Anh, Ngô Nguyễn Ý Như - bốn gương mặt ưu tú tiêu biểu của thế hệ Z - để cùng hình dung về chặng đường 20 năm phía trước.

* NGUYỄN THỊ CHÂU ANH (sinh năm 2001)

• Quán quân cuộc thi "Thủ lĩnh sinh viên" TP.HCM.

• Tốt nghiệp Trường ĐH Quốc tế (ĐH Quốc gia TP.HCM).

• Hiện đang du học tại Vương quốc Anh, cao học ngành can thiệp xã hội và đánh giá chính sách tại ĐH Oxford.

Một chữ về chính mình

● Nếu phải chọn một chữ để tự nói về chính mình, với bạn đó là chữ gì?

- Châu Anh: Với tôi là chữ "Học". Tôi lớn lên từ những bài học của gia đình, làng xóm rồi trường lớp, sách vở và hiện là học trên hành trình bước ra thế giới để hiểu về nguồn cội, đất nước trên bản đồ thế giới và về chính mình. Việc học cho tôi những lăng kính khác nhau về cuộc sống, giúp định hình nên con người và giúp tôi thêm vững vàng tiến vào tương lai.

- Quốc Trung: Tôi chọn chữ "Thực". "Thực" là thực học, thực làm và giá trị thực. Lòng yêu nước hay khát vọng cống hiến nên được đo đếm bằng những kết quả cụ thể, các sản phẩm ứng dụng được vào thực tế đời sống.

- Lập Phúc: Tôi đặc biệt thích chữ "Lập" trong tên mình. Ba mẹ tôi kể đặt tên Lập Phúc từ suy nghĩ mong muốn con trai giữ vững tinh thần độc lập để kiến tạo hạnh phúc theo cách tử tế của riêng mình. Trưởng thành từ hoạt động phong trào và hiện là một công chức trẻ, tôi càng yêu chữ "Lập" ấy theo cách độc lập sống, lao động, học tập và cống hiến trong một đất nước độc lập.

- Ý Như: Cá nhân tôi chọn chữ "Tiến". Chữ "Tiến" là kim chỉ nam để mỗi ngày thức dậy tôi nhắc chính mình sử dụng quỹ thời gian hôm nay sao cho luôn tiến về phía trước, trở thành phiên bản hoàn thiện hơn của bản thân. Đôi lúc ở một lát cắt nào đó, tôi thấy bản thân đang lùi lại nhưng nhìn cả hành trình vẫn thấy mình đi xa hơn ngày hôm qua.

● Một cách ngắn gọn về hành trình bạn đã và đang đi sẽ là gì?

- Quốc Trung: Tôi chọn dấn thân và kiên định: không ngại thử thách, không sợ thất bại, dám bước đi trên con đường có thể không bằng phẳng nhưng là con đường mình tin tưởng, không bỏ cuộc giữa chừng mà giữ vững mục tiêu, giá trị cốt lõi của bản thân trước những khó khăn.

- Ý Như: Gần như Quốc Trung, tôi chọn kiên trì và tích cực như một "combo" bổ trợ cho nhau. Kiên trì vượt qua thử thách, không dễ dàng bỏ cuộc dù khó khăn hay thất bại. Tích cực để luôn giữ tinh thần lạc quan với niềm tin rằng mọi thử thách đều mang đến bài học quý giá và cơ hội phát triển.

- Lập Phúc: Trong Thép đã tôi thế đấy, tôi nhớ mãi đoạn này: "Đời người chỉ sống có một lần. Phải sống sao cho khỏi xót xa ân hận vì những năm tháng đã sống hoài, sống phí, để không phải hổ thẹn với những dĩ vãng ti tiện và hèn đớn của đời mình…". Tôi chọn cách sống cá tính, tạo phong cách riêng, giữ thái độ tự trọng vững vàng nhưng luôn cầu thị, cầu tiến, lắng nghe, học hỏi.

- Châu Anh: Hành trình tuổi trẻ vốn không dễ dàng nhưng luôn rất thú vị. Mình luôn xem mỗi thử thách trên hành trình đang bước là cơ hội để rèn giũa bản thân và mỗi vấp ngã sẽ thành bài học để soi chiếu chính mình.

* VÕ LẬP PHÚC (sinh năm 2002)

• Thủ khoa kép Trường ĐH Sư phạm TP.HCM khi đã trúng tuyển và tốt nghiệp đều đạt điểm thủ khoa.

• Phúc đang làm chuyên viên ngoại giao nhà nước Văn phòng HĐND và UBND phường An Khánh (TP.HCM).

Người trẻ và mục tiêu tăng trưởng hai con số

Xen giữa cuộc trò chuyện về bản thân, mỗi bạn trẻ đều chia sẻ mối quan tâm về tương lai đất nước mà trong ấy có tương lai của chính mình. "Dân giàu, nước mạnh, khẳng định vị thế quốc gia" là ước vọng chung mà mỗi người đều muốn góp phần mình.

Ý Như cho rằng tăng trưởng hai con số là thách thức lớn mà người trẻ phải là lực lượng nòng cốt thực hiện mục tiêu này. Cùng với nâng cao kỹ năng chuyên môn, tận dụng công nghệ luôn cần tinh thần sẵn sàng thay đổi, dám thử nghiệm, dám khởi nghiệp. Điều này đòi hỏi trách nhiệm cũng như sự chủ động của người trẻ để tăng sức cạnh tranh cho đất nước.

Trong khi đó, Quốc Trung cho rằng mỗi bạn trẻ đều có thể đóng góp vào mục tiêu này bằng khả năng sáng tạo và thích ứng nhanh với công nghệ. "Lớn lên cùng Internet, người trẻ hôm nay có năng lực ứng dụng công nghệ rất tốt để giải quyết các vấn đề xã hội, tạo ra những giá trị mới cho đất nước", Trung nói.

Lập Phúc bày tỏ: "Tôi nghĩ trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, mỗi bạn trẻ không chỉ thụ hưởng mà là chủ thể kiến tạo giá trị mới trong hệ giá trị chung của quốc gia, họ như những hoa tiêu không chỉ làm tốt nhiệm vụ mà phải hành động, đi đầu để theo kịp tốc độ thay đổi liên tục của thế giới".

Châu Anh thì khẳng định: "Học chính là con đường để công dân trẻ trở thành những công dân giàu phẩm chất, năng lực, chuyên môn, là lực lượng then chốt góp phần tăng năng suất lao động quốc gia, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, giúp kinh tế Việt Nam năng động hơn với khu vực và thế giới".

Nguồn nhân lực đương nhiên là yếu tố quyết định, cũng là yếu tố sát sườn nhất với các bạn trẻ: nhân lực của đất nước là chính mình. Châu Anh yêu cầu nhân lực phải là chất lượng cao cùng hệ thống chính sách tiến bộ. "Nhật Bản và Singapore là điển hình đầu tư mạnh cho hai yếu tố này, chúng ta cần học tập khi xác định con người là động lực phát triển của quốc gia".

Ý Như đồng tình và bổ sung thêm: nhân lực thời đại mới cần được trang bị kiến thức, kỹ năng và tư duy phù hợp, bên cạnh đó Nhà nước còn cần đầu tư công nghệ và đổi mới sáng tạo như chìa khóa giúp Việt Nam nâng cao năng suất lao động để bước vào nhóm quốc gia thu nhập cao. "Cần cả sự minh bạch, quản trị hiệu quả và môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp, đặc biệt với các doanh nghiệp non trẻ và start-up để tận dụng tối đa sức mạnh của thế hệ mới", Ý Như nói.

Mục tiêu ấy không xa rời định hướng xây dựng đất nước phồn vinh, hạnh phúc mà dưới góc nhìn của Quốc Trung: Việt Nam cần chuyển từ gia công sang sáng tạo với chính sách đãi ngộ thực tế để không bị chảy máu chất xám, cũng là để người trẻ yên tâm cống hiến ngay trên quê hương mình.

* NGUYỄN QUỐC TRUNG (sinh năm 2003)

• Đang du học theo học bổng của Liên minh châu Âu, ngành hóa học và sẽ nhận cùng lúc hai bằng thạc sĩ tại ĐH Paris-Saclay (Pháp) và ĐH Adam Mickiewicz (Ba Lan) trong năm tới.

Cùng vẽ chân dung tương lai

● Hẳn là các bạn đã phác thảo con đường phía trước cùng những dự định của riêng mình. Hãy nói về điều này từ chính vị trí của bạn hiện tại…

- Châu Anh: Việt Nam đang ở giai đoạn đổi mới toàn diện. Tôi chọn ngành học phân tích - nghiên cứu thiết kế - triển khai và đánh giá hiệu quả chính sách xã hội, qua đó cung cấp bằng chứng khoa học để cải tiến, xây dựng chính sách hiệu quả hơn. Việc nghiên cứu chính sách sẽ đóng vai trò cầu nối để mang kết quả, sáng kiến đổi mới sáng tạo đi vào đời sống, đề xuất cụ thể đáp ứng chuyển đổi kinh tế số, kinh tế xanh hay thu hút nhân tài, nhân lực chất lượng cao một cách bền vững.

- Quốc Trung: Giao thoa giữa vật liệu nano và dược liệu cổ truyền là hướng nghiên cứu tôi theo đuổi. Thế giới đang quay về với tự nhiên mà Việt Nam có lợi thế tuyệt đối về đa dạng sinh học. Nước ta có tiềm năng lớn trong việc dùng công nghệ hóa học vật liệu tiên tiến để phát triển nguồn dược liệu, tạo ra các sản phẩm y sinh có giá trị cao.

- Ý Như: Lĩnh vực tư vấn tài chính tôi đang làm khá tương đồng với định hướng phát triển khi Việt Nam mở các trung tâm tài chính quốc tế, thúc đẩy số hóa trong quản lý tài sản, thanh toán và lưu trữ giá trị. Tôi mong được đóng góp kiến thức đã tích lũy, cả những học hỏi ở môi trường quốc tế khi du học. Đóng góp có thể rất nhỏ thôi nhưng không ngoài mục tiêu tăng trưởng kinh tế bền vững hai con số.

* NGÔ NGUYỄN Ý NHƯ (sinh năm 2002)

• Cựu học sinh Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong (TP.HCM).

• Từng được 5 trường đại học Mỹ cấp học bổng, đồng thời tốt nghiệp loại ưu ngành Phân tích Kinh doanh tài chính, Đại học Miami (Mỹ).

• Hiện là trợ lý dịch vụ tư vấn tài chính KPMG Việt Nam.

Hãy vun trồng ngay bây giờ

● Ươm mầm luôn là việc cần thiết, bạn cho rằng thế hệ tương lai nên được đầu tư từ đâu?

- Quốc Trung: Muốn có những nhà khoa học giỏi, cần có tư duy phản biện. Hãy dạy cho các em nhỏ, con cái chúng ta biết đặt câu hỏi "Tại sao?" từ bé. Chúng ta cần một hệ thống giáo dục khuyến khích sự sáng tạo, tư duy phản biện. Rất cần quan tâm hơn sức khỏe tinh thần, dạy trẻ kỹ năng quản lý cảm xúc, đối mặt với áp lực để có thể phát triển một cách toàn diện và lành mạnh.

Tương lai, có thể là lúc trí tuệ nhân tạo làm thay con người rất nhiều việc, nhưng giá trị của thế giới thực, của sự sống vẫn là trường tồn. Giá trị của lòng nhân ái, sự chính trực cùng tình yêu quê hương sẽ luôn là kim chỉ nam vững chắc nhất cho mỗi người.

- Châu Anh: Đất nước có nhiều cơ chế, chính sách đồng hành với người trẻ và mình quan tâm khía cạnh triển khai, cụ thể hóa những điều này vào hiện thực. Do đó cần nghiên cứu nhu cầu thực tiễn để việc áp dụng thật sự linh hoạt, phù hợp từng địa phương, tạo môi trường cạnh tranh giúp người trẻ đủ không gian và động lực phát triển.

Dù ở bất kỳ thời điểm nào, với người trẻ, thử thách luôn đi kèm với cơ hội. Nắm lấy cơ hội, đón nhận thử thách, bạn sẽ được tôi luyện để trở nên bản lĩnh hơn, mạnh mẽ hơn và sống có ý nghĩa hơn.

- Lập Phúc: Ươm mầm cho thế hệ tương lai cần lấy lòng tin làm đầu và phải rộng dài. Lòng tin thôi thúc bước tới, viết tiếp ước mơ hùng cường của dân tộc với sự định hướng, dẫn dắt và trao trọng trách của người đi trước, tạo quỹ đạo bền vững cho thế hệ sau tiếp nối dựng xây.

Mỗi bạn trẻ nên tự nhắc và cho phép mình làm thêm thật nhiều điều tử tế, học thêm những kiến thức hay, gặp thêm những con người đáng ngưỡng mộ, thực hiện những hành xử đáng được trân quý. Mỗi ngày sang trang, ta có thể tự hào khi nhìn lại nỗ lực của bản thân, cuộc đời đúng đắn mà ta đã chọn.

- Ý Như: Tôi nghĩ có thể mở rộng giáo dục qua nhiều kênh khác nhau, cả các nền tảng mạng xã hội mà trẻ đang sử dụng hằng ngày chứ không chỉ trong nhà trường. Kiến thức cần truyền tải với hình thức hiện đại, gần gũi hơn. Càng có nhiều chương trình truyền thông, sự kiện học tập miễn phí cho trẻ càng tốt để vừa bổ sung kiến thức vừa tạo không gian học hỏi, kết nối, giúp trẻ phát triển.

Những em nhỏ hôm nay cũng sẽ là lứa tuổi của tôi trong 20 năm nữa. Thế hệ ấy sẽ dám đi đến cùng, kể cả vượt qua giới hạn bản thân. Trước khi chạy thật nhanh, mỗi bạn sẽ cần dành thời gian để hiểu rõ mình mạnh ở đâu, yếu chỗ nào, thật sự muốn gì, tìm kiếm điều gì trong cuộc sống. Từ đó, bạn sẽ biết mình nên đầu tư thời gian vào đâu, từ bỏ điều gì, xác định hướng đi phù hợp cộng với sự kiên trì cùng tinh thần không ngại khó sẽ giúp bạn trở thành phiên bản hoàn thiện hơn của chính mình.

Tương lai trong tay thế hệ trẻ, đừng sợ hãi!

Tổng thư ký ASEAN Kao Kim Hourn chia sẻ với các bạn trẻ trong buổi gặp ở Học viện Ngoại giao tại Hà Nội chiều 22-4 như thế.