Đây là trường hợp được bác sĩ Nguyễn Mạnh Khánh, Phó giám đốc Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, chia sẻ tại hội thảo khoa học "Phẫu thuật thay khớp vai theo giải phẫu - Lựa chọn mới để tối ưu kết quả phẫu thuật", ngày 29-5.

Đau vai âm thầm nhiều năm vì chấn thương khi vật tay

Bác sĩ Nguyễn Mạnh Khánh cho biết bệnh nhân còn khá trẻ, mới 33 tuổi. Người bệnh bắt đầu xuất hiện triệu chứng đau khớp vai khoảng 3 năm gần đây nhưng quá trình tổn thương thực tế đã diễn ra từ rất lâu trước đó.

Qua khai thác bệnh sử, bệnh nhân không nhớ rõ một chấn thương cụ thể nào, tuy nhiên có tiền sử chơi vật tay nhiều năm từ khi còn nhỏ.

Theo bác sĩ Khánh, đây là dạng tổn thương tiến triển chậm và âm thầm. Tình trạng này khiến chỏm xương bị thiếu máu nuôi dưỡng trong thời gian dài, dẫn đến hoại tử, dân gian thường gọi là tiêu chỏm. Khi chỏm xương tổn thương nặng sẽ kéo theo thoái hóa khớp vai thứ phát.

Đến thời điểm nhập viện, dù đã điều trị nội khoa và phục hồi chức năng tích cực, tình trạng bệnh không cải thiện. Người bệnh đau nhiều, hạn chế vận động khớp vai, không đáp ứng với thuốc giảm đau.

Trên phim CT, khớp vai đã biến dạng nặng, chỏm xương cánh tay tiêu gần hết, diện khớp ổ chảo cũng thoái hóa nghiêm trọng, bắt buộc phải thay khớp vai.

Người trẻ vẫn có thể bị thoái hóa khớp vai nặng

Theo các chuyên gia chấn thương chỉnh hình, nhiều người thường nghĩ thoái hóa khớp chỉ gặp ở người cao tuổi. Tuy nhiên thực tế ngày càng ghi nhận nhiều trường hợp người trẻ bị tổn thương khớp nặng do chấn thương thể thao hoặc vận động sai cách.

Bác sĩ Nguyễn Mạnh Khánh cho biết một trong những nguyên nhân dẫn đến tiêu chỏm hoặc thoái hóa khớp vai ở người trẻ là các chấn thương trong sinh hoạt, lao động và chơi thể thao. Tại bệnh viện, mỗi năm các bác sĩ tiếp nhận khoảng 100-200 trường hợp có chỉ định thay khớp vai do gãy xương phức tạp, thoái hóa hoặc tiêu chỏm.

"Việc vận động quá mức, tập luyện quá nặng hoặc sai tư thế có thể tạo tải trọng lớn lên khớp vai. Những tổn thương nhỏ lặp đi lặp lại trong thời gian dài có thể làm ảnh hưởng hệ thống mạch máu nuôi xương, dẫn tới hoại tử vô khuẩn", bác sĩ Khánh thông tin.

Các chuyên gia khuyến cáo người trẻ khi tham gia thể thao cần tập đúng kỹ thuật, tránh cố sức quá mức, đặc biệt với những môn tạo áp lực lớn lên khớp vai như vật tay, gym cường độ cao hoặc nâng tạ nặng.

Khi xuất hiện các dấu hiệu đau vai kéo dài, hạn chế vận động, đau tăng khi vận động hoặc đau về đêm, người bệnh nên đi khám sớm để phát hiện tổn thương trước khi khớp bị phá hủy nghiêm trọng.

Áp dụng kỹ thuật thay khớp vai toàn phần theo giải phẫu

Đối với ca bệnh này, các bác sĩ lựa chọn phương pháp thay khớp vai toàn phần theo giải phẫu kỹ thuật lần đầu tiên được áp dụng tại bệnh viện.

Bác sĩ Khánh cho hay hiện nay phẫu thuật thay khớp vai gồm ba nhóm chính: thay khớp vai bán phần, thay khớp vai toàn phần đảo ngược và thay khớp vai toàn phần theo giải phẫu.

Trong đó, thay khớp vai bán phần thường áp dụng cho người lớn tuổi hoặc các trường hợp gãy xương phức tạp nhưng phần mềm quanh khớp còn tốt. Khớp vai toàn phần đảo ngược được sử dụng nhiều năm qua cho các ca tổn thương nặng, hỏng chóp xoay hoặc thoái hóa không thể phục hồi.

Đối với bệnh nhân 33 tuổi này, các bác sĩ ưu tiên thay khớp vai toàn phần theo giải phẫu nhằm bảo tồn tối đa cấu trúc tự nhiên của khớp vai.

Theo bác sĩ Khánh, ưu điểm của kỹ thuật này là giúp phục hồi gần với giải phẫu tự nhiên nhất, bảo tồn hệ thống gân cơ còn lành, giúp khớp không bị căng quá mức, từ đó duy trì tuổi thọ khớp lâu dài hơn.

"Với người trẻ, nhu cầu lao động và vận động còn rất lớn nên chúng tôi ưu tiên các phương pháp giúp bảo tồn chức năng tối đa. Kỹ thuật này cho phép người bệnh vận động sớm, phục hồi gần như chức năng cũ và thuận lợi nếu sau này cần thay lại hoặc chuyển đổi sang khớp đảo ngược.

Tuổi thọ của khớp hiện nay có thể đạt 30 - 40 năm, thậm chí tới 50 năm trong điều kiện sử dụng và chăm sóc tốt", bác sĩ Khánh cho biết.

Trong khuôn khổ hội thảo, các chuyên gia trong và ngoài nước đã trao đổi nhiều nội dung cập nhật liên quan đến chỉ định thay khớp vai theo giải phẫu, kỹ thuật mổ, phục hồi chức năng sau phẫu thuật cũng như các giải pháp hạn chế biến chứng và kéo dài tuổi thọ khớp nhân tạo.

Khớp kêu lạo xạo, cẩn trọng thoái hóa khớp

Là một bệnh lý mạn tính, thoái hóa khớp thường gây đau đớn cho người bệnh trong thời gian dài, nếu không điều trị kịp thời sẽ gây ra nhiều biến chứng.