Cấm bán vé số cho người dưới 18 tuổi dựa trên quy định nào?

Từ ngày 30-11 tới, ai bán vé số cho người chưa đủ 18 tuổi có thể bị phạt đến 15 triệu đồng nếu là cá nhân, đến 30 triệu đồng nếu là tổ chức (theo Nghị định 389). 

Quy định nằm trong hàng rào pháp lý được dựng lên để bảo vệ người chưa thành niên.

Cấm bán vé số cho người dưới 18 tuổi, cơ sở pháp lý nào?

Nghị định 389 chỉ mô tả hành vi bán vé xổ số cho người "không đủ điều kiện tham gia dự thưởng". Người đủ điều kiện dự thưởng ở đây "phải là người có năng lực hành vi dân sự đầy đủ theo quy định của pháp luật Việt Nam" (Nghị định 30 ngày 1-3-2007). 

Theo Bộ luật Dân sự năm 2015, người có năng lực hành vi dân sự đầy đủ là người thành niên, tức từ đủ 18 tuổi trở lên, không thuộc trường hợp bị mất hoặc bị hạn chế năng lực hành vi dân sự.

Thông tư 75 ngày 4-6-2013 của Bộ Tài chính hướng dẫn chi tiết về hoạt động kinh doanh xổ số cũng có quy định: người tham gia dự thưởng xổ số "phải là người từ đủ 18 tuổi trở lên.

Như vậy, quy định người chưa đủ 18 tuổi không phải là khách hàng hợp pháp của tấm vé số đã có từ năm 2007. 

Cái mới của nghị định 389 là chế tài. Không chỉ người bán bị phạt, người không đủ điều kiện mà vẫn mua vé để dự thưởng cũng có thể bị cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 10-15 triệu đồng, bị buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được. 

Với người chưa thành niên từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi chỉ bị xử phạt khi vi phạm do cố ý và chỉ bị phạt cảnh cáo; người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi nếu bị phạt tiền thì mức phạt không quá một nửa mức áp dụng cho người thành niên.

Người chưa thành niên không có tiền nộp phạt thì cha mẹ hoặc người giám hộ phải nộp thay. 

Lằn ranh không nhằm "làm khó" ai

Bộ luật Dân sự quy định người từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi được tự mình xác lập, thực hiện giao dịch dân sự, trừ giao dịch liên quan đến bất động sản, động sản phải đăng ký và giao dịch khác theo quy định của luật.

Nói dễ hiểu, các em được tự mua quyển vở, chiếc áo, nhưng giao dịch có giá trị lớn thì phải có cha mẹ đồng ý.

Nếu giao dịch vượt quá giới luật cho phép, người đại diện có quyền yêu cầu tòa án tuyên giao dịch vô hiệu. Các bên khôi phục lại tình trạng ban đầu và hoàn trả cho nhau những gì đã nhận.

Ví dụ một trẻ 16 tuổi đem xe máy đi cầm ở tiệm cầm đồ thì cha mẹ em có quyền khởi kiện tuyên giao dịch dân sự vô hiệu. Người cầm đồ phải trả lại xe máy, trẻ phải trả lại số tiền đã mượn. Rủi ro đòi lại tiền khi đó thuộc về người nhận cầm đồ.

Có thể hình dung hệ thống bảo vệ người chưa thành niên gồm hai lớp rào. Lớp thứ nhất là pháp luật dân sự, một lớp rào mềm, cho phép các em giao dịch phù hợp với lứa tuổi nhưng giữ lại cơ chế vô hiệu để sửa sai khi các em bị thiệt.

Lớp thứ hai là pháp luật chuyên ngành về xổ số, rượu bia, thuốc lá, một lớp rào cứng, cấm hẳn những giao dịch làm tổn hại sức khỏe.

Hai "lớp rào" cùng chung một mục đích: khi chưa đủ trải nghiệm, các em chưa phải gánh những rủi ro của người lớn.

Nhưng hàng rào pháp lý chỉ phát huy tác dụng khi người lớn ở mỗi cánh cửa biết cách giữ. Với người bán phải biết từ chối khi khách mặc đồng phục học sinh hoặc có vẻ ngoài nhỏ tuổi. 

Cha mẹ, đừng sai con đi mua thuốc lá, rượu bia hay vé số, vì những thứ ấy không bình thường đối với con trẻ. 

Cơ quan quản lý cần làm công tác tuyên truyền trước ngày quy định có hiệu lực, bởi người bán vé số dạo phần đông là người lớn tuổi, người khuyết tật, người có hoàn cảnh khó khăn. Khi xử lý từng trường hợp cụ thể, việc xem xét yếu tố lỗi và hoàn cảnh của người vi phạm cũng là cách để pháp luật vừa nghiêm minh, vừa có tình.

Lằn ranh tuổi 18 không nhằm làm khó ai. Đó là khoảng an toàn mà pháp luật dành cho các em trên con đường trưởng thành. Khoảng an toàn ấy chỉ thật sự vững chắc khi mỗi người lớn, từ người bán hàng, cha mẹ đến cơ quan quản lý, cùng đứng ra làm người giữ cửa.

Cấm bán vé số cho người dưới 18 tuổi: Người lớn bỏ tiền mua, nhưng con cháu lựa vé số, có vi phạm không?

Nghị định 389 về xử phạt hành chính trong lĩnh vực kinh doanh vé số có hiệu lực ngày 30-11. Trong đó có quy định người bán vé số cho người chưa đủ 18 tuổi có thể bị xử phạt hành chính, mức phạt tối đa là 30 triệu với tổ chức và 15 triệu với cá nhân, tiếp tục nhận được sự quan tâm của bạn đọc.