Nhiều doanh nghiệp đang chấp nhận đầu tư lớn, đi vào những công đoạn khó hơn để giữ lại nhiều hơn giá trị của hạt cà phê Việt.

Xuất khẩu cà phê chế biến tăng tốc

Đến nhà máy cà phê hòa tan của Công ty CP Tập đoàn Intimex ở TP.HCM, chúng tôi cảm nhận rõ không khí sản xuất hối hả từ các khâu rang xay, chiết xuất cà phê hòa tan đến đóng container để kịp đưa hàng ra cảng.

Quản lý nhà máy cho biết nhà máy đã hoạt động 24/24 giờ trong nhiều tháng qua để đáp ứng các đơn hàng, đồng thời tiếp tục lắp đặt thiết bị để nâng công suất.

Ông Đỗ Hà Nam, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc Công ty CP Tập đoàn Intimex, nhớ lại khi quyết định đầu tư nhà máy cà phê hòa tan ngay trước đại dịch COVID-19 với vốn đầu tư 600 tỉ đồng, công suất 4.000 tấn/năm. Đây là khoản đầu tư rất lớn tại thời điểm đó.

Quyết định này từng khiến nhiều người bất ngờ bởi Intimex khi ấy là một trong những doanh nghiệp xuất khẩu cà phê nhân hàng đầu Việt Nam và thế giới. “Chúng tôi luôn trăn trở một câu hỏi: Tại sao Việt Nam là quốc gia xuất khẩu cà phê nhân lớn thứ hai thế giới nhưng doanh thu mang lại lại không tương xứng?”, ông Nam nói.

Theo ông, phần giá trị cao nhất nằm ở những công đoạn phía sau, nếu mình không bắt đầu từ chế biến sâu thì sẽ rất khó thay đổi điều đó.

Đến nay, nhà máy được nâng công suất lên 10.000 tấn/năm và tiếp tục mở rộng danh mục sản phẩm, gồm cà phê sấy phun, cà phê sấy lạnh, dịch cà phê đông lạnh...

Tương tự, Công ty TNHH Vĩnh Hiệp, một trong những doanh nghiệp lớn về xuất khẩu cà phê nhân, cũng đang đầu tư mạnh cho nghiên cứu và phát triển (R&D). 

Sau khi đầu tư nhà máy, doanh nghiệp phát triển thêm các sản phẩm mang thương hiệu riêng, đồng thời gia công cho đối tác. Nhiều khách hàng từng nhập khẩu cà phê nhân của Vĩnh Hiệp nay cũng đặt doanh nghiệp chế biến cà phê thành phẩm để họ tập trung nguồn lực cho khâu bán hàng.

Ông Nguyễn Tiến Định, Giám đốc Công ty CP VCU, cho biết doanh nghiệp có đơn hàng xuất khẩu cà phê rang xay đầu tiên từ năm 2023, khi chỉ xuất vài container. Đến nay, sản lượng đã tăng hơn 10 lần và sản phẩm được xuất khẩu đến khoảng 20 thị trường.

Do chưa thể tự xuất khẩu bằng thương hiệu riêng, VCU chọn đi theo hướng gia công cho các đối tác nước ngoài, sử dụng 100% nguyên liệu trong nước.

“Mảng rang xay mang lại lợi nhuận cao hơn nhưng phức tạp, khó và mất thời gian hơn nhiều so với xuất thô. Cà phê rang xay bền vững hơn vì giữ chân khách hàng tốt hơn. Đối tác đã làm ăn chung thường đồng hành lâu dài, không dễ thay đổi. Ngược lại, khách mua nguyên liệu sẵn sàng đổi nhà cung cấp chỉ vì giá rẻ hơn”, ông Định nói.

Ông Phan Minh Thông, Tổng giám đốc Công ty CP Phúc Sinh, thẳng thắn nhìn nhận thị trường cà phê nguyên liệu đã bão hòa và doanh nghiệp muốn phát triển bắt buộc phải đầu tư chế biến sâu. Do đó, doanh nghiệp này đã đầu tư Trung tâm sản xuất và chế biến nông sản quy mô lớn tại Lâm Đồng, trong đó có cà phê.

Cũng định hướng phát triển chế biến sâu, ông Nguyễn Văn Thứ, Tổng giám đốc KLC Agri (thành viên Tập đoàn KLC Group), cho biết doanh nghiệp đang triển khai dự án nhà máy chế biến cà phê tại Đắk Lắk với công nghệ hiện đại. Doanh nghiệp hướng đến nâng cao giá trị hạt cà phê, gia tăng tỉ trọng sản phẩm chế biến sâu và xây dựng đầu ra bền vững hơn cho chuỗi cung ứng. 

Khối ngoại cũng đua nhau nâng công suất

Ông Nguyễn Nam Hải, Chủ tịch Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam (VICOFA), cho hay một số doanh nghiệp cà phê của Việt Nam như: Phúc Sinh, Intimex, Vĩnh Hiệp và Trung Nguyên,… đang mở rộng hoặc xây thêm nhà máy chế biến. Một số nhà máy hiện không đủ hàng để bán, đơn hàng có sẵn tới hết năm 2026.

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp FDI đang tiếp tục mở rộng đầu tư mảng chế biến sâu để tăng công suất, đáp ứng nhu cầu thị trường. 

Điển hình như Nestlé (Thụy Sỹ) vận hành dây chuyền đóng gói cà phê hòa tan trong hũ thủy tinh vào tháng 8-2026 ở TP Đồng Nai, xuất khẩu tới 11 quốc gia trên thế giới và trước đó là Tập đoàn Tata (Ấn Độ) động thổ dự án mở rộng nhà máy cà phê ở TP.HCM (khu vực Bình Dương cũ) hồi tháng 6-2026.

Làn sóng này đến từ việc ngành cà phê giới đang chuyển trục từ chỗ thiên về Arabica sang việc tăng cường phối trộn Robusta - nơi Việt Nam là nguồn cung số 1 thế giới để cắt giảm chi phí và đáp ứng thị hiếu mới của người tiêu dùng.

Đặc biệt, với công nghệ chế biến sâu cà phê hiện nay, các nhà sản xuất không chỉ dừng lại ở việc sản xuất các sản phẩm cà phê tiêu dùng đơn thuần. Công nghệ mới cho phép nghiên cứu và ứng dụng dịch cà phê, phối trộn để tạo ra rất nhiều dòng sản phẩm có phong cách khác nhau, ứng dụng đa dạng cho từng thị trường riêng biệt.

Điển hình như nhóm sản phẩm đồ uống tươi đóng chai tiện lợi (ready-to-drink) chuộng sử dụng nguyên liệu từ Robusta bởi hương vị của Robusta dễ chịu và dễ uống hơn vị chua đặc trưng của Arabica.

Từ góc độ doanh nghiệp, ông Đỗ Hà Nam cho rằng việc đẩy mạnh chế biến sâu là hướng đi tất yếu. Bán cà phê nhân đơn thuần khó tạo ra mức giá trị và khả năng giữ khách hàng như các sản phẩm đã qua chế biến. 

Theo ông, việc các tập đoàn FDI đồng loạt tăng công suất tại Việt Nam có nguyên nhân quan trọng từ lợi thế đặt nhà máy gần vùng nguyên liệu, giúp giảm đáng kể chi phí vận tải. Bên cạnh đó, Việt Nam có chi phí nhân công hợp lý cùng nhiều điều kiện thuận lợi về môi trường đầu tư.

Đưa Fine Robusta Việt Nam đến gần hơn với người tiêu dùng Hàn Quốc

Dù Việt Nam là cường quốc Robusta, chất lượng và giá trị cà phê Việt vẫn chưa được người tiêu dùng Hàn Quốc nhận biết tương xứng.