Giá vé xe buýt giảm, dân Brazil vẫn biểu tình250.000 người biểu tình, Chính phủ Brazil nhượng bộVì World Cup, bạo động lan rộng tại Sao Paolo, Brasilia và Rio

Phóng to

Biểu tình ở TP Curitiba tối 20-6. Người dân Brazil vẫn chưa nguôi giận trước một số giải pháp của chính quyền - Ảnh: Reuters

Khuya 20-6 (giờ Brazil), lực lượng an ninh vẫn chật vật giữ gìn trật tự ở nhiều thành phố, bắn hơi cay và đạn cao su để giải tán đám đông người biểu tình ném đá và đốt lửa ở một số nơi. Số người biểu tình trên toàn quốc đã lên đến 1 triệu người. AFP cho biết riêng tại thành phố Rio de Janeiro có tới khoảng 300.000 người biểu tình gần tòa thị chính. Trong khi đó tại thủ đô Brasilia, truyền thông địa phương nói những người biểu tình tìm cách tràn vào trụ sở Bộ Ngoại giao trong nỗ lực ngăn cản của lực lượng an ninh.

Tại Sao Paulo, khoảng 110.000 người tràn ra đại lộ chính Paulista ăn mừng quyết định không tăng giá vé phương tiện công cộng của chính quyền thành phố, nhưng tiếp tục gây sức ép với chính phủ của nữ Tổng thống Dilma Rousseff tăng chi tiêu cho xã hội hơn nữa. Một biểu ngữ lớn ghi dòng chữ: "Chiến thắng! Ðây mới chỉ là sự bắt đầu". Trong khi đó, như AFP cho biết, nhiều người biểu tình kêu gọi luận tội Tổng thống Rousseff, thống đốc bang Sao Paulo Geraldo Alckmin và thị trưởng thành phố Sao Paulo Fernando Haddad.

Chưa thỏa mãn

Dường như nỗ lực xoa dịu biểu tình của bà Rousseff khi tuyên bố sẽ lắng nghe tiếng nói người dân cùng hàng loạt quyết định ngưng tăng giá vé phương tiện công cộng ở các thành phố những ngày qua chưa đủ xoa dịu dư luận vốn đang bức xúc vì nhiều lẽ khác.

Trước đó, theo kế hoạch, giá vé giao thông công cộng sẽ tăng từ 3 lên 3,2 reais (1,38 lên 1,47 USD). Khoản tăng được cho là không cao nhưng dưới mắt nhiều người, đây lại là gánh nặng ở một đất nước mà lương tối thiểu hằng tháng chỉ 306 USD trong bối cảnh kinh tế tăng trưởng èo uột chỉ 0,9% (năm 2012) và lạm phát hằng năm đang ở mức 6,5%.

Theo AFP, các nhà quan sát nhìn nhận việc chính quyền xuống nước là một thắng lợi lớn cho những người biểu tình trong đợt xuống đường lớn nhất ở Brazil kể từ những năm 1990. Tuy nhiên, có thể thấy động thái xoa dịu này dường như không đủ làm người biểu tình rút khỏi đường phố, khi mà động cơ biểu tình của họ còn vì các vấn đề khác như tham nhũng, hệ thống giao thông công cộng tồi tệ và khoản tiền 15 tỉ USD đầu tư vào các sự kiện thể thao đỉnh cao như Cúp liên đoàn các châu lục đang diễn ra, World Cup 2014. Ðó là chưa kể Brazil sẽ đăng cai Thế vận hội mùa hè năm 2016.

Reuters cho biết ở các thành phố lớn như Sao Paulo, Rio de Janeiro và Brasilia, biểu tình đã lan rộng hơn trong khi các cuộc biểu tình cũng đã được lên kế hoạch ở 70 thành phố nhỏ khác. Các lãnh đạo biểu tình ở Sao Paulo nói giờ đây mục đích biểu tình của họ sẽ chuyển sang đòi hỏi giao thông công cộng miễn phí.

Trong khi đó, có ý kiến cho rằng động cơ của các cuộc biểu tình không thật sự rõ ràng. "Phong trào khó có thể tiến tới vì không có một hình ảnh rõ ràng họ là ai và họ sẽ làm đích xác điều gì - Reuters dẫn lời nhà khoa học chính trị David Fleischer thuộc Trường đại học Brasilia nói - Thật khó để nói chuyện với ai đó mà bạn không biết rõ".

Tuy nhiên Maria Vidal, một người biểu tình 28 tuổi, lại nói: "Ðây là một phong trào xã hội, không phải là một phong trào chính trị. Chẳng có cái gì gọi là lý tưởng ở đây cả. Chúng tôi không muốn các đảng phái tham gia tuần hành".

Ngoài ra, nhiều ý kiến cũng quan ngại về tình trạng phá hoại và bạo lực lẻ tẻ, thậm chí hôi của, trong các cuộc biểu tình được đánh giá là hầu như hòa bình. "Tôi ủng hộ phong trào, nhưng những gì chúng ta đang chứng kiến thật điên rồ - một người dân nói - Người ta sẽ phải trả giá".

Không còn là thiên đường

Những năm gần đây, theo Reuters, Brazil vẫn là một trong những nền kinh tế đáng ghen tị nhất thế giới với xuất khẩu bùng nổ, nhu cầu trong nước gia tăng và các chương trình phúc lợi xã hội đầy tham vọng so với thập kỷ trước đó, kinh tế tăng trưởng nhanh và đưa hơn 30 triệu người Brazil ra khỏi cảnh nghèo đói.

Tuy nhiên, lạm phát sau đó tăng cao, chất lượng dịch vụ giao thông công cộng tồi tệ đã khiến sự lạc quan bắt đầu mờ dần. Theo Reuters, các nhà quan sát bình luận Brazil có thể đã thực hiện được những bước tiến dài nhưng cuộc sống của hầu hết người dân vẫn bấp bênh.

Sau khi đạt tăng trưởng 7,5% năm 2010, đến năm 2012 tăng trưởng của nước này tụt xuống dưới 1% và năm 2013 được dự báo sẽ chẳng khá khẩm hơn. Nhà báo Eliane Cantanhede viết trên tờ Folha de S. Paulo: "Ảo tưởng về đất nước là một thiên đường, một sự kỳ diệu đã chấm dứt rồi".

Các nhà đầu tư cũng thay đổi cái nhìn về Brazil, ngày càng mất kiên nhẫn về những chính sách mà họ cho rằng để quản lý vi mô nền kinh tế hơn là giải quyết các vấn đề lâu dài, bao gồm cả thuế cao, cơ sở hạ tầng kém, tệ quan liêu...

Trong tình hình đó, việc chi tới 15 tỉ USD cho các sự kiện thể thao đỉnh cao như Cúp liên đoàn các châu lục, World Cup 2014 hay Thế vận hội mùa hè năm 2016 khiến nhiều người phải suy nghĩ, nhất là khi không chỉ hệ thống giao thông mà cả các dịch vụ y tế hay giáo dục ở Brazil cũng bị chỉ trích là yếu kém và không được quan tâm.