Bộ trưởng Vũ Hải Quân đồng tình hạn chế, thậm chí cấm học sinh nhỏ tuổi dùng AI

Chiều 12-11, tiếp tục phiên chất vấn, trả lời chất vấn Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân, đại biểu Sí Thị Mai Anh (Lào Cai) đặt vấn đề về nguy cơ học sinh lệ thuộc vào các nền tảng AI tạo sinh.

Nên nghiên cứu hạn chế học sinh dùng AI, nhất là đối với học sinh cấp thấp

Theo đại biểu Mai Anh, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có hướng dẫn sử dụng AI an toàn, có trách nhiệm, phòng ngừa sự lệ thuộc của học sinh. Tuy nhiên, ngoài phạm vi hướng dẫn của nhà trường, học sinh vẫn có thể tự sử dụng các nền tảng AI để nhận ngay lời giải hoặc bài viết hoàn chỉnh. 

Điều này làm giảm cơ hội tự suy nghĩ, rèn luyện và phát triển năng lực tư duy phản biện, sáng tạo, tự học của học sinh.

Đại biểu đề nghị Bộ trưởng cho biết giải pháp trong phạm vi quản lý nhà nước về AI để vừa bảo vệ người dùng nhỏ tuổi, nhất là học sinh, vừa bảo đảm quyền truy cập phù hợp, hạn chế nguy cơ bị lộ thông tin và lệ thuộc vào công nghệ.

Trả lời vấn đề này, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết về mặt quản lý nhà nước, Bộ Khoa học và Công nghệ đã tiến hành phân loại mức độ rủi ro của AI thành ba nhóm: rủi ro cao, rủi ro trung bình và rủi ro thấp, đồng thời đưa ra các cơ chế bảo đảm an toàn trong quá trình sử dụng.

Tuy nhiên, ông phân biệt rõ giữa quan điểm với tư cách người làm công tác quản lý nhà nước và quan điểm cá nhân.

"Nếu đại biểu hỏi tôi về mặt cá nhân, chứ không phải với vai trò quản lý, thì quan điểm của tôi như thế nào?", Bộ trưởng đặt vấn đề.

Ông cho biết gần đây một số nước tiên tiến cũng bắt đầu hạn chế, thậm chí cấm học sinh sử dụng AI.

"Tôi đồng tình, có lẽ chúng ta cũng nên nghiên cứu hạn chế bớt, nhất là đối với học sinh cấp thấp. Khi các em trưởng thành, lớn rồi thì việc phát huy, sử dụng AI để đặt câu hỏi là rất tốt. Nhưng khi các em còn nhỏ thì có lẽ cũng cần xem xét câu chuyện đó", Bộ trưởng Vũ Hải Quân nói.

Quan điểm này cho thấy vấn đề sử dụng AI trong giáo dục không chỉ nằm ở việc khai thác lợi ích của công nghệ mà còn phải tính đến độ tuổi, khả năng nhận thức và quá trình hình thành tư duy độc lập của học sinh.

AI giả mạo chữ ký, gương mặt, giọng nói, gia đình cũng phải vào cuộc

Cũng tại phiên chất vấn, đại biểu Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) nêu thực trạng AI được sử dụng để giả mạo chữ ký, hình ảnh, giọng nói, chữ viết nhằm lừa đảo, tống tiền. Trong khi đó, học sinh, sinh viên sử dụng AI để giải đề thi, bài tập; các đối tượng còn dùng công nghệ này để xâm phạm quyền tác giả.

Đại biểu cho biết dù chỉ số mức độ sẵn sàng AI của Chính phủ năm 2025, Việt Nam đứng thứ 45/195 quốc gia và vùng lãnh thổ, nhưng năng lực kiểm tra AI theo tình huống sử dụng còn hạn chế. Kết quả kiểm chứng độc lập về độ chính xác chưa có, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia riêng đối với hệ thống AI rủi ro cũng chưa có.

Ông đề nghị Bộ trưởng nêu giải pháp ngăn ngừa các hành vi sai phạm và khắc phục những hiện tượng trên.

Trả lời, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết những vấn đề liên quan đến giả mạo gương mặt con người và các nội dung tương tự đã được quy định trong Luật AI và nghị định hướng dẫn.

Theo ông, việc quản lý cần đặt ra trách nhiệm đối với ba nhóm chủ thể. Theo đó, thứ nhất là nhà cung cấp, nhà phát triển, tức nơi tạo ra các nền tảng AI. Thứ hai là tổ chức triển khai, tức đơn vị đưa nền tảng đó vào Việt Nam hoặc tổ chức làm dịch vụ. Và thứ ba là đối tượng sử dụng.

"Ba bộ phận, ba cấu phần này có mối quan hệ hữu cơ với nhau và phải cùng nhau thực hiện", Bộ trưởng nói.

Một trong những yêu cầu được ông nhấn mạnh là nội dung do AI tạo ra phải được gắn nhãn để người dùng nhận biết. "Nếu không gắn nhãn thì coi như vi phạm pháp luật Việt Nam", ông nêu rõ.

Tuy nhiên, Bộ trưởng cho rằng bên cạnh các quy định pháp luật và giải pháp công nghệ, việc bảo vệ trẻ em trước những nguy cơ từ AI còn cần sự quan tâm của gia đình.

Ông phân tích AI có thể tạo ra hình ảnh giả mạo gương mặt, làm giả giọng nói nhưng không nắm được các mối quan hệ tình cảm cũng như trí tuệ, nhân cách của con người.

"Cho nên, đối với học sinh, như đại biểu cũng nói, để tránh bị lừa đảo thì cha mẹ cần dành nhiều thời gian cho con cái, quan tâm đến con cái, trò chuyện với con cái nhiều hơn. Khi đó, AI sẽ rất khó lừa đảo con em của chúng ta", Bộ trưởng nói.

Ông cho rằng những mặt trái của AI cũng đặt ra yêu cầu tăng cường sự gắn bó, chia sẻ giữa các thành viên trong gia đình.

"Tôi nói mặt trái hoặc mặt tích cực của AI là như vậy. Nhưng từ mặt trái đó, tôi cũng mong muốn mối quan hệ tình cảm trong gia đình phải gắn bó với nhau hơn, chia sẻ với nhau hơn nữa. Điều đó mới giúp con em bảo vệ chính mình trước AI", ông nhấn mạnh.

Phải làm chủ công nghệ AI, bảo đảm chủ quyền và an ninh

Giải trình thêm về vấn đề AI, Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhìn nhận đây là vấn đề rất lớn, được nhiều đại biểu Quốc hội quan tâm.

Theo Phó thủ tướng, quan điểm của Chính phủ, AI là một bước đột phá, tạo ra năng suất, tri thức và năng lực sáng tạo.

Tuy nhiên, công nghệ này cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Vì vậy, vấn đề đặt ra là sử dụng AI như thế nào để vừa khai thác được những lợi ích, vừa bảo đảm chủ quyền, an ninh, an toàn, bảo vệ người dân và làm chủ công nghệ.

"Tới đây, phải có AI mang thương hiệu Việt Nam. Do đó, chúng ta phải kiểm soát được việc phát triển và sử dụng AI ở mức độ mà chúng ta làm chủ được", Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh.

Bộ trưởng Vũ Hải Quân: Từng đồng ngân sách giải ngân phải hiệu quả

Sáng 12-11, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân là Bộ trưởng thứ 2 tham gia trả lời chất vấn của đại biểu Quốc hội.