Biến đổi khí hậu đi thẳng vào bảng cân đối kế toán của doanh nghiệp

Có một điều khá thú vị trong các cuộc họp chiến lược doanh nghiệp: chúng ta thường dành nhiều thời gian để tranh luận về kế hoạch tăng trưởng, ngân sách đầu tư và những mục tiêu cho năm năm tới. Nhưng có một biến số rất lớn, có khả năng làm thay đổi tất cả những phép tính ấy, lại thường được dành cho vài trang cuối của báo cáo phát triển bền vững: biến đổi khí hậu.

Có lẽ đã đến lúc chúng ta phải đưa những trang ấy lên bàn họp chính. Báo cáo Khoảng cách phát thải 2026 của Chương trình Môi trường Liên hợp quốc (UNEP) đưa ra một cảnh báo đáng suy ngẫm: với các chính sách hiện hành, nhiệt độ toàn cầu có thể tăng 2,8°C trong thế kỷ này. 

Ngay cả khi các quốc gia thực hiện đầy đủ những cam kết khí hậu hiện nay, mức nóng lên vẫn có thể đạt khoảng 2,6°C.

Trong khi đó, Tổ chức Khí tượng thế giới (WMO) dự báo xác suất 91% rằng ít nhất một năm trong giai đoạn 2026-2030 sẽ có nhiệt độ trung bình toàn cầu vượt 1,5°C so với thời kỳ tiền công nghiệp.

Những con số ấy không còn là câu chuyện của một tương lai xa xôi. Chúng đang nói về chính những năm mà nhiều doanh nghiệp Việt Nam đang xây dựng kế hoạch đầu tư, mở rộng nhà máy và phát triển thị trường.

Biến đổi khí hậu đi vào bảng cân đối kế toán

Hãy thử hình dung một nhà máy đang xây dựng kế hoạch đầu tư cho 20 năm tới. Trong các phép tính truyền thống, chúng ta dự báo giá nguyên liệu, chi phí nhân công, tỉ giá, nhu cầu thị trường và thời gian hoàn vốn.

Nhưng liệu chúng ta đã tính đến khả năng thiếu nước, số ngày nắng nóng cực đoan, chi phí làm mát tăng cao, nguồn điện thiếu ổn định hay nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng?

Một doanh nghiệp logistics có thể đầu tư thêm kho bãi mà chưa đánh giá đầy đủ nguy cơ ngập lụt. Một doanh nghiệp thực phẩm có thể mở rộng sản xuất nhưng chưa xem xét sức chịu đựng của vùng nguyên liệu. Một nhà máy thâm dụng năng lượng có thể lựa chọn công nghệ tối ưu về giá mua hôm nay nhưng lại tốn kém khi chi phí năng lượng và yêu cầu carbon thay đổi.

Đó là cách biến đổi khí hậu đi vào bảng cân đối kế toán: không phải bằng một dòng có tên "chi phí khí hậu", mà bằng nhiều khoản chi phí rất quen thuộc.

Tôi cho rằng điều đáng lo nhất không phải là doanh nghiệp chưa có một chiến lược Net Zero hoàn hảo, mà là những quyết định đầu tư dài hạn vẫn được đưa ra dựa trên giả định rằng tương lai sẽ giống quá khứ.

Vượt ngưỡng 1,5 độ C không có nghĩa là hết cơ hội

Báo cáo UNEP 2026 không chỉ mang đến những cảnh báo. Nó cũng chỉ ra một khả năng: nếu thế giới hành động đủ nhanh, mức nóng lên cực đại có thể được hạn chế ở khoảng 1,7-1,8°C vào giữa thế kỷ, trước khi có cơ hội đưa nhiệt độ trở lại mức 1,5°C hoặc thấp hơn vào năm 2100.

Để đi theo kịch bản này, phát thải khí nhà kính toàn cầu cần giảm 18% vào năm 2030 và 45% vào năm 2035 so với năm 2025, cùng với các nỗ lực loại bỏ CO₂ khỏi khí quyển.

Điều đó nhắc chúng ta rằng mỗi phần mười độ tăng thêm đều quan trọng, và mỗi hành động giảm phát thải đều có ý nghĩa.

Với doanh nghiệp, cơ hội nằm trong chính những công việc rất quen thuộc: nâng cao hiệu quả năng lượng, cải tiến công nghệ, sử dụng vật liệu thông minh hơn, phát triển sản phẩm phát thải thấp và nâng cao khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng.

Đó không nhất thiết là những khoản đầu tư xa xỉ. Nhiều sáng kiến có thể bắt đầu bằng việc nhận diện những nguồn lực đang bị lãng phí trong chính hoạt động sản xuất hằng ngày.

Một việc có thể bắt đầu trong 90 ngày

Nếu chỉ được đề xuất một hành động, tôi mong hội đồng quản trị và CEO các tập đoàn, công ty lựa chọn ba dòng giá trị trọng yếu nhất, lập một bản đồ chung về năng lượng, carbon, vật liệu và khả năng chống chịu.

Bản đồ ấy cần giúp trả lời: doanh nghiệp đang thất thoát giá trị ở đâu, những rủi ro nào chưa được tính đến, và khoản đầu tư nào có thể đồng thời giảm chi phí, giảm phát thải và bảo vệ hoạt động kinh doanh?

Sau 90 ngày, điều chúng ta cần không phải là thêm một báo cáo đẹp, mà là ba hành động thiết thực và ít nhất một quyết định đầu tư chiến lược tốt hơn.

Tôi không mong các nhà lãnh đạo hành động vì sợ hãi trước những cảnh báo khí hậu. Tôi mong chúng ta hành động vì hiểu rằng một doanh nghiệp biết sử dụng tài nguyên hiệu quả, chăm sóc con người và chuẩn bị cho những thay đổi của tương lai sẽ có nhiều cơ hội đứng vững hơn.

Trái đất không chờ chúng ta hoàn thành báo cáo ESG (báo cáo môi trường, xã hội và quản trị doanh nghiệp). Nhưng chúng ta vẫn còn cơ hội để thay đổi cách mình kinh doanh, trước khi khí hậu buộc chúng ta phải thay đổi.

Hơn 100 đại biểu quốc tế gặp gỡ tại Quy Nhơn thảo luận về biến đổi khí hậu

Hơn 100 chuyên gia, nhà hoạch định chính sách, nhà đầu tư, tổ chức tài chính quốc tế sẽ gặp gỡ tại Quy Nhơn từ ngày 10 đến 11-10 để bàn về thích ứng biến đổi khí hậu và phát triển bền vững.