Trong câu chuyện tiến hóa của con người, thịt từ lâu được xem là một nguồn năng lượng quan trọng giúp tổ tiên chúng ta phát triển bộ não lớn hơn. Tuy nhiên, một nghiên cứu mới cho rằng bức tranh này có thể còn thiếu một thành phần quen thuộc: trái cây giàu đường tự nhiên.

Trái cây có thể đã góp phần giúp não người tiến hóa

Theo nghiên cứu đăng trên tạp chí Science ngày 6-8, đường tự nhiên từ trái cây, mật ong và những nguồn carbohydrate dễ hấp thu có thể đã đóng vai trò đáng kể trong quá trình tiến hóa của con người.

Trong khoảng 4 triệu năm, khối lượng não của dòng dõi dẫn đến con người hiện đại tăng từ khoảng 300g lên gần 1.500g. Đây là thay đổi rất lớn, bởi não là cơ quan tiêu tốn nhiều năng lượng, đặt ra câu hỏi: tổ tiên chúng ta lấy đâu ra đủ "nhiên liệu" để duy trì một bộ não ngày càng lớn?

Nhóm nghiên cứu do bà Jennie Brand-Miller, nhà khoa học dinh dưỡng tại Đại học Sydney (Úc), dẫn đầu đã tổng hợp dữ liệu từ hóa thạch, răng, sinh lý và chuyển hóa, đồng thời so sánh chế độ ăn của tinh tinh, con người hiện đại và một số loài thuộc dòng dõi người cổ.

Kết quả cho thấy những tổ tiên có nhiều đặc điểm giống tinh tinh sống khoảng 4 triệu năm trước có thể nhận hơn hai phần ba năng lượng trong khẩu phần từ trái cây.

Tỉ lệ phụ thuộc vào nguồn thức ăn này có thể vẫn khá cao trong hàng triệu năm tiếp theo, đúng vào thời kỳ bộ não của các loài hominin bắt đầu tăng kích thước.

Đáng chú ý, phần lớn quá trình này diễn ra từ rất lâu trước khi tổ tiên con người thành thạo việc kiểm soát lửa và nấu chín thức ăn. Về sau, nấu nướng giúp cơ thể khai thác năng lượng từ tinh bột hiệu quả hơn.

Nhưng ở những giai đoạn sớm hơn, đường đơn từ trái cây và mật ong có thể là nguồn năng lượng dễ hấp thu, đặc biệt có giá trị đối với bộ não.

Theo nhóm nghiên cứu, phát hiện này không phủ nhận vai trò của thịt. Thịt, tủy xương, củ, hạt cùng nhiều nguồn thực phẩm giàu năng lượng khác vẫn có thể góp phần quan trọng vào quá trình tiến hóa của loài người.

Điểm mới của nghiên cứu là thực phẩm ngọt tự nhiên có thể đã giữ vai trò lớn hơn so với những gì được chú ý trước đây trong câu chuyện về nguồn năng lượng giúp bộ não của tổ tiên loài người phát triển.

Linh hoạt hơn nhờ tìm trái cây

Science News cũng cho rằng việc tìm trái chín trong môi trường tự nhiên đòi hỏi linh trưởng phải ghi nhớ cây nào có quả, cây nằm ở đâu, mùa nào ra trái và thời điểm thích hợp để quay lại.

Những yêu cầu này liên quan đến trí nhớ không gian, khả năng ghi nhớ theo thời gian và lập kế hoạch, có thể tạo ra áp lực chọn lọc thúc đẩy sự phát triển của một bộ não ngày càng phức tạp.

Một nghiên cứu trước đó đăng trên Nature Ecology & Evolution cũng ghi nhận các loài linh trưởng ăn nhiều trái cây có xu hướng sở hữu bộ não lớn hơn những loài chủ yếu ăn lá, ngay cả khi đã tính đến kích thước cơ thể và quan hệ tiến hóa.

Những dấu vết trên răng hóa thạch cũng cung cấp thêm manh mối. Sâu răng được phát hiện ở một số loài linh trưởng hóa thạch và những loài người cổ như Homo erectus.

Nhóm nghiên cứu đánh giá điều này phù hợp với khả năng những loài này thường xuyên sử dụng thực phẩm mềm, chứa nhiều đường. Tuy nhiên, sâu răng chỉ là bằng chứng gián tiếp và không thể tự nó chứng minh trái cây đã thúc đẩy sự phát triển của não.

Ông Brian Wood, nhà nhân học sinh học tại Đại học California, Los Angeles, cho rằng lợi thế quan trọng của tổ tiên loài người có thể nằm ở khả năng tìm kiếm và khai thác nhiều loại thực phẩm giàu dinh dưỡng nhưng không dễ có được, từ thịt, trái cây, mật ong đến hạt và củ.

Nghiên cứu mới vì vậy gợi ý quá trình tiến hóa của con người có thể gắn với một chế độ ăn đa dạng hơn nhiều so với những giả thuyết đơn giản trước đây.

Muốn làm việc hiệu quả hơn? Hãy thử ngồi thẳng lưng

Một thay đổi nhỏ trong tư thế ngồi có thể tác động đến tâm trạng và cách con người sáng suốt hơn.