Trong nhiều thập kỷ, việc theo dõi nguyên thủ quốc gia vốn là phần quen thuộc của thế giới tình báo. Tuy nhiên, những diễn biến gần đây đang đánh dấu một bước ngoặt đáng kinh ngạc.

Theo tờ New York Times ngày 3-3, sự kết hợp giữa mạng lưới cảm biến dày đặc, hệ thống camera phủ khắp và trí tuệ nhân tạo (AI) đã đưa năng lực định vị lãnh đạo nước ngoài của Mỹ lên mức chưa từng có.

Khi thuật toán theo sát từng bước chân

Đầu năm nay, việc một nguyên thủ quốc gia - Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro - bị lực lượng Mỹ tập kích và bắt giữ ngay tại căn hộ riêng nằm sâu trong một căn cứ quân sự ở Caracas đã khiến cả thế giới chấn động.

Mọi di chuyển của ông Maduro đã bị tình báo Mỹ theo dõi trong thời gian dài. Thậm chí căn hộ của ông - bao gồm cả phòng an toàn - còn được Washington tái dựng để lực lượng đặc nhiệm luyện tập phương án đột kích nhằm đảm bảo mọi thứ trơn tru nhất.

Hai tháng sau, Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei cũng rơi vào tầm ngắm của Mỹ.

Dù từng được cảnh báo công khai rằng Washington biết rõ vị trí của mình, ông vẫn xuất hiện tại dinh thự vào sáng 28-2, bất chấp hải quân Mỹ triển khai quanh Iran và máy bay chiến đấu tập trung tại các căn cứ Mỹ - Israel trong thời gian đó.

Một cuộc không kích của Tel Aviv, với thông tin tình báo do Washington cung cấp, đã khiến ông thiệt mạng.

Nếu như 15 năm trước, việc nghe lén điện thoại của lãnh đạo - điều từng khiến cựu Thủ tướng Đức Angela Merkel phản ứng gay gắt với Tổng thống Barack Obama - còn gây chấn động, thì giờ đây đó chỉ là phần nổi của tảng băng. Thứ tạo nên khác biệt thực sự là khả năng định vị theo thời gian thực.

Camera chuông cửa, hệ thống thu phí tự động, dữ liệu vệ tinh, tín hiệu điện thoại của vệ sĩ hay người thân - tất cả tạo thành mạng lưới theo dõi dày đặc. Trí tuệ nhân tạo giúp sàng lọc hàng tỉ điểm dữ liệu để phát hiện quy luật di chuyển, thời điểm hội họp, thậm chí những sơ hở nhỏ nhất trong bảo mật. Các nhà lãnh đạo giờ đây không chỉ bị nghe lén, họ bị "đọc vị".

Ranh giới ở đâu?

Dưới thời Tổng thống Donald Trump, năng lực này không chỉ là công cụ thu thập thông tin, mà trở thành một đòn bẩy chính trị trực diện.

Việc Mỹ bắt giữ và tạm giam ông Maduro nhưng vẫn giữ nguyên phần lớn bộ máy nhà nước Venezuela, đưa Phó tổng thống Delcy Rodriguez khi ấy lên làm Tổng thống lâm thời, được ông Trump xem như một "kịch bản hoàn hảo": thay đổi người đứng đầu mà không cần chiến dịch quân sự quy mô lớn.

Tháng 6-2025, ông Trump từng công khai tuyên bố biết rõ nơi ông Khamenei ẩn náu và yêu cầu Iran "đầu hàng vô điều kiện". Lời cảnh báo ấy không chỉ nhằm vào Tehran, mà còn gửi đi thông điệp rộng hơn: Mỹ có thể chạm tới bất kỳ ai.

Tuy nhiên, quyền năng của thứ công nghệ này vẫn vấp phải một ranh giới đỏ không thể bước qua: năng lực răn đe hạt nhân. Washington đã không áp dụng cách tiếp cận tương tự với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, người đồng cấp Nga Vladimir Putin hay nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un - những người nắm trong tay năng lực trả đũa hủy diệt.

Điều này tạo ra một nghịch lý mới trong quan hệ quốc tế, nơi vũ khí hạt nhân không chỉ là công cụ răn đe chiến tranh tổng lực, mà còn trở thành một loại "lá chắn cá nhân" sống còn cho giới lãnh đạo.

Với những nước không sở hữu "lá chắn" hạt nhân, mỗi chuyến di chuyển hay mỗi cuộc họp của những nguyên thủ quốc gia đều có thể nằm gọn trong tầm quan sát của đối phương. Và như vậy, trật tự thế giới mới này có thể đồng nghĩa với việc không còn nơi nào thực sự an toàn cho họ.

Thế giới đang chuyển mình từ khái niệm chiến tranh toàn diện sang một dạng xung đột mới: nơi mục tiêu không phải là một quốc gia, mà là một con người cụ thể. Và trong thời đại mà thuật toán có thể lần theo từng bước chân, câu hỏi không còn là "có bị theo dõi hay không", mà là "khi nào người theo dõi quyết định hành động".

Ông Khamenei đã bị CIA và Mossad sát hại như thế nào?

Dù đã siết chặt an ninh cao độ, Iran vẫn không ngờ một phút chủ quan đã định đoạt số phận của nhà lãnh đạo tối cao và làm rung chuyển cấu trúc quyền lực của đất nước.