Các ý tưởng được chia sẻ tại diễn đàn trẻ em trong khuôn khổ Hội trại Trí tuệ trẻ khu vực Đông Á (Young Minds Camp) do World Vision (Tổ chức Tầm nhìn Thế giới) tổ chức tại Đà Nẵng ngày 26-6. 

Chủ đề của năm nay do chính các em lựa chọn về biến đổi khí hậu, di cư do biến đổi khí hậu, và hòa nhập cho trẻ em khuyết tật.

Từ bếp củi đến sáng kiến tiết kiệm năng lượng

Diễn đàn quy tụ hàng chục trẻ em đến từ 7 quốc gia gồm Campuchia, Lào, Mông Cổ, Myanmar, Thái Lan, Việt Nam và Trung Quốc. 

Các đội đã trình bày những sáng kiến, dự án do chính các em thực hiện nhằm ứng phó với biến đổi khí hậu, bảo vệ môi trường và thúc đẩy quyền tham gia của trẻ em.

Đại diện Việt Nam là những trẻ em đến từ nhiều tỉnh, thành, từ miền núi, nông thôn đến đô thị.

Hân Hân (thành viên đội Việt Nam) cho biết qua quá trình tìm hiểu, nhóm nhận thấy nhiều trường vùng cao vẫn gặp khó khăn do nguồn điện chưa ổn định, trong khi nhiều gia đình còn sử dụng bếp củi để nấu ăn.

Từ đó, các em đặt câu hỏi: "Điện chúng ta đang sử dụng đến từ đâu?" và "Có cách nào vừa có điện để học tập vừa bảo vệ môi trường không?".

Từ những quan sát ấy, nhóm đề xuất nhiều giải pháp sử dụng năng lượng hiệu quả hơn, trong đó nổi bật là mô hình "tủ sấy đa năng tận dụng nhiệt gián tiếp từ bếp củi cải tiến".

Nisa, học sinh đồng bào Mông đến từ Điện Biên, cho biết vào mùa đông hoặc những đợt mưa kéo dài, quần áo và nông sản ở vùng cao rất khó làm khô, trong khi lượng nhiệt từ bếp củi sau khi nấu ăn lại bị thất thoát.

"Nếu bếp củi đã tạo ra nhiệt, tại sao chúng ta lại không tận dụng nguồn nhiệt đó để làm khô quần áo và nông sản?", Nisa đặt vấn đề.

Theo em, mô hình tận dụng hơi nóng từ bếp củi có thể giúp giảm lãng phí năng lượng, làm khô quần áo nhanh hơn, hỗ trợ bảo quản nông sản và tiết kiệm chi phí cho người dân vùng cao. 

Hiện một số điểm trường tại Điện Biên đã sử dụng mô hình này và nhóm kỳ vọng sẽ tiếp tục nhân rộng khi có điều kiện phù hợp.

Công nghệ trở thành công cụ để trẻ em lên tiếng

Một phần trình bày khác cũng gây ấn tượng đến từ Nong Nam (14 tuổi, Lào). Em lựa chọn mạng xã hội để lan tỏa thông điệp về biến đổi khí hậu bằng những video do chính mình sản xuất với sự hỗ trợ của AI. 

Nội dung các video kết nối câu chuyện về môi trường, công nghệ và cách công nghệ có thể giúp người khuyết tật tiếp cận thông tin.

Nong Nam cũng mong muốn: "Người lớn và xã hội hãy trao thêm cơ hội để trẻ em học hỏi từ công nghệ và về công nghệ. Đây không chỉ là kỹ năng cho tương lai mà còn góp phần vào sự phát triển của trẻ em".

Tại diễn đàn, các đội từ Campuchia, Thái Lan... giới thiệu nhiều mô hình do trẻ em khởi xướng như huy động cộng đồng giảm rác thải, bảo tồn rừng, quản lý nguồn nước, tiết kiệm nước và nâng cao nhận thức về biến đổi khí hậu.

Theo bà Lê Thị Hương, chuyên gia quốc gia, Cục Bà mẹ và Trẻ em (Bộ Y tế), những sáng kiến tại diễn đàn cho thấy trẻ em không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà hoàn toàn có thể trở thành người đề xuất giải pháp cho các vấn đề của cộng đồng nếu được lắng nghe và tạo điều kiện tham gia.

Lũ lụt, sạt lở đe dọa nguồn nước sạch, World Vision chi hơn 343 tỉ đồng hỗ trợ

Theo World Vision International tại Việt Nam, thiếu nước sạch vẫn là nguyên nhân chính dẫn đến bệnh tật và tử vong, trong khi những đợt mưa lớn, lũ lụt và sạt lở gần đây tiếp tục đe dọa hạ tầng nước sạch ở nhiều địa phương.