Thực tế lâm sàng cho thấy nhiều dấu hiệu sớm của đái tháo đường type 2 rất dễ bị bỏ qua hoặc nhầm lẫn với biểu hiện mệt mỏi thông thường, tuổi tác hay các bệnh lý khác.

Việc nhận diện sớm các "tín hiệu cảnh báo" này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, giúp người bệnh được chẩn đoán kịp thời và can thiệp sớm, từ đó hạn chế biến chứng lâu dài.

Theo ThS Lưu Thúy Quỳnh - khoa nội tiết Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, có 5 dấu hiệu âm thầm thường gặp của đái tháo đường type 2 nhưng rất dễ bị bỏ qua trong đời sống hằng ngày.

- Khát nước và đi tiểu nhiều

Đây là những triệu chứng kinh điển của đái tháo đường, tuy nhiên ở giai đoạn sớm của type 2, các biểu hiện này không rầm rộ mà chỉ tăng nhẹ, diễn ra từ từ.

Nhiều người chỉ cảm thấy uống nước nhiều hơn trước một chút, thức dậy đi tiểu ban đêm 1-2 lần, miệng khô nhẹ, nhất là về chiều tối.

Những biểu hiện trên thường bị quy cho uống nhiều nước, do thời tiết nóng, tuổi cao hoặc uống trà, cà phê. Trong khi đó, tăng glucose máu kéo dài làm tăng áp lực thẩm thấu, kéo nước ra khỏi tế bào và tăng bài xuất glucose qua nước tiểu - chính là cơ chế gây khát và đa niệu.

- Mệt mỏi kéo dài, giảm năng lượng không rõ nguyên nhân

Mệt mỏi là triệu chứng không đặc hiệu nhưng lại gặp ở nhiều người bệnh đái tháo đường type 2 chưa được chẩn đoán. Người bệnh thường than phiền dễ mệt dù không làm việc nặng, giảm tập trung, uể oải, buồn ngủ ban ngày, cảm giác "thiếu năng lượng" kéo dài.

Nguyên nhân là do glucose không được sử dụng hiệu quả tại mô, tế bào "đói năng lượng" dù đường máu tăng cao. Tình trạng này tiến triển âm thầm, khiến người bệnh thường cho rằng mình bị stress, thiếu ngủ hoặc do công việc căng thẳng, mà không nghĩ tới chuyện mình mắc đái tháo đường.

- Sụt cân nhẹ hoặc tăng cân bất thường

Ở người bệnh đái tháo đường type 2, thay đổi cân nặng có thể diễn ra theo hai hướng trái ngược và cả hai đều dễ bị bỏ qua.

- Sụt cân nhẹ từ từ

Giai đoạn sớm của đái tháo đường type 2, sự sụt cân thường diễn ra chậm và không rõ rệt, không kèm theo chán ăn hay mệt mỏi dữ dội vì vậy rất dễ bỏ qua. Nhiều người thậm chí còn cho rằng đây là dấu hiệu tích cực do ăn uống điều độ hơn hoặc do tuổi tác.

Về mặt sinh lý bệnh, mặc dù glucose trong máu tăng cao, nhưng do đề kháng Insulin, glucose không được vận chuyển hiệu quả vào trong tế bào để sử dùng làm năng lượng.

Tình trạng thiếu năng lượng ở mức tế bào buộc cơ thể phải huy động các nguồn năng lượng thay thế, chủ yếu là mỡ và protein. Quá trình dị hóa này diễn ra âm thầm, kéo dài dẫn đến sụt cân nhẹ và từ từ.

- Tăng cân, đặc biệt là béo bụng

Giai đoạn sớm của đái tháo đường type 2, nhiều người không sụt cân mà ngược lại tăng cân dần, đặc biệt là tích tụ mỡ vùng bụng, đây là hệ quả trực tiếp của tình trạng đề kháng insulin.

Khi insulin hoạt động kém hiệu quả, cơ thể có xu hướng tăng tiết insulin bù trừ, dẫn đến tăng tổng hợp và dự trữ mỡ, đặc biệt là mỡ nội tạng vùng bụng. Tình trạng tăng cân thường diễn ra chậm, âm thầm nên nhiều người cho rằng đó là diễn biến bình thường của tuổi trung niên.

- Nhiễm trùng tái diễn và vết thương lâu lành

Tăng glucose máu kéo dài làm suy giảm miễn dịch, tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn và nấm phát triển. Do đó người bệnh đái tháo đường type 2 có thể gặp nhiễm trùng da, viêm nang lông tái diễn; nhiễm nấm da, nấm sinh dục; viêm lợi, viêm quanh răng; vết trầy xước, vết thương nhỏ lâu lành.

Các biểu hiện này thường được điều trị riêng lẻ tại các chuyên khoa khác nhau, trong khi nguyên nhân gốc rễ là rối loạn đường huyết lại chưa được phát hiện.

- Giảm thị lực thoáng qua hoặc nhìn mờ

Ở giai đoạn đầu, người bệnh không bị giảm thị lực rõ rệt mà chỉ cảm thấy nhìn mờ thoáng qua, khó tập trung khi đọc sách, nhìn xa hoặc nhìn gần kém hơn vào cuối ngày.

Các triệu chứng này thường thay đổi, lúc rõ lúc mờ, nên dễ bị quy cho mỏi mắt, tuổi tác hoặc làm việc nhiều với máy tính. Nguyên nhân chủ yếu là do tăng glucose máu làm thay đổi áp lực thẩm thấu trong thủy tinh thể, gây phù nhẹ và rối loạn khả năng điều tiết của mắt.

Ngoài ra, tăng đường huyết kéo dài còn ảnh hưởng đến hệ vi mạch võng mạc, làm suy giảm nuôi dưỡng mô mắt ngay từ giai đoạn sớm, trước khi xuất hiện các tổn thương võng mạc rõ ràng.

Do diễn biến âm thầm và không gây đau, nhiều người chỉ đi khám mắt để cắt kính, mà không được tầm soát đái tháo đường. Chỉ đến khi thị lực giảm rõ hoặc xuất hiện biến chứng võng mạc đái tháo đường, bệnh mới được phát hiện, khi đó việc điều trị trở nên phức tạp hơn.

Những nhóm đặc biệt cần lưu ý như thừa cân, béo phì; có tiền sử gia đình đái tháo đường; ít vận động, stress kéo dài nên chủ động kiểm tra đường huyết định kỳ, ngay cả khi chưa có triệu chứng rõ ràng.

Người cao tuổi có bệnh mạn tính: Đừng xem nhẹ những cơn chóng mặt, yếu tay chân

Các bác sĩ cảnh báo nguy cơ đột quỵ xuất huyết ngày càng gia tăng ở người cao tuổi có nhiều bệnh lý mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường, suy thận hay tiền sử tai biến não. Nhiều trường hợp diễn tiến cực nhanh chỉ trong vài giờ, từ còn tỉnh táo sang hôn mê nguy kịch.