Về triển vọng 2026, lãi suất huy động nhiều khả năng khó quay lại vùng thấp của giai đoạn trước - Ảnh: HỮU HẠNH
Tuổi Trẻ Online giới thiệu bài phân tích của ông Huỳnh Anh Huy, CFA, Giám đốc phân tích ngành của Chứng khoán Kafi:
Bước sang năm 2026, mặt bằng lãi suất trong nước cho thấy tín hiệu tạo đáy xong đi lên", phản ánh sự dịch chuyển rõ nét của cung - cầu vốn khi tăng trưởng tín dụng được kỳ vọng duy trì ở mức cao, trong khi nhu cầu vốn trung - dài hạn gia tăng.
Khi lãi suất tăng
Khảo sát biểu lãi suất tiền gửi niêm yết tại quầy đầu tháng 2-2026 cho thấy nhóm ngân hàng quốc doanh về cơ bản vẫn giữ ổn định so với tháng 1, đóng vai trò "neo" mặt bằng.
Trái lại, khối ngân hàng thương mại cổ phần ghi nhận điều chỉnh tăng rõ hơn ở các kỳ hạn dài (đặc biệt 12-36 tháng), với nhiều mức niêm yết tiệm cận hoặc vượt 6%/năm, đồng thời triển khai các chương trình cộng lãi/ưu đãi theo số dư để thu hút dòng tiền gửi trong giai đoạn thanh khoản mang tính mùa vụ quanh Tết.
Đáng chú ý, một số mức lãi suất đặc biệt được công bố ở vùng rất cao nhưng đi kèm điều kiện số dư tối thiểu lớn.
Do đó tác động thực tế lên mặt bằng chung không quá lớn, chủ yếu mang ý nghĩa marketing và nhắm tới nhóm khách hàng có tiềm lực tài chính.
Nhìn tổng thể, xu hướng tăng lãi suất huy động được đánh giá phù hợp với bối cảnh các ngân hàng chủ động chuẩn bị nguồn vốn cho giai đoạn tăng trưởng năm 2026, trong khi yêu cầu cân đối kỳ hạn nguồn vốn ngày càng quan trọng.
Về triển vọng 2026, lãi suất huy động nhiều khả năng khó quay lại vùng thấp của giai đoạn trước, và có thể tăng thêm 1-1,5 điểm % so với nền hiện tại trong kịch bản chi phí vốn điều chỉnh mang tính hệ thống, đưa mức bình quân lên quanh 6-6,5%/năm.
Các động lực chính gồm: nhu cầu vốn của nền kinh tế cải thiện, áp lực cân đối kỳ hạn khi tín dụng trung - dài hạn tăng và yêu cầu duy trì sức hấp dẫn của tiền gửi trong bối cảnh kì vọng lạm phát và lợi suất tài sản thay thế nhích lên.
Ở chiều ngược lại, lãi suất cho vay dự báo điều chỉnh theo với độ trễ, song biên độ có thể mạnh hơn nếu chi phí vốn tăng trên diện rộng.
Kịch bản tham chiếu là lãi suất cho vay tăng 1,5-2 điểm %, lên vùng 8,5-9%/năm. Tuy nhiên, mức độ lan tỏa sẽ phân hóa theo chất lượng tài sản, cấu trúc CASA và khẩu vị tăng trưởng tín dụng của từng ngân hàng.
Trong bối cảnh đó, chúng ta cần theo dõi sát diễn biến lạm phát, thanh khoản hệ thống và tốc độ tăng trưởng tín dụng để đánh giá độ bền của xu hướng tăng lãi suất trong các quý tới.
Margin lập đỉnh, áp lực thêm lớn
Áp lực tăng lãi suất đang dần lan tỏa từ hệ thống ngân hàng sang chi phí vốn trên thị trường chứng khoán.
Khi lãi suất huy động tiếp tục nhích lên và mặt bằng kỳ hạn dài đã vượt 6%/năm tại một số ngân hàng, các công ty chứng khoán có xu hướng điều chỉnh tăng lãi suất margin để phản ánh chi phí vốn đầu vào cao hơn.
Thực tế, thị trường đã ghi nhận một số công ty chứng khoán tăng lãi suất margin khoảng 1%, và trong kịch bản cơ sở, mặt bằng lãi suất margin tiêu chuẩn trong nửa đầu 2026 có thể duy trì ở vùng 12-14%.
Về tác động, lãi suất margin cao hơn thường làm tăng "điểm hòa vốn" của chiến lược sử dụng đòn bẩy, qua đó khiến dòng tiền ngắn hạn trở nên chọn lọc hơn, ưu tiên cổ phiếu có thanh khoản tốt, câu chuyện lợi nhuận rõ ràng và triển vọng định giá đủ hấp dẫn để bù chi phí vốn.
Điều này có thể làm giảm nhịp "mở margin đại trà", nhưng không nhất thiết kéo theo suy giảm mạnh dư nợ nếu triển vọng lợi nhuận và xu hướng thị trường vẫn thuận lợi.
Một điểm đáng chú ý là dư nợ margin đã lập đỉnh lịch sử vào cuối năm 2025.
Tính đến 31-12-2025, dư nợ cho vay ký quỹ ước khoảng 395.000 tỉ đồng, tăng khoảng 25.000 tỉ đồng so với cuối quý 3; tổng dư nợ cho vay (bao gồm ứng trước tiền bán) vượt 406.000 tỉ đồng.
Tuy dư nợ tăng, tỉ lệ cho vay trên vốn chủ sở hữu bình quân của các công ty chứng khoán lại giảm từ khoảng 120% cuối quý 3 xuống 105% cuối năm 2025, chủ yếu nhờ các đợt tăng vốn quy mô lớn trong quý 4 giúp gia cố "tấm đệm an toàn" của hệ thống.
Điều này cho thấy chi phí vốn tăng là một lực cản, nhưng năng lực cung ứng margin của công ty chứng khoán lại đang được củng cố nhờ vốn giai đoạn tăng vốn mạnh mẽ.
Liệu dư nợ margin và thị trường có giảm trong thời gian tới?
Câu hỏi trọng tâm trong giai đoạn lãi suất nhích lên như hiện tại là: dư nợ margin có giảm hay không, và nếu giảm thì giảm theo cơ chế nào.
Tôi cho rằng dư nợ margin trong 2026 sẽ vận động theo hai lực kéo đối nghịch: chi phí margin tăng làm giảm hấp dẫn của đòn bẩy ngắn hạn, và triển vọng lợi nhuận - định giá - dòng tiền của thị trường nếu đủ tích cực sẽ tiếp tục giữ chân tỷ lệ đòn bẩy ở mức cao.
Về nền tảng cơ bản, thị trường được đánh giá có nhiều triển vọng trong 2026 khi lợi nhuận sau thuế toàn thị trường kỳ vọng tăng trên 18%, được thúc đẩy bởi vĩ mô ổn định, chính sách linh hoạt và cầu nội địa cải thiện.
Nhiều nhóm ngành được dự báo tăng trưởng 15-30%, đặc biệt là các nhóm có câu chuyện về chính sách, chứng khoán, bán lẻ - tiêu dùng và công nghệ. Về định giá, thị trường vẫn được nhìn nhận hợp lý.
Trong bối cảnh đó, nếu triển vọng thị trường đủ tốt, lợi nhuận kỳ vọng vẫn có thể vượt chi phí margin, từ đó duy trì động lực sử dụng đòn bẩy.
Ngoài ra, hiện tại dòng tiền vào bất động sản bị siết chặt hơn, trong khi rủi ro biến động lại gia tăng ở các tài sản phòng thủ như vàng/bạc, chứng khoán có thể tiếp tục là kênh thu hút dòng tiền.
Đặc biệt, câu chuyện nâng hạng thị trường (nếu diễn tiến thuận lợi) có thể nâng chất thanh khoản, kích hoạt nhu cầu giao dịch và gia tăng nhu cầu margin trong bối cảnh dư địa cho vay vẫn còn.
Năm 2026 có thể là năm "margin cao nhưng có chọn lọc". Chi phí vốn tăng sẽ buộc dòng tiền tập trung hơn vào nhóm cổ phiếu có chất lượng lợi nhuận, thanh khoản và câu chuyện tăng trưởng rõ nét, trong khi các chiến lược dùng margin theo tâm lý ngắn hạn có thể giảm dần.
Với việc margin có thể không còn được sử dụng trên diện rộng mà có tính chọn lọc hơn, chúng ta có thể chứng kiến thị trường chung tăng điểm không quá mạnh, tuy nhiên sẽ có nhiều doanh nghiệp có hiệu suất vượt trội so với thị trường.
Tối đa: 1500 ký tự
Hiện chưa có bình luận nào, hãy là người đầu tiên bình luận