A03 Bộ Công an đề xuất phân tích dữ liệu, so sánh điểm thi và kết quả học tập để ngăn ngừa tiêu cực

Bên cạnh việc đề xuất lắp camera tại tất cả các phòng thi tốt nghiệp THPT, bố trí thí sinh từ nhiều trường khác nhau trong cùng phòng thi, một trong những giải pháp phòng ngừa, quản trị rủi ro được cơ quan an ninh khuyến cáo là phân tích dữ liệu sau kỳ thi.

Chuyển phân tích dữ liệu chủ động để phòng ngừa tiêu cực

Đề xuất này được Đại tá Nguyễn Anh Tuấn, Phó cục trưởng Cục An ninh chính trị nội bộ (A03, Bộ Công an), nêu ra tại Hội nghị tổng kết kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 và chuẩn bị cho kỳ thi năm 2027.

Đánh giá chung về kỳ thi vừa qua, nhất là sau vụ việc tiêu cực thi cử xảy ra ở Tuyên Quang, Đại tá Nguyễn Anh Tuấn chỉ ra 5 nguyên nhân gốc rễ dẫn đến các hành vi vi phạm.

Trong đó nguyên nhân cốt lõi xuất phát từ nhận thức và ý thức trách nhiệm của người tham gia tổ chức thi. Theo ông, dù có trang bị các giải pháp kỹ thuật như camera giám sát, kỳ thi vẫn không thể an toàn nếu người thực hiện thiếu trách nhiệm, không tuân thủ nguyên tắc hoặc cố tình vi phạm.

Phó cục trưởng Cục An ninh chính trị nội bộ chỉ ra những sai phạm gây mất niềm tin trong dư luận vừa qua xuất phát từ việc một số cán bộ coi thi, người tổ chức kỳ thi cho rằng việc can thiệp bài thi sẽ không bị phát hiện hoặc chỉ là vi phạm hành chính, không lường trước hậu quả pháp lý, trong đó có việc bị xử lý hình sự. Cùng với đó là tư tưởng bệnh thành tích, tâm lý cả nể và sự cám dỗ từ lợi ích.

Ngoài ra, hai nguyên nhân khác được nhắc đến là quy mô kỳ thi quá lớn, có tới 1,2 triệu thí sinh, gần 2.500 điểm thi với hơn 200.000 cán bộ, giáo viên tham gia coi thi, gây áp lực rất lớn đối với công tác bảo đảm an ninh, an toàn. Quy mô này cũng gây khó khăn cho việc nhận diện và phòng ngừa đầy đủ các nguy cơ tiêu cực.

Một trong những vấn đề được Đại tá Nguyễn Anh Tuấn nhấn mạnh là việc thiếu cơ chế cảnh báo sớm và phân tích dữ liệu sau thi. 

Do đó việc phân tích dữ liệu sau kỳ thi không chỉ là một hoạt động thống kê, tổng hợp kết quả, mà phải trở thành một bộ phận của hệ thống quản trị rủi ro.

"Nếu không có cơ chế so sánh kết quả giữa các môn thi, giữa điểm thi với dữ liệu học tập trước đó, giữa các phòng thi, nhóm thí sinh và các điều kiện tổ chức thi thì những dấu hiệu bất thường có thể không được phát hiện kịp thời", ông nói.

Cần có kênh tố giác sai phạm sau kỳ thi

Theo đại diện A03, việc phân tích sâu những dữ liệu này và công khai kết quả không chỉ có ý nghĩa phòng ngừa tiêu cực mà còn có ý nghĩa rất quan trọng, giúp các địa phương nhìn thẳng vào thực chất của kết quả dạy và học tại địa phương mình.

Một số vụ việc vừa qua cho thấy khi có thông tin từ dư luận, giáo viên hoặc báo chí phản ánh, các cơ quan chức năng đã nhanh chóng vào cuộc, tiến hành các biện pháp điều tra, xác minh để xác định sai phạm.

Nhấn mạnh vai trò của con người, Đại tá Nguyễn Anh Tuấn cho rằng cần xây dựng đội ngũ cán bộ chuyên nghiệp, có đạo đức công vụ, đồng thời bổ sung chế tài xử lý nghiêm khắc để cán bộ không dám và không có điều kiện vi phạm.

"Trong kỳ thi năm 2026, có 6 trường hợp thí sinh, giám thị vi phạm nhưng chỉ được phát hiện, xử lý khi cơ quan chức năng vào cuộc tìm hiểu các phản ánh trên không gian số. Điều này cho thấy kỳ thi chưa có cơ chế khuyến khích thí sinh, giáo viên mạnh dạn tố giác hành vi vi phạm" - Đại tá Anh Tuấn nói.

Ông đề xuất cần thiết lập được cơ chế tiếp nhận thông tin tố giác một cách nhanh chóng, kịp thời, bảo đảm bí mật thông tin cá nhân của người tố giác.

Lắp camera mọi phòng thi có ngăn được gian lận thi tốt nghiệp THPT?

Đề xuất lắp camera tại tất cả phòng thi tốt nghiệp THPT được kỳ vọng hạn chế gian lận, nhưng theo các chuyên gia, đây chỉ là giải pháp hỗ trợ giám sát, không thể thay thế con người và cơ chế quản lý thi chặt chẽ.