Ngày 24-3, Bệnh viện Phổi Trung ương, Chương trình Chống lao Quốc gia tổ chức lễ kỷ niệm Ngày Thế giới phòng chống lao tại Hà Nội.

Nhiều người phát hiện mắc bệnh lao dù không có triệu chứng

Chia sẻ tại chương trình, ông Đinh Văn Lượng, Giám đốc Bệnh viện Phổi Trung ương, Trưởng Ban điều hành Chương trình chống lao Quốc gia, cho hay trường hợp mắc bệnh lao dù không có triệu chứng không hề hiếm gặp.

Thông thường, chỉ khi người bệnh bị ho, khó thở, sốt hay sụt cân mới nghĩ đến việc đi khám, chụp phim phát hiện bệnh lao. Tuy nhiên thực tế cho thấy không ít trường hợp phát hiện lao tình cờ khi khám sức khỏe.

Ước tính mỗi năm có khoảng 184.000 ca lao mới, trong đó hàng chục nghìn trường hợp chưa được phát hiện. Khoảng 12.000 người tử vong do căn bệnh này mỗi năm. Trong đó, tỉ lệ phát hiện bệnh hiện mới đạt khoảng 63% so với số ca ước tính trong cộng đồng.

Trong khi đó, hiện nay khám sàng lọc bệnh lao chưa được đưa vào danh mục khám sức khỏe ban đầu, khám sức khỏe định kỳ.

Thực tế tại Việt Nam chỉ có khoảng 23% người dân được khám chữa bệnh (theo điều tra dân số 2024), tổng số người có việc làm là khoảng 52 triệu người, tuy được khám sức khỏe định kỳ hằng năm nhưng vẫn bị bỏ sót khám sàng lọc lao.

"Như vậy số người không được khám sàng lọc bệnh lao ước tính khoảng 40 - 50% dân số hiện nay", ông Lượng nhấn mạnh.

Việc không được phát hiện, điều trị sớm khiến nhiều người chỉ đi khám khi bệnh đã nặng, xuất hiện biến chứng như ho ra máu, suy hô hấp…

Làm sao để phát hiện sớm bệnh lao?

Theo ông Lượng, để phát hiện sớm bệnh lao trong cộng đồng, Chương trình Phòng chống lao quốc gia đề xuất lồng ghép sàng lọc lao vào khám sức khỏe định kỳ cho người dân.

Theo định hướng từ năm 2026, mỗi người dân sẽ được khám sức khỏe định kỳ hoặc sàng lọc miễn phí ít nhất một lần mỗi năm. Đây được xem là cơ hội để phát hiện sớm bệnh lao cũng như nhiều bệnh lý nguy hiểm khác.

Trong đó, chụp X-quang phổi được đánh giá là phương pháp chẩn đoán tối ưu, đây là phương pháp có thể phát hiện những tổn thương nghi lao ngay cả khi chưa có triệu chứng. Với các trường hợp nghi ngờ, xét nghiệm GeneXpert sẽ giúp chẩn đoán xác định nhanh chóng và chính xác.

"Người dân không cần quá lo lắng vì việc chụp phim X-quang phổi khi khám sức khỏe định kỳ. Ảnh hưởng của tia hầu như không có, nhưng giá trị nó mang lại rất lớn trong khám sức khỏe định kỳ.

Chụp X-quang là một phương pháp cận lâm sàng quan trọng, giúp phát hiện sớm các tổn thương ở phổi như lao, bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính, ung thư, xơ phổi và nhiều bệnh hô hấp khác", ông Lượng nêu rõ.

Bên cạnh đó cần xóa bỏ tâm lý kỳ thị đối với người mắc lao, bởi đây là bệnh có thể chữa khỏi. Tại Việt Nam, nếu bệnh được phát hiện sớm và điều trị đúng phác đồ, tỉ lệ điều trị thành công đạt khoảng 90%, cao hơn mức trung bình toàn cầu (88%).

Việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời không chỉ giúp người bệnh hồi phục mà còn góp phần ngăn chặn lây lan trong cộng đồng.

"Việt Nam đặt mục tiêu chấm dứt bệnh lao vào năm 2030, vì vậy việc đưa phát hiện lao vào khám sức khỏe định kỳ cho mỗi người dân chính là một trong những giải pháp đột phá. Khi mỗi người chủ động kiểm tra sức khỏe, mỗi ca bệnh được phát hiện sớm, chúng ta sẽ tiến gần hơn tới mục tiêu đẩy lùi căn bệnh nguy hiểm này", ông Lượng nhấn mạnh.

Gánh nặng bệnh lao ở Việt Nam 'đứng top' thế giới, lên kế hoạch phòng chống

Tại Việt Nam, bệnh lao vẫn là một trong những bệnh truyền nhiễm có gánh nặng lớn, hiện xếp thứ 12 trong số 30 quốc gia có gánh nặng cao nhất thế giới. Riêng TP.HCM chiếm khoảng 25% tổng số ca lao của cả nước.