39.000 đơn vị không còn khả năng đóng bảo hiểm xã hội, khó thu hồi 5.100 tỉ đồng

Ngày 27-10, Bảo hiểm xã hội Việt Nam cho biết trong 9 tháng đầu năm 2026, cơ quan bảo hiểm xã hội đã thu hồi gần 433 tỉ đồng tiền chậm đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp và yêu cầu đăng ký tham gia hoặc đóng bổ sung cho hơn 60.000 lao động.

Kiểm tra từ xa thu hồi gần 186 tỉ đồng

Hệ thống đã kiểm tra trên 7.000 đơn vị, trọng tâm là những nơi có nguy cơ vi phạm về đối tượng, mức đóng hoặc cơ sở khám chữa bệnh bảo hiểm y tế có chi phí gia tăng bất thường.

Đối với nhóm chậm đóng kéo dài, cơ quan bảo hiểm xã hội đã kiểm tra chuyên đề tại gần 1.400 đơn vị chậm đóng trên 6 tháng, thu hồi hơn 114 tỉ đồng. 

Với lao động tại doanh nghiệp chậm đóng, cơ quan bảo hiểm xã hội sẽ xác nhận thời gian đã đóng và giải quyết các chế độ ốm đau, thai sản, hưu trí nếu đủ điều kiện.

Đáng chú ý, ngành bảo hiểm xã hội đã kiểm tra trực tiếp kết hợp kiểm tra từ xa. Riêng kiểm tra từ xa tại khoảng 1.800 đơn vị sử dụng lao động, gần 186 tỉ đồng tiền chậm, trốn đóng được thu hồi. 

Bảo hiểm xã hội cũng phối hợp với cơ quan công an, viện kiểm sát nhân dân để xác minh, củng cố hồ sơ, xử lý các vụ việc. Sơ bộ, có 21 hồ sơ kiến nghị khởi tố được cơ quan bảo hiểm xã hội chuyển sang cơ quan điều tra, trong đó có 9 vụ liên quan đến gian lận bảo hiểm y tế.

Cơ quan bảo hiểm xã hội và viện kiểm sát nhân dân các cấp đã đôn đốc, làm việc với hơn 13.700 đơn vị sử dụng lao động vi phạm nghĩa vụ đóng, thu hồi hàng trăm tỉ đồng tiền chậm, trốn đóng. Trong đó, Hà Nội và TP.HCM là hai nơi trọng điểm, thu hồi được trên 631 tỉ đồng.

Né nghĩa vụ đóng bằng hợp đồng cộng tác viên, khoán việc

Dù vậy, theo Bảo hiểm xã hội Việt Nam, việc thu hồi tiền chậm đóng còn nhiều trở ngại. Cụ thể, khoảng 39.000 đơn vị không còn khả năng đóng, tổng số tiền khó thu hồi khoảng 5.100 tỉ đồng. 

Thực tế nhiều doanh nghiệp đã ngừng hoạt động, giải thể, phá sản hoặc không còn ở địa chỉ đăng ký. Một bộ phận doanh nghiệp không đăng ký đầy đủ người thuộc diện tham gia, kê khai thiếu tiền lương làm căn cứ đóng. 

Cá biệt có đơn vị giao kết hợp đồng mang tên cộng tác viên, dịch vụ, khoán việc để né tránh nghĩa vụ đóng. Ngoài ra có đơn vị không hợp tác khi kiểm tra từ xa, dữ liệu chia sẻ chưa chi tiết...

Cuối năm 2026, Bảo hiểm xã hội Việt Nam sẽ tiếp tục rà soát, chuẩn hóa dữ liệu chậm, trốn đóng và giao nhiệm vụ cụ thể cho từng địa phương và tăng cường kiểm tra đơn vị chậm đóng kéo dài. Kiểm tra trực tiếp kết hợp từ xa, gắn với theo dõi kết quả khắc phục. 

Tiếp tục phối hợp xử phạt, chuyển hồ sơ có dấu hiệu tội phạm và phối hợp với viện kiểm sát nhân dân trong khởi kiện, bảo vệ quyền lợi người lao động. Hướng dẫn doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ, khuyến khích người lao động theo dõi quá trình đóng trên ứng dụng VssID...

Doanh nghiệp chậm đóng, trốn đóng BHXH: Người lao động phải làm gì?

Người sử dụng lao động chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến các chế độ an sinh của người lao động. Chương trình giao lưu trực tuyến do báo Tuổi Trẻ phối hợp BHXH TP.HCM tổ chức sẽ làm rõ quy định pháp luật, giải đáp vướng mắc và hướng dẫn người lao động cách kiểm tra, bảo vệ quyền lợi của mình.