Tại buổi làm việc với đoàn công tác Ủy ban Kinh tế và Tài chính Quốc hội ngày 13-5, UBND tỉnh Gia Lai kiến nghị quan tâm đầu tư dự án xây dựng cảng cá thông minh kết hợp khu neo đậu tránh trú bão Tam Quan. Điểm đáng chú ý của dự án này là định hướng phát triển cảng cá Tam Quan thành trung tâm logistics thủy sản, gồm có trung tâm đấu giá cá ngừ đại dương.

Xây dựng cảng cá thông minh, trung tâm đấu giá cá ngừ

Thông tin tại buổi làm việc với đoàn công tác Quốc hội, ông Nguyễn Tuấn Thanh - Phó chủ tịch thường trực UBND tỉnh Gia Lai - cho hay tỉnh vừa phê duyệt đề án phát triển thủy sản bền vững giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2050.

Theo đó, tỉnh chủ trương thực hiện di dời, sắp xếp tàu cá từ khu vực cảng cá Quy Nhơn và đầm Đề Gi về khu vực phía bắc tỉnh (phường Hoài Nhơn Bắc).

Đồng thời định hướng đầu tư xây dựng mở rộng cảng cá Tam Quan kết hợp cảng cá thông minh, gắn với khu neo đậu tránh trú bão cấp vùng, trung tâm logistics thủy sản và trung tâm đấu giá cá ngừ đại dương.

Việc này nhằm đảm bảo ổn định hoạt động neo đậu, tránh trú bão cho tàu cá; tăng cường quản lý, kiểm soát hoạt động khai thác thủy sản và thực hiện hiệu quả công tác chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định.

Tỉnh kiến nghị Thủ tướng, Bộ Nông nghiệp và Môi trường điều chỉnh, đưa ra khỏi quy hoạch 4 cảng cá Quy Nhơn, Đề Gi, Vĩnh Lợi và Tân Phụng. 

Bổ sung quy hoạch mở rộng cảng cá Tam Quan với công suất thủy sản qua cảng từ 40.000 tấn/năm lên 130.000 tấn/năm; mở rộng quy mô khu neo đậu tránh trú bão cho tàu cá Tam Quan từ 1.200 tàu lên 3.600 tàu.

Bên cạnh đó, Gia Lai kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường trình cấp thẩm quyền chấp thuận chủ trương đầu tư dự án xây dựng cảng cá thông minh kết hợp khu neo đậu tránh trú bão Tam Quan. 

Dự án có tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 3.300 tỉ đồng; trong đó đề nghị ngân sách Trung ương hỗ trợ khoảng 2.000 tỉ đồng, ngân sách địa phương bố trí 500 tỉ đồng và huy động các nguồn vốn hợp pháp khác khoảng 800 tỉ đồng.

Học hỏi kinh nghiệm tổ chức sàn đấu giá cá ngừ tại Nhật Bản

Theo đề án phát triển thủy sản bền vững của tỉnh Gia Lai, Sở Công Thương, Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao nghiên cứu, tổ chức các chuyến học hỏi kinh nghiệm từ Nhật Bản và EU để nhanh chóng triển khai dự án chợ đấu giá thủy sản điện tử (ưu tiên cá ngừ) tại cảng cá thông minh để minh bạch giá, chống ép giá, đồng thời chuẩn hóa nguồn nguyên liệu, nâng cao giá trị thương mại.

Cụ thể, cơ quan chức năng sẽ tổ chức các đoàn công tác chuyên đề tham quan, học hỏi kinh nghiệm tại một số mô hình cảng cá thông minh tiên tiến như Nhật Bản, Tây Ban Nha, Na Uy, đặc biệt là mô hình khu phân loại và sàn đấu giá cá ngừ, làm cơ sở lựa chọn giải pháp thiết kế, công nghệ và mô hình quản trị phù hợp với điều kiện thực tế của cảng cá Tam Quan.

Tỉnh Gia Lai đặt mục tiêu phát triển cảng cá Tam Quan thành trung tâm logistics thủy sản. Phấn đấu đến năm 2030 hình thành cảng cá thông minh, bao gồm trung tâm đấu giá và phân loại cá ngừ làm khâu tiền đề để tiếp nhận, phân loại truy xuất nguồn gốc và đấu giá để cá ngừ đủ chuẩn đưa vào xuất khẩu.

Trung tâm đấu giá và phân loại cá ngừ sẽ giúp tăng tỉ lệ cá ngừ đạt tiêu chuẩn sashimi/fillet cho xuất khẩu; tạo thị trường tập trung, kết nối cung - cầu, nâng giá trị thương mại đối với cá ngừ.

Việc đầu tư dự án này sẽ hiện thực hóa quy hoạch là cảng cá ngừ chuyên dụng cấp vùng, tăng tỉ lệ cá ngừ đủ tiêu chuẩn xuất khẩu đạt 30 - 35% vào năm 2030 và đạt 50 - 60% vào năm 2050.

Ghẹ đã thông đường sang Mỹ, Việt Nam tập trung tiếp cho cá ngừ

Mỹ vừa có thông báo chính thức công nhận tương đương với nghề khai thác ghẹ của Việt Nam. Điều này đồng nghĩa với việc ghẹ và các sản phẩm từ ghẹ của nước ta vẫn xuất khẩu sang Mỹ bình thường, không cần giấy chứng nhận COA.