Năm 2026, Trung ương đã xác định là Năm cán bộ cơ sở, từng cơ sở phải thay đổi.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhấn mạnh điều này tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện nghị quyết Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV.

Ba thực mạnh cần có

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, trước hết cần xây dựng cấp xã mạnh về năng lực ra quyết định.

Cấp xã phải được phân quyền rõ ràng, gắn với nguồn lực và trách nhiệm cụ thể, để có thể chủ động giải quyết các vấn đề phát sinh, từ hạ tầng, dịch vụ xã hội đến quản lý kinh tế - xã hội. Quyền hạn gắn liền trách nhiệm sẽ tạo ra hiệu quả thực chất, tránh chồng chéo và trì trệ trong quản lý.

Tiếp đó, cấp xã mạnh về huy động nguồn lực sẽ giúp cấp tỉnh chủ động hơn trong việc điều phối và triển khai các dự án chiến lược.

Cấp xã là nơi kết nối trực tiếp các nguồn lực xã hội, kinh tế và nhân lực địa phương. Khả năng huy động và phân bổ hiệu quả sẽ đảm bảo nguồn lực được sử dụng tối ưu, nâng cao năng lực thực thi của cả hệ thống chính quyền hai cấp.

Cuối cùng là cấp xã mạnh về giám sát và phản hồi. Cấp xã năng động sẽ cung cấp dữ liệu và thông tin chính xác về thực trạng và nhu cầu của người dân, từ đó giúp cấp tỉnh ra quyết sách phù hợp, kịp thời và chính xác. Đây chính là cơ chế tạo sức bật, đảm bảo hiệu lực tổng thể của chính quyền địa phương hai cấp.

"Để cấp xã trở thành động lực nâng cấp chính quyền cấp tỉnh, mọi nghị quyết, chính sách và dự án phải được chuyển hóa thành hành động cụ thể.

Đồng thời các quyết định này phải hướng trực tiếp tới nâng cao chất lượng đời sống người dân, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và củng cố năng lực cạnh tranh của địa phương.

Đây cũng chính là nền tảng để bảo đảm sự thông suốt, kỷ luật và hiệu quả của toàn bộ hệ thống chính trị từ Trung ương đến cơ sở", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh thêm.

Đội ngũ phải mạnh

Ghi nhận của Tuổi Trẻ tại TP.HCM, nhiều xã, phường đã và đang tận dụng mọi nguồn lực để phát triển, song cũng gặp không ít khó khăn.

Bà Lê Thị Lan Chi - Phó bí thư thường trực Đảng ủy phường Sài Gòn - thông tin trên địa bàn phường có hơn 11.000 đảng viên, cao nhất trong 168 xã, phường, đặc khu của TP. Tuy vậy, số lượng người hoạt động không chuyên trách chỉ có 33 người.

Đặc biệt với Ban Xây dựng Đảng hiện chỉ có 11 thành viên, gần như 1 chuyên viên phải làm hết tất cả nhiệm vụ công việc của một ban. Trong đó công tác xử lý hồ sơ đảng tịch đã chiếm phần lớn thời gian.

Ông Lê Tiến Sĩ - Trưởng Ban Xây dựng Đảng phường Sài Gòn - thông tin thêm năm 2026 phường được giao chỉ tiêu kết nạp 329 đảng viên mới.

Như vậy, 5 năm tới, phường kết nạp khoảng 1.700 đảng viên. "Đây là một áp lực rất lớn", ông Sĩ đánh giá. Từ thực trạng đó, phường đề xuất bổ sung thêm 5 - 7 công chức phụ trách các lĩnh vực bảo vệ chính trị nội bộ, chính sách đào tạo, thi đua khen thưởng.

Bí thư Đảng ủy xã An Thới Đông Cổ Thị Ngọc Điệp cho biết thêm địa phương được tách ra từ huyện Cần Giờ cũ. Toàn xã có 12 ấp, diện tích tự nhiên 257,8km² với quy mô dân số 21.721 người.

Một trong những nổi bật dễ thấy của địa phương là địa bàn rất rộng, địa hình, địa thế lại thuộc khu vực nông thôn. Trong khi đó địa phương chỉ có số lượng cán bộ, công chức còn ít, nhiều nội dung, lĩnh vực công việc còn thực hiện chậm, chưa đạt yêu cầu như mong muốn đề ra.

Để xã thực sự mạnh, phát huy hết tiềm lực, bà Điệp kiến nghị tiếp tục đẩy mạnh việc phân cấp, phân quyền rõ hơn cho cấp xã.

Đồng thời có cơ chế kiểm soát quyền lực, cơ chế tăng cường việc kiểm tra, giám sát tương ứng đủ mạnh.

Đặc biệt với các địa phương còn khó khăn, nhất là các xã nông thôn, điều kiện cơ sở hạ tầng chưa thuận lợi cho việc phát triển kinh tế - xã hội, cần hỗ trợ tạo đòn bẩy để xã có đủ điều kiện cùng nhịp phát triển chung của TP và cả nước.

Cần đầu tư tài lực

Ông Nguyễn Hữu Thông - Bí thư Đảng ủy phường Phú Thủy (Lâm Đồng) - nhấn mạnh bên cạnh phân cấp, phân quyền cho cơ sở phải đi đôi với phân nguồn lực. Đó là con người và tài chính.

Trong đó con người có năng lực mới vận hành và thực thi tốt chủ trương và đưa nghị quyết vào cuộc sống. Do đó phải chuẩn hóa và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ cấp xã, tuyển chọn, bố trí, sử dụng cán bộ có năng lực.

"Việc bồi dưỡng, tập huấn đào tạo cho cán bộ cấp xã là rất cần thiết, phải làm sớm, kịp thời. Trong đó cần rà soát nhu cầu đào tạo theo từng vị trí việc làm, phù hợp yêu cầu thực tiễn ở cơ sở, chú trọng kỹ năng quản lý hành chính hiện đại và nghiệp vụ chuyên sâu theo lĩnh vực phân cấp. Đồng thời chú trọng nâng cao năng lực số cho cán bộ cấp xã.

Việc chuẩn hóa, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ cấp xã là điều kiện quan trọng để mô hình chính quyền địa phương hai cấp vận hành hiệu quả", ông Thông nêu quan điểm.

Bên cạnh nguồn lực con người, việc phân bổ nguồn lực về tài chính cho chính quyền cấp xã, theo ông Thông cũng rất quan trọng.

Ông nêu hiện nay cơ chế tài chính ngân sách chưa theo kịp mô hình mới, trong khi địa bàn quản lý rộng hơn. Việc phân công nhiệm vụ chi ngân sách sau sắp xếp còn nhiều vướng mắc.

Một số nhiệm vụ được giao theo phân cấp, ủy quyền nhưng chưa có nguồn kinh phí đi kèm, gây khó khăn cho việc thực hiện.

Ông đề nghị cần rà soát quy định bố trí phân bổ nguồn lực hợp lý cho cấp xã gắn với chức năng, nhiệm vụ được giao theo nguyên tắc nhiệm vụ đến đâu thì bố trí nguồn lực để thực hiện nhiệm vụ đến đó, tránh tình trạng giao nhiệm vụ mà không bảo đảm nguồn lực để thực hiện, nhất là kinh phí thực hiện.

"Khi có tài lực thì cơ sở sẽ mạnh dạn quyết những vấn đề thực tế phát sinh ở cơ sở mà không phải xin chủ trương, xin nguồn lực từ cấp tỉnh ", ông Thông nói.

Hà Nội: khuyến khích dân sử dụng giấy tờ điện tử

Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng cho biết trong ba tháng đầu năm 2026 đã đẩy mạnh phân cấp, ủy quyền với số lượng lớn thủ tục hành chính được chuyển giao về cơ sở.

Đối với mô hình Trung tâm phục vụ hành chính công, Chủ tịch UBND TP Hà Nội đề nghị các đơn vị liên quan nghiên cứu điều chỉnh theo hướng tinh gọn, hiệu quả, đúng tinh thần "một cấp, không trung gian".

Ngoài ra, ông cũng yêu cầu phải bảo đảm người dân, tổ chức chỉ cần đến cấp xã là được giải quyết đầy đủ các thủ tục hành chính.

Tại điểm hỗ trợ dịch vụ công số Xuân Đỉnh (Hà Nội), trao đổi với Tuổi Trẻ, một cán bộ tiếp nhận hồ sơ tại trung tâm này cho biết mỗi ngày, điểm này tiếp nhận 100 - 200 hồ sơ xử lý thủ tục của người dân.

Trong đó gần như mọi người dân có nhu cầu xử lý thủ tục hành chính, đều được tiếp nhận.

Cán bộ này cho biết trước yêu cầu ngày càng cao trong việc đáp ứng nhu cầu của người dân, mỗi cán bộ cơ sở cũng cần nâng cao trách nhiệm và năng lực trong việc tiếp nhận, giải quyết thủ tục hành chính.

Ông Bùi Dương - Giám đốc chi nhánh số 1, Trung tâm phục vụ hành chính công Hà Nội - cho biết trong năm vừa qua, UBND TP đã có nhiều chỉ đạo hướng về cấp cơ sở.

Trong đó Hà Nội đã vận hành mô hình Trung tâm phục vụ hành chính công 1 cấp, không trung gian. Đối với cơ sở, hiện nay tại Hà Nội rất nhiều thủ tục đã được phân cấp, ủy quyền về cho UBND cấp xã, phường thực hiện.

Một trong những giải pháp hướng về cơ sở là việc khuyến khích người dân sử dụng các giấy tờ điện tử đã được tích hợp lên VNeID.

Thay vì công dân phải đưa nhiều giấy tờ lên để làm thủ tục, người dân chỉ cần xuất trình giấy tờ đã được tích hợp trong VNeID... Sau đó các yêu cầu đều được cán bộ trung tâm phục vụ hành chính công các phường tiếp nhận, xử lý.

Đà Nẵng: tăng cường cán bộ về các xã khó khăn

Trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Đoàn Duy Tân - Trưởng Ban Tổ chức Thành ủy Đà Nẵng - cho biết ngay từ khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, TP đã xác định việc bổ sung, tăng cường nhân sự cho cấp cơ sở là một trong những vấn đề quan trọng để ổn định đội ngũ, tăng cường chất lượng cán bộ cơ sở.

"Chúng tôi xác định cấp cơ sở là cấp gần dân, tiếp xúc trực tiếp với công việc hằng ngày nên đã ưu tiên tăng cường lực lượng xuống cơ sở, đặc biệt tập trung vào hơn 30 xã khó khăn, xã miền núi.

TP đã tăng cường cán bộ chuyên trách về các mảng đang thiếu hụt, cần tính chuyên môn cao như công nghệ thông tin, tài chính và đất đai", ông Tân nói.

Ông Tân cho rằng với mô hình chính quyền địa phương hai cấp như hiện nay, xây dựng đội ngũ cán bộ gắn với thực tiễn, tăng cường nguồn lực cho các địa bàn khó khăn sẽ đảm bảo hệ thông vận hành đồng độ trên toàn TP. Qua đó nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị từ cơ sở.

Theo ông, về lâu dài, ngoài việc bổ sung cán bộ về địa phương thì TP xác định công tác đào tạo và nâng cao chất lượng cán bộ phải được thực hiện thường xuyên, lâu dài nhằm đảm bảo hiệu quả công việc sau khi sáp nhập khi khối lượng công việc nặng nề hơn.

Ngoài ra Đà Nẵng cũng xây dựng các phương án bền vững để phát triển đội ngũ cán bộ cơ sở.

Trong đó TP dự kiến ban hành nghị quyết chuyên đề về nâng cao chất lượng cán bộ cơ sở và xây dựng đủ số lượng cán bộ cần thiết.

Cũng theo ông Tân, Đà Nẵng cũng đã dành sự ưu tiên đặc biệt về chế độ chính sách và hỗ trợ cán bộ từ cấp TP về công tác tại địa phương. Trong đó chính sách hỗ trợ đặc thù cho nhân sự khối Đảng và Mặt trận Tổ quốc.

Từ 18-5, Chủ tịch UBND cấp xã có quyền tước chứng chỉ hành nghề luật sư trong một số trường hợp

Quy định mới cho phép chủ tịch UBND cấp xã áp dụng các biện pháp xử lý hành chính như đình chỉ hoạt động hoặc tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề luật sư trong một số trường hợp nhất định.