Sáng 3-9, tại Hà Nội, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung quán triệt chuyên đề những nội dung trọng tâm, cốt lõi trong Nghị quyết 23 của Bộ Chính trị về công tác người Việt Nam ở nước ngoài.

Kiều bào lớn mạnh về cả số lượng và chất lượng

Nghị quyết 23 được ban hành trong bối cảnh cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, tình hình thế giới và đất nước có những chuyển biến sâu sắc.

Với hơn 6,5 triệu người sinh sống, làm việc, học tập tại hơn 130 quốc gia và vùng lãnh thổ, bà con là nguồn lực lớn về tri thức, khoa học, công nghệ, vốn, kinh nghiệm quản trị, thị trường và mạng lưới quốc tế, thể hiện sức mạnh mềm của Việt Nam.

Tỉ lệ chuyên gia, trí thức, doanh nhân và lao động kỹ thuật cao ngày càng tăng, nhiều người hội nhập sâu, có uy tín. Đông đảo bà con có mong muốn đóng góp cho quê hương.

Tuy nhiên, sự phát triển cũng chưa đồng đều. Ở một số địa bàn, đời sống bà con còn khó khăn, địa vị pháp lý và khả năng hội nhập hạn chế, cần hỗ trợ về pháp lý, thông tin, tiếng Việt và gìn giữ bản sắc văn hóa. 

Yêu cầu bảo hộ công dân, nhất là trong tình huống khẩn cấp, ngày càng cao, trong khi cơ chế phối hợp giữa các cơ quan, địa phương có lúc có nơi chưa đồng bộ.

Trong cộng đồng vẫn còn một số khác biệt về hoàn cảnh, thế hệ, nhận thức và quan điểm. Còn một bộ phận nhỏ còn tồn tại định kiến, nhận thức và hành động chưa phù hợp với lợi ích quốc gia, dân tộc.

Trong khi đó, cạnh tranh quốc tế về khoa học, công nghệ, nhân tài, vốn và sức mạnh mềm ngày càng gay gắt, nhiều nước đẩy mạnh chính sách thu hút kiều dân. 

Với mục tiêu đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao, Việt Nam cần phát huy hiệu quả mọi nguồn lực, trong đó có nguồn lực rất lớn từ người Việt Nam ở nước ngoài.

Bộ trưởng Ngoại giao cho biết Nghị quyết 23 đặt ra 4 quan điểm chỉ đạo.

Thứ nhất, nâng tầm nhận thức về vị trí, vai trò của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài. Bà con là bộ phận không tách rời của cộng đồng dân tộc Việt Nam, đồng thời là một trong những nguồn lực chiến lược quan trọng, cầu nối giữa Việt Nam với thế giới, đồng hành và tham gia trực tiếp vào sự nghiệp xây dựng, phát triển và bảo vệ Tổ quốc.

Thứ hai, đổi mới về nội hàm và phương thức, yêu cầu là nâng tầm tư duy từ vận động, tập hợp, chăm lo lên đồng hành kiến tạo cơ chế, huy động nguồn lực. 

Nhà nước chuyển mạnh sang vai trò kiến tạo, tạo môi trường, cơ chế, chính sách để đồng bào có thể lựa chọn cách đóng góp phù hợp nhất với năng lực, điều kiện và nguyện vọng của mình.

Thứ ba, đặt công tác người Việt Nam ở nước ngoài trong tổng thể khối đại đoàn kết dân tộc. 

Thứ tư, xác định đây là trách nhiệm của toàn hệ thống chính trị, thực hiện thường xuyên, đồng bộ, phù hợp với điều kiện từng địa bàn.

Bên cạnh các mục tiêu quan trọng như xây dựng cộng đồng vững mạnh, gìn giữ bản sắc, phát huy nguồn lực về cả kinh tế, tri thức và uy tín, Bộ trưởng Ngoại giao nhấn mạnh một mục tiêu quan trọng mà Nghị quyết 23 đặt ra là hoàn thiện thể chế, hình thành mạng lưới hệ sinh thái kết nối người Việt toàn cầu. 

"Điểm mới ở đây không chỉ là xây dựng mạng lưới để có kết nối mà hướng tới một hệ sinh thái có khả năng liên kết nguồn lực, vận hành bền vững và tạo ra kết quả cụ thể", ông nêu.

Trí thức kiều bào có thể đóng góp từ xa

Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung chỉ ra một số nhóm nhiệm vụ giải pháp, bao gồm:

Tiếp tục đổi mới tư duy, nâng cao nhận thức và tăng cường sự lãnh đạo của Đảng. Lồng ghép công tác người Việt Nam ở nước ngoài vào chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, phát triển của các ngành, lĩnh vực, địa phương. Người đứng đầu phải chịu trách nhiệm, thường xuyên nắm bắt tâm tư, giải quyết những nhu cầu hợp pháp, chính đáng của bà con.

Hoàn thiện cơ chế, chính sách, tạo môi trường thuận lợi để đồng bào nâng cao vị thế và phát huy tiềm năng, thể hiện vai trò kiến tạo của Nhà nước.

Xây dựng cộng đồng đoàn kết, phát triển tích cực hướng về quê hương, trọng tâm là hỗ trợ bà con củng cố địa vị pháp lý, giữ gìn bản sắc, đẩy mạnh hòa hợp dân tộc, nâng cao hiệu quả công tác bảo hộ công dân.

Phát huy hiệu quả nguồn lực, trong đó kết nối các chuyên gia, trí thức, khoa học, doanh nhân, nhà doanh nghiệp trong các lĩnh vực chiến lược, mở rộng phương thức đóng góp như từ xa, thông qua tư vấn, đào tạo, chuyển giao công nghệ, kết nối đầu tư vào thị trường.

Phát huy vai trò trong gìn giữ tiếng Việt, bản sắc văn hóa, chú trọng thế hệ trẻ, tăng cường các chương trình về nguồn, giáo dục truyền thống...

Xây dựng bản đồ nguồn lực, kết nối đúng người, đúng nhu cầu

Về yêu cầu tổ chức thực hiện nghị quyết, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung nhấn mạnh có một số việc "cần làm ngay".

Trước hết là kiến nghị việc khẩn trương thể chế hóa nghị quyết thành pháp luật, cơ chế chính sách và chương trình hành động, xác định rõ nhiệm vụ, trách nhiệm, tiến độ, nguồn lực, thời hạn.

Các cơ chế, chính sách cần được rà soát toàn diện, trước hết là những vấn đề trực tiếp liên quan đến địa vị pháp lý, quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng, tạo điều kiện để đồng bào tham gia đóng góp cho đất nước.

Ông lưu ý phương thức kết nối nguồn lực cần thay đổi, xác định đất nước đang cần gì và làm thế nào để kết nối đúng người, đúng năng lực và đúng nhu cầu.

Theo đó, cần xây dựng cơ sở dữ liệu, bản đồ nguồn lực người Việt Nam ở nước ngoài, đồng thời xác định rõ nhu cầu về chuyên gia, công nghệ, đầu tư thị trường và các nguồn lực khác của từng bộ ngành và địa phương. 

Thu hút nhân tài kiều bào: 'Hãy giao cho họ việc đủ lớn!'

Trong chưa đầy một tháng qua, Việt Nam đã có ba văn bản, chỉ đạo về thu hút các chuyên gia, nhà khoa học kiều bào tham gia xây dựng đất nước.