Việc triển khai lộ trình sử dụng xăng sinh học (E10) không phải là quyết định mang tính áp đặt hay nhằm hạn chế quyền lựa chọn của người dân, mà xuất phát từ yêu cầu phát triển bền vững, bảo đảm an ninh năng lượng, bảo vệ môi trường và thực hiện các cam kết quốc tế của Việt Nam về giảm phát thải khí nhà kính.

TS Đào Duy Anh - Phó cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công, Bộ Công Thương - đã khẳng định như vậy khi trao đổi với Tuổi Trẻ xung quanh những lo lắng, băn khoăn của người dân về lộ trình chuyển đổi, thay thế hoàn toàn xăng sinh học cho xăng khoáng từ ngày 1-6-2026.

Ông Duy Anh nói: Hạ tầng pha chế, phối trộn xăng E5, E10 cũng như chất lượng các loại xăng E5, E10 đều phải tuân thủ nghiêm ngặt theo các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia hiện hành, Bộ Công Thương cùng các bộ, ngành, địa phương sẽ thường xuyên kiểm tra, giám sát việc tuân thủ này.

Tác động tiêu cực của xăng E10 là rất nhỏ

* Nhiều người dân băn khoăn tại sao không tiếp tục duy trì song song các loại xăng để đa dạng sự lựa chọn, thưa ông?

- Trước đây, chúng ta từng áp dụng song song cả xăng khoáng và xăng sinh học để người dân có thời gian làm quen, thị trường có điều kiện thích nghi, doanh nghiệp từng bước hoàn thiện hạ tầng phân phối, kỹ thuật và nguồn cung.

Tuy nhiên, thực tiễn tại nhiều quốc gia cho thấy nếu duy trì đồng thời quá nhiều chủng loại nhiên liệu trong thời gian dài sẽ phát sinh nhiều bất cập như tăng chi phí logistics, tồn chứa, phân phối; gây khó khăn cho doanh nghiệp bán lẻ, giảm hiệu quả của chính sách chuyển đổi năng lượng xanh.

Đặc biệt, xăng E10 đã được nghiên cứu, thử nghiệm và đánh giá phù hợp với phần lớn phương tiện đang lưu hành hiện nay.

Việc sử dụng xăng E10 không chỉ giúp giảm phát thải ra môi trường mà còn góp phần giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu, thúc đẩy tiêu thụ nguyên liệu sinh học trong nước, tạo đầu ra cho sản xuất nông nghiệp và nâng cao khả năng tự chủ năng lượng quốc gia.

Chúng tôi cũng muốn nhấn mạnh rằng lộ trình chuyển đổi được xây dựng theo hướng từng bước, có đánh giá tác động kỹ lưỡng, không thực hiện đột ngột. Trong quá trình triển khai, Bộ Công Thương sẽ tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành, doanh nghiệp để bảo đảm nguồn cung ổn định, chất lượng nhiên liệu, quyền lợi người tiêu dùng và công tác truyền thông minh bạch để người dân yên tâm sử dụng.

Có thể nói, đây không đơn thuần là việc thay đổi một loại xăng, mà là bước chuyển cần thiết trong quá trình chuyển đổi năng lượng xanh, hướng tới nền kinh tế phát thải thấp và phát triển bền vững của đất nước.

* Dù đã có nhiều đơn vị triển khai xăng E10 nhưng vẫn có nhiều ý kiến lo ngại về chất lượng, tác động của việc sử dụng xăng E10 tới động cơ xe, thưa ông?

- PVOil đã thử nghiệm phân phối xăng E10 tại Hà Nội và Hải Phòng từ đầu tháng 8-2025 và chính thức phân phối xăng E10 trên toàn hệ thống gần 1.000 cửa hàng xăng dầu trên cả nước từ ngày 15-5-2026.

Petrolimex thử nghiệm bán xăng E10 tại một số cửa hàng trên địa bàn TP.HCM, Vũng Tàu và chính thức phân phối trên toàn hệ thống từ ngày 20-5. Có thể nói, các doanh nghiệp lớn đã vào cuộc và các đơn vị còn lại cũng đang chuẩn bị các phương án để tham gia lộ trình.

Thực tế phân phối xăng E5 trên toàn quốc từ tháng 1-2018 và thử nghiệm phân phối xăng E10 từ tháng 8-2025 ở một số địa phương, cũng như áp dụng toàn quốc từ giữa tháng 5-2026 với xăng E10 của hai đơn vị chiếm thị phần lớn nhất là PVOil và Petrolimex, đến nay Bộ Công Thương và các doanh nghiệp này vẫn chưa nhận được khiếu nại chính thức nào về chất lượng xăng E5, E10 hay các tác động tiêu cực đến hiệu suất hoạt động và tuổi thọ của động cơ từ phía người sử dụng xăng.

Các báo cáo thử nghiệm thực hiện trong nước cũng như quốc tế cho thấy, tác động tiêu cực của xăng E10 như tiêu hao nhiên liệu, chi tiết bị ăn mòn... đối với động cơ (nếu có) là rất nhỏ.

Phát triển nhiên liệu sinh học phải đi cùng bảo đảm an toàn kỹ thuật

* Có ý kiến cho rằng ethanol khi phối trộn với xăng khoáng có thể gây tách nước (tách lớp) nếu hệ thống hạ tầng không đảm bảo, đặc biệt là điều kiện khí hậu nóng ẩm ở Việt Nam?

- Đây là vấn đề kỹ thuật đã được nghiên cứu và nhận diện rõ trên thế giới. Tuy nhiên, hoàn toàn có thể kiểm soát nếu bảo đảm đúng tiêu chuẩn kỹ thuật và điều kiện bảo quản. Về bản chất, ethanol có đặc tính hấp thụ hơi nước.

Nếu nước xâm nhập vượt ngưỡng cho phép vào bồn chứa hoặc hệ thống nhiên liệu, có thể xảy ra hiện tượng tách lớp giữa xăng và hỗn hợp ethanol - nước. Nguy cơ này thường xuất hiện khi bồn bể không kín, tồn dư nước, nhiên liệu lưu kho quá lâu hoặc hệ thống hạ tầng kỹ thuật chưa bảo đảm yêu cầu đối với loại nhiên liệu này.

Tuy nhiên, cần phân biệt giữa ethanol E100 dùng để phối trộn công nghiệp và xăng thương phẩm E5, E10 bán ra thị trường. 

Sau phối trộn, hàm lượng ethanol trong xăng ở mức thấp và đã được tiêu chuẩn hóa để sử dụng an toàn cho hầu hết phương tiện hiện nay.

Thực tế, E10 đang được sử dụng phổ biến tại nhiều quốc gia, kể cả các nước có khí hậu nóng ẩm như Brazil, Thái Lan, Philippines hay Ấn Độ.

Đối với Việt Nam, đánh giá rủi ro kỹ thuật chủ yếu có thể xảy ra với hệ thống kho chứa cũ, thiết bị không kín, phương tiện lâu không sử dụng hoặc động cơ đời cũ chưa được bảo dưỡng phù hợp.

Để kiểm soát vấn đề này, chúng ta đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp như: kiểm soát nghiêm chất lượng E100 và xăng E5, E10; nâng cấp hệ thống kho bãi, bồn bể, cột bơm tương thích với ethanol; tăng cường kiểm tra nước trong bồn chứa; đồng thời khuyến cáo người dân bảo dưỡng định kỳ hệ thống nhiên liệu, đặc biệt với phương tiện cũ hoặc ít sử dụng.

Quan điểm của chúng tôi là phát triển nhiên liệu sinh học phải đi cùng bảo đảm an toàn kỹ thuật, chất lượng nhiên liệu và quyền lợi người tiêu dùng. Đây là vấn đề kỹ thuật có thể kiểm soát được bằng tiêu chuẩn, công nghệ và quản lý vận hành phù hợp.

* Thưa ông, trước khi thay thế hoàn toàn xăng khoáng, xăng sinh học đã được Bộ Công Thương sử dụng thử nghiệm với các phương tiện hay chưa, kết quả ra sao và có cần khuyến cáo nào không?

- Trước khi triển khai, chúng tôi cũng đã phân tích, đánh giá các báo cáo và thông tin khảo sát, làm việc với các chuyên gia về động cơ, nhiên liệu của Đại học Bách khoa, Trung tâm nhiên liệu xanh toàn cầu, tham khảo kinh nghiệm thực tế sử dụng xăng sinh học tại các nước đã sử dụng xăng sinh học từ nhiều năm trước như Mỹ, Brazil, châu Âu, Thái Lan, Philippines...

Bộ cũng tổ chức các hội thảo khoa học trong nước và quốc tế với sự tham gia của các chuyên gia hàng đầu trong nước về động cơ, nhiên liệu; các nhà khoa học, các nhà quản lý, chủ doanh nghiệp chuyên sâu về nhiên liệu sinh học, động cơ trên khắp thế giới để thu thập các thông tin, tài liệu cần thiết về xăng sinh học, tác động của xăng đến hiệu suất và tuổi thọ các chi tiết động cơ.

Bộ cũng đã gửi văn bản yêu cầu đánh giá về mức độ đáp ứng của phương tiện đối với xăng E10 đến Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA), Hiệp hội các nhà sản xuất xe máy Việt Nam (VAMM), Trung tâm Đăng kiểm Việt Nam, các hãng sản xuất, lắp ráp ô tô, xe máy lớn như Toyota, Honda, Hyundai...

Trên cơ sở ủng hộ của tất cả các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp, hiệp hội ngành nghề có liên quan, các thông tin về tính an toàn của xăng E10 đối với động cơ xe, kinh nghiệm và thực tế sử dụng xăng E10 tại các nước đi trước, Bộ Công Thương đã xây dựng lộ trình áp dụng tỉ lệ phối trộn nhiên liệu sinh học với nhiên liệu truyền thống tại Việt Nam cho giai đoạn mới (lộ trình).

Người sử dụng xăng căn cứ vào đặc điểm kỹ thuật, tuổi đời xe và khuyến cáo của các hãng sản xuất đối với xe của mình lựa chọn nhiên liệu E5 hay E10 cho phù hợp, đồng thời, thực hiện chế độ bảo dưỡng định kỳ theo đúng yêu cầu của phương tiện.

Chuẩn bị nguồn nguyên liệu, hạ tầng cung ứng xăng sinh học

Theo Bộ Công Thương, để thực hiện lộ trình chuyển đổi sử dụng xăng sinh học thay thế xăng khoáng, các doanh nghiệp đã chuẩn bị cơ sở hạ tầng lưu chứa, phối trộn xăng E10 và nguồn cung nguyên liệu.

Cụ thể, đối với ethanol E100, mức tiêu thụ xăng của cả nước khoảng 1 triệu m³/tháng, nên lượng ethanol E100 cần khoảng 100.000m3/tháng, từ nguồn sản xuất trong nước hiện có khoảng 25.000m3/tháng và nhập khẩu khoảng 75.000m3/tháng. Về cơ bản, các doanh nghiệp đã chủ động đủ để đáp ứng nhu cầu phối trộn.

Tính đến ngày 23-4, cả nước có 13/26 thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu đã và đang đầu tư hệ thống trạm phối trộn xăng sinh học, Trong đó, có 3 doanh nghiệp đã được cấp phép phối trộn với tổng công suất khoảng 890.000m³/tháng, 10 doanh nghiệp đang chờ được cấp giấy phép để pha chế, phối trộn xăng E10 với công suất khoảng 297.600m3/tháng.

Như vậy, nếu cả 13 doanh nghiệp đều hoạt động, công suất phối trộn đạt khoảng 1.178.600m3/tháng, vượt nhu cầu pha chế, phối trộn (1 triệu m3/tháng) cho cung ứng xăng E5, E10 trong cả nước. Ngoài ra, Nhà máy lọc dầu Bình Sơn cũng có thể thực hiện phối trộn xăng E5, E10 với công suất khoảng 20.000 - 40.000m3/tháng trong tháng 5-2026 và 70.000 - 90.000m3/tháng từ tháng 6-2026 khi có yêu cầu.

Hạ tầng phân phối xăng dầu là khâu cuối trong chuỗi cung ứng, giữ vai trò quyết định trong việc đưa xăng E10 ra thị trường. Khác với sản xuất và phối trộn, hệ thống phân phối hiện nay đã được đầu tư đồng bộ trên phạm vi toàn quốc, gồm kho đầu mối, tổng kho, cửa hàng bán lẻ và hệ thống logistics.

Vì vậy, việc chuyển đổi từ xăng khoáng RON95 sang E10RON95 chủ yếu là nâng cấp, điều chỉnh vận hành, không đòi hỏi đầu tư hạ tầng mới quy mô lớn.

Các doanh nghiệp tiên phong như PVOil, Petrolimex đến thời điểm cuối tháng 5-2026 này đã triển khai bán xăng E10 tại toàn bộ hệ thống hàng ngàn cửa hàng của hai doanh nghiệp trên toàn quốc.

Đối với việc hỗ trợ người dân và doanh nghiệp trong giai đoạn đầu chuyển đổi, Bộ Công Thương xác định đây là nhiệm vụ rất quan trọng.

Bộ đang nghiên cứu thiết lập cơ chế tiếp nhận thông tin, phản ánh và hỗ trợ kỹ thuật thông qua các đầu mối của cơ quan quản lý, doanh nghiệp đầu mối xăng dầu và hệ thống phân phối trên toàn quốc.

Việt Nam cần làm gì để phát triển xăng sinh học?

Việt Nam đang triển khai E10 toàn quốc từ tháng 6-2026 là bước đi đúng hướng. Việc học hỏi kinh nghiệm từ các nước sẽ giúp Việt Nam đẩy nhanh lộ trình, giảm phụ thuộc nhập khẩu xăng dầu.