Liên quan đến vụ việc trên, TS luật học Lê Nguyên Thanh (nguyên Trưởng bộ môn tội phạm học thuộc khoa luật hình sự, Trường đại học Luật TP.HCM) cho biết thỉnh thoảng vẫn thấy trường hợp muốn trả thù người này nhưng gây hấn hay tấn công người kia trong hoàn cảnh có sự tiếp xúc tình cờ.

Cảm xúc trả thù của kẻ thủ ác ở mức cao trào

TS Thanh cho rằng trong vụ án ở Đồng Nai, trước hết cần kiểm tra kẻ thủ ác có tình trạng tâm thần, có dùng chất kích thích gây ảo giác không?

Nếu loại trừ nguyên nhân trên thì mới xem xét diễn biến tâm lý bất thường. Dân gian có câu "giận cá chém thớt" là để chỉ trường hợp tương tự như vậy. Nó được diễn giải là do di chuyển cảm xúc (displacement). 

Cảm xúc trả thù một người đang ở mức cao trào nhưng không thực hiện được… nhưng cảm xúc còn nguyên dẫn đến trút cảm xúc đó xuống một đối tượng thay thế (do người này tình cờ tiếp xúc hoặc ở gần đối tượng, gặp trên đường đi…).

Thực tế cũng có người chém xong đối tượng để trả thù rồi mà vẫn chưa thỏa mãn nên vác dao chém tiếp người khác để "xả" hết cảm xúc đó. Vụ án xảy ra ở xã Bình Minh, TP Đồng Nai đã chém xong người chồng còn chém tiếp vợ và 2 con của nạn nhân cũng là trường hợp "xả" cảm xúc. Điều đó lý giải tại sao họ có thể chém hàng loạt những người không liên quan cho đến khi mệt và bừng tỉnh.

Theo TS Lê Nguyên Thanh, có nhiều cách lý giải khác nhau cho những trường hợp người vô tội tình cờ bị trút giận do kẻ thủ ác thất bại hoặc bị ức hiếp trong công việc, trong hôn nhân nên tìm người khác trút giận "như vật tế thần". 

Tuy nhiên, vụ án chém 4 người ở Đồng Nai gần với cách lý giải "di chuyển cảm xúc" nhất bởi lúc đầu kẻ thủ ác không chủ động tìm chém người hàng xóm trước, mà chỉ ra tay với gia đình nạn nhân khi mục tiêu trả thù ban đầu không đạt được.

Từ sự việc trên cho thấy cuộc sống cần cân bằng cảm xúc, tránh bị dồn nén quá lâu, có phương pháp giải tỏa cảm xúc như được chia sẻ, thậm chí trút giận vào hình nộm…

"Điều quan trọng nhất là bản thân phải biết cách kiểm soát, rèn luyện, biết di chuyển cảm xúc đúng hướng sang các hoạt động có ích khác như thể thao, ca hát. 

Cảm xúc tiêu cực mà dùng rượu bia hay chất kích thích vào khả năng cảm xúc tiêu cực sẽ cao hơn, nguy hiểm hơn. Tóm lại, đừng để bản năng chi phối hành động", TS Thanh chia sẻ.

Tránh xa người đang nóng giận mất kiểm soát

Là người có nhiều năm nghiên cứu về tội phạm học, TS Lê Nguyên Thanh lưu ý khi gặp người đang nổi cơn nóng giận nên tránh xa họ, không hơn thua với họ, không được chủ quan lại gần hoặc có những lời nói thách thức, khiêu khích thêm như đổ dầu vào lửa cho đến khi cơn giận của họ được giải tỏa.

Cũng theo TS Thanh, Bộ luật Hình sự Việt Nam có quy định về phòng vệ chính đáng.

Trường hợp thanh niên 21 tuổi ở Đồng Nai cầm dao đột nhập vào nhà người khác dùng dao tấn công nguy hiểm cho chủ nhà coi như đã phát sinh quyền phòng vệ của chủ nhà.

Tuy nhiên, cần đánh giá tính chất, mức độ tấn công với biện pháp phòng vệ xem có cần thiết hay không, nếu vượt quá mức cần thiết (như phòng vệ nguy hiểm hơn khả năng bị tấn công, phòng vệ quá sớm hoặc quá muộn…) thì chủ nhà cũng phải chịu trách nhiệm tương ứng.

"Vấn đề là trong tình huống đó, ngay cả chủ nhà cũng khó đánh giá đầy đủ tình huống và khả năng phòng vệ nên dễ bị phòng vệ quá mức cần thiết. 

Tốt nhất là phòng ngừa sớm, tránh tiếp xúc với kẻ đang có cảm xúc nguy hiểm, thiết kế nhà, khóa cửa nhà, khóa cổng để tránh đột nhập là giải pháp tốt nhất. 

Nếu có gì bất thường thì gọi khẩn cho công an địa phương, hạn chế tự ý xử lý tình huống nguy hiểm dẫn đến rủi ro đôi bên", TS Lê Nguyên Thanh nói.

Lời khai ban đầu của nghi phạm 21 tuổi sát hại 3 mẹ con ở Đồng Nai

Sau khi uống rượu, Nguyễn Đức Anh đem dao tới nhà người yêu với mục đích sát hại cô gái nhưng bị ngăn chặn. Đức Anh đột nhập nhà bên cạnh, bị phát hiện liền rút dao tấn công làm 3 mẹ con chết, người cha bị thương.