"Việt Nam không chỉ cần thêm vốn mà còn cần công nghệ, bí quyết và sự dịch chuyển lên các khâu có giá trị gia tăng cao hơn", ông Adam Koulaksezian, Giám đốc điều hành Phòng Thương mại và Công nghiệp Pháp tại Việt Nam (CCIFV), chia sẻ với Tuổi Trẻ.

Việt Nam cần vốn Pháp đi cùng công nghệ

Theo đó, Pháp có thế mạnh về công nghệ, kỹ thuật và đào tạo, trong khi Việt Nam có thị trường lớn và nhu cầu ngày càng cao về hạ tầng, năng lượng, công nghệ mới. Sự bổ trợ này mở ra dư địa để hai nước hợp tác sâu hơn, từ cung cấp sản phẩm, dịch vụ sang chuyển giao công nghệ, R&D và tham gia chuỗi giá trị.

* Trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh công nghệ cao, đổi mới sáng tạo và phát triển trung tâm tài chính, theo ông, đâu là những lĩnh vực hợp tác đầu tư mới giữa Việt Nam và Pháp có nhiều tiềm năng nhất?

- Sau khi Việt Nam và Pháp nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện vào năm 2024, hai nước đã có khuôn khổ hợp tác mới. Chuyến thăm lần này của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đến Pháp là cơ hội để cụ thể hóa khuôn khổ đó thành các dự án.

Phòng Thương mại và Công nghiệp Pháp tại Việt Nam (CCIFV) đã nghiên cứu Nghị quyết 10 về đầu tư nước ngoài. Thông điệp khá rõ: Việt Nam không chỉ cần thêm vốn mà còn cần công nghệ, bí quyết và sự dịch chuyển lên các khâu có giá trị gia tăng cao hơn.

Vì vậy, câu hỏi không chỉ là nguồn vốn Pháp có thể đầu tư vào đâu, mà là công nghệ và kỹ năng của Pháp có thể giúp Việt Nam đạt mục tiêu này ở đâu.

Trong các lĩnh vực nghị quyết đề cập như bán dẫn và điện tử, AI và dữ liệu, công nghệ sinh học, năng lượng và vật liệu tiên tiến, công nghiệp xanh, logistics và dịch vụ tài chính, có ba nhóm nổi bật đối với doanh nghiệp Pháp.

Thứ nhất là hạ tầng, gồm đường sắt, metro đô thị, đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, năng lượng, nước và các dịch vụ đô thị. Doanh nghiệp Pháp đã tham gia các dự án metro tại Hà Nội và TP.HCM, đồng thời có thế mạnh về chuyển giao năng lực kỹ thuật và kinh nghiệm vận hành.

Với điện hạt nhân, Pháp có một trong những chuỗi công nghiệp hoàn chỉnh trên thế giới. Theo tôi, đóng góp phù hợp ở giai đoạn này là đào tạo đội ngũ kỹ sư, kỹ thuật viên và chuyên gia an toàn, trước khi những công trình hạt nhân đầu tiên của Việt Nam được xây dựng.

Thứ hai là đổi mới sáng tạo và công nghệ, gồm bán dẫn, hàng không vũ trụ, AI, hạ tầng dữ liệu và đào tạo. Pháp có thế mạnh về hàng không vũ trụ, vệ tinh, điện tử bảo mật và phần mềm công nghiệp, cùng mạng lưới các trường kỹ thuật đang hợp tác với Việt Nam. Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội là một ví dụ.

Thứ ba là Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP.HCM và Đà Nẵng. Một trung tâm tài chính không chỉ cần khung pháp lý mà còn cần ngân hàng, công ty quản lý tài sản, bảo hiểm, kiểm toán, fintech và công ty luật sẵn sàng bố trí nhân sự tại đây.

Ngoài ra, y tế, gồm vắc xin, bệnh viện và dược phẩm, cùng nông sản - thực phẩm và chuyển đổi xanh vẫn là những lĩnh vực doanh nghiệp Pháp có năng lực cạnh tranh. Bán lẻ cũng thường bị bỏ qua khi nói về các dự án lớn, nhưng CCIFV đang ghi nhận nhiều doanh nghiệp Pháp trong lĩnh vực này gia nhập thị trường Việt Nam mỗi năm.

* Các doanh nghiệp công nghệ Pháp đang thành công nhất ở những lĩnh vực nào và đóng góp gì cho hệ sinh thái công nghệ Việt Nam?

- Ngành hàng không vũ trụ là ví dụ rõ nét cho hợp tác công nghệ Việt Nam - Pháp. Airbus hiện diện cùng các hoạt động bảo dưỡng, đào tạo phi công, kỹ sư và hợp tác về động cơ, thiết bị. Vệ tinh VNREDSat-1 cũng được chế tạo với sự tham gia của ngành công nghiệp Pháp, cùng hoạt động đào tạo kỹ sư Việt Nam tại Pháp.

Năng lượng và công nghiệp là lĩnh vực đóng góp lớn thứ hai, với nhiều nhà máy được vận hành bởi đội ngũ Việt Nam, phát triển nhà cung ứng trong nước và từng bước nội địa hóa năng lực. Trong y tế, hợp tác sản xuất vắc xin giữa Sanofi và VNVC là một ví dụ về chuyển giao công nghệ.

Giáo dục cũng là một đóng góp quan trọng. Các chương trình Pháp - Việt, từ Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội (USTH) đến các chương trình đào tạo quản lý, kỹ thuật, đã đào tạo hàng nghìn sinh viên, nhiều người hiện làm việc tại các doanh nghiệp Việt Nam và quốc tế.

Điểm chung là sự hiện diện lâu dài, với đội ngũ Việt Nam và chuỗi cung ứng ngày càng có nhiều doanh nghiệp trong nước tham gia.

Theo tôi, đây cũng là cách nên đánh giá hiệu quả đầu tư như tinh thần Nghị quyết 10: không chỉ nhìn vào số vốn đăng ký, mà vào công nghệ được chuyển giao và mức độ doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi giá trị.

Ba điều kiện để hút vốn công nghệ cao từ Pháp

* Trong 3-5 năm tới, Việt Nam cần làm gì để thu hút đầu tư công nghệ cao từ Pháp sâu hơn và quy mô lớn hơn? Đâu là những cơ hội lớn nhất cho nhà đầu tư Pháp hiện hữu và doanh nghiệp mới?

- Làm thế nào để Pháp và Việt Nam có thể chuyển từ các dự án tập trung vào sản phẩm, dịch vụ sang đầu tư sâu hơn vào R&D, sản xuất linh kiện giá trị gia tăng cao, chúng tôi có 3 đề xuất:

Thứ nhất là tiếp tục cải cách hành chính và tăng khả năng dự đoán về pháp lý. Các nhà đầu tư Pháp có tầm nhìn dài hạn, nhưng những dự án công nghệ cao quy mô lớn cần quy định ổn định, rõ ràng về cấp phép, đất đai, năng lượng, dữ liệu và bảo hộ sở hữu trí tuệ.

Các cải cách về đơn giản hóa thủ tục, tổ chức lại các tỉnh, xây dựng khung pháp lý về khoa học và công nghệ đang đi đúng hướng. Điều các nhà đầu tư theo dõi hiện nay là việc triển khai ở cấp tỉnh và thời gian hoàn tất thủ tục cho một dự án cụ thể.

Thứ hai là nhân lực. Việt Nam có nhiều kỹ sư giỏi nhưng vẫn thiếu nhân lực trong bán dẫn, hàng không vũ trụ, điện hạt nhân và phần mềm tiên tiến. Các chương trình đào tạo chung giữa trường đại học và doanh nghiệp Pháp - Việt, trong đó có đào tạo nghề, là lĩnh vực hai chính phủ có thể nhanh chóng thúc đẩy.

Thứ ba là tín hiệu thị trường. Nhà đầu tư công nghệ cao cần thấy khả năng sản phẩm của mình được thị trường mua. Điều này đòi hỏi lịch trình mua sắm công rõ ràng đối với đường sắt, năng lượng và hạ tầng số, cùng sự đối xử bình đẳng với các nhà thầu nước ngoài trong đấu thầu.

Như vậy, chuyến thăm Paris của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là cơ hội để giới thiệu rộng hơn với cộng đồng doanh nghiệp Pháp về những thay đổi của Việt Nam và thúc đẩy quan hệ kinh doanh với các đối tác Việt Nam.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân đến Paris, bắt đầu thăm chính thức Pháp

Rạng sáng 10-9 (giờ Việt Nam), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân đã đến Paris, bắt đầu thăm chính thức Pháp và dự Hội nghị thượng đỉnh không gian vũ trụ.