Việt Nam là 1 trong 13 nước giữ ổn định an ninh năng lượng giữa 'cú sốc' lớn

Ngày 10-11, Bộ Công Thương tổ chức Diễn đàn An ninh năng lượng quốc gia năm 2026 với chủ đề “Năng lượng tự chủ - Mạch máu của tăng trưởng hai con số” và công bố báo cáo An ninh năng lượng quốc gia Việt Nam 2026.

Hệ thống năng lượng chịu cú sốc lớn nhất trong nhiều thập kỷ

Với yêu cầu chuyển mạnh tư duy bảo đảm an ninh năng lượng từ “đủ cung” sang “an toàn - ổn định - tự chủ - bền vững”, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Việt Sơn cho hay với mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm trở lên giai đoạn 2026-2030, năng lượng phải đi trước một bước, tự chủ năng lượng là nền tảng của tự chủ kinh tế. 

Theo Thứ trưởng, Báo cáo An ninh năng lượng được công bố đã khẳng định năm 2026 là năm hệ thống năng lượng nước ta chịu cú sốc lớn nhất trong nhiều thập kỷ.

Eo biển Hormuz bị phong tỏa khoảng 6 tháng, giá dầu Brent có thời điểm lên 118,35 USD/thùng. Nắng nóng lịch sử cùng hiện tượng El Niño đẩy phụ tải điện lên mức kỷ lục, trong khi sản lượng thủy điện thấp hơn năm 2025 khoảng 18,5 tỉ kWh.

“Trong 177 nước được báo cáo khảo sát, tính đến ngày 9-11-2026, có 102 nước, tương đương 57,6%, gặp khó về năng lượng. Chỉ 13 nước giữ được trạng thái ổn định, trong đó có Việt Nam”, Thứ trưởng Sơn nói.

Theo ông, việc giữ được vị trí này không phải là điều hiển nhiên. Dưới sự lãnh đạo của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, sự đồng hành của Quốc hội, sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, sự vào cuộc của các bộ, ngành, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp, thể chế từng bước được khơi thông đã giúp mang lại ba kết quả quan trọng.

Trước hết, đó là đủ điện trong một năm khó khăn chưa có tiền lệ. Công suất cực đại lập kỷ lục 57.537 MW ngày 24-6-2026; hệ thống vượt qua ba đợt nắng nóng cực đoan mà không phải cắt điện luân phiên; điện sản xuất và nhập khẩu chín tháng tăng 9,4%, ước cả năm đạt 356,2 tỉ kWh, tăng trên 10%.

Hai là Việt Nam giữ được nguồn cung xăng dầu khi tuyến vận tải chiến lược bị phong tỏa. Hai cơ sở lọc dầu trong nước chạy vượt công suất thiết kế; nguồn dầu thô được đa dạng hóa từ một lên hơn mười loại; Việt Nam chưa để xảy ra thiếu hụt, chưa phải sử dụng xăng dầu dự trữ quốc gia.

Cùng đó là việc giữ giá năng lượng trong tầm kiểm soát. Nhà nước đã dành trên 64.000 tỉ đồng cho các chính sách giảm thuế, phí xăng dầu, tạm ứng Quỹ bình ổn giá; giá xăng bán lẻ trong nước ngày 26-10 chỉ bằng khoảng 63% bình quân thế giới.

Vượt qua những thách thức

Dù vậy, Thứ trưởng Sơn cho biết báo cáo cũng chỉ ra những thách thức cần được tháo gỡ. Tỉ lệ nhập khẩu ròng năng lượng của Việt Nam đã lên tới 43,9% tổng cung năng lượng sơ cấp năm 2025. Dự trữ xăng dầu mới đạt khoảng 60 ngày nhập ròng, thấp hơn đáng kể so với mục tiêu 90 ngày, trong khi dầu thô chưa có dự trữ quốc gia.

Điều này cho thấy khả năng chống chịu trước các cú sốc bên ngoài vẫn phụ thuộc lớn vào nguồn cung quốc tế, tuyến vận tải và năng lực dự trữ. Cùng với đó, những vướng mắc về cơ chế, mặt bằng và thu xếp vốn tiếp tục ảnh hưởng đến tiến độ nhiều dự án nguồn và lưới điện.

Từ thực tiễn, Báo cáo An ninh năng lượng năm 2026 lần đầu được công bố đã đề xuất sáu nhóm giải pháp trung, dài hạn. Đó là việc giảm phụ thuộc nhập khẩu; phát triển hạ tầng năng lượng; ứng phó an ninh phi truyền thống; hoàn thiện thể chế; phát triển khoa học công nghệ, nguồn nhân lực; tăng cường hợp tác quốc tế. 

Đồng thời các kiến nghị cũng tập trung vào hoàn thiện thể chế năng lượng sơ cấp, cơ chế đặc thù cho dự án cấp bách, nguồn lực dự trữ, cơ cấu nguồn điện, chính sách tài khóa.

Điện hạt nhân vì tăng trưởng xanh và an ninh năng lượng quốc gia

Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng xác định phát triển điện hạt nhân là chủ trương chiến lược dài hạn, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, phục vụ phát triển nhanh, bền vững.