Hợp tác năng lượng giữa Việt Nam - Liên bang Nga vì thế đã trở thành một trong những điểm nhấn trong quan hệ hai nước, tiếp tục được làm sâu sắc thêm trong chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Nga diễn ra từ ngày 7 đến 9-9. 

Mở rộng những danh mục dự án năng lượng có khả năng thực thi cao

TS Nguyễn Quốc Thập, Chủ tịch Hội Dầu khí Việt Nam, bày tỏ mong muốn lớn nhất với chuyến thăm không chỉ là những văn kiện được ký kết, mà là việc tạo ra một bước chuyển từ "quan hệ chính trị rất tốt" sang "danh mục dự án năng lượng có khả năng thực thi cao" không chỉ những lĩnh vực truyền thống mà còn mở rộng lĩnh vực năng lượng mới. 

Trong đó, một trong những giá trị cần tiếp tục được phát triển đó là mô hình hợp tác truyền thống: liên doanh Vietsovpetro tại Việt Nam và Rusvietpetro tại Nga. Ông Thập kỳ vọng cần tạo một vòng đời phát triển mới cho Vietsovpetro và Rusvietpetro với những sản phẩm cụ thể nhất để nâng cấp và nhân rộng những giá trị thành công của mô hình này. 

Đó là việc thống nhất mở rộng khu vực tìm kiếm, thăm dò và khai thác, phát triển các mỏ nhỏ, mỏ cận biên, tham gia các dự án tại nước thứ ba. Các nghị định thư và hiệp định đã ký cần được chuyển thành chương trình công tác, ngân sách, giếng khoan và mốc sản lượng cụ thể.

Điều này không phải là không có cơ sở khi nhìn "kết quả thực chất" của liên doanh Vietsovpetro - được đánh giá là mô hình hợp tác hai chiều "hiếm có" khi hai bên cùng góp vốn, cùng quản trị, chia sẻ rủi ro và lợi ích trên lãnh thổ của cả hai nước. 

Rusvietpetro đã trở thành một trong những dự án đầu tư ra nước ngoài thành công nhất của Petrovietnam. Đến nay, Rusvietpetro đã khai thác gần 40 triệu tấn dầu, tạo ra lợi nhuận trên 3 tỉ USD, trong đó phía Petrovietnam đã chuyển về nước xấp xỉ 1,4 tỉ USD từ phần vốn góp 49%.

Ông Thập cho hay các cuộc tiếp xúc cấp cao của lãnh đạo hai nước trước đó đã tạo hành lang pháp lý đủ dài hạn để duy trì và mở rộng hoạt động của liên doanh. Bao gồm việc hoàn tất đàm phán, ký các nghị định thư sửa đổi hiệp định liên Chính phủ, mở rộng khu vực thăm dò địa chất và khai thác dầu khí trên thềm lục địa Việt Nam và lãnh thổ Liên bang Nga. 

Trong chuyến thăm Nga tháng 3-2026, các doanh nghiệp tiếp tục ký những hợp đồng cụ thể để triển khai các văn kiện này. Đây có thể coi là kết quả nổi bật nhất của năm 2026, bởi nó trực tiếp tạo điều kiện kéo dài vòng đời mỏ, bổ sung khu vực hoạt động, huy động vốn và áp dụng công nghệ nâng cao hệ số thu hồi dầu.

Thúc đẩy hợp tác chuỗi cung ứng năng lượng mới

Nhưng không chỉ dừng lại ở những hợp tác khai thác dầu khí truyền thống, TS Nguyễn Quốc Thập cho rằng tiềm năng mở rộng ra những lĩnh vực năng lượng mới. Đó là việc hình thành một trụ cột hợp tác mới về khí - LNG - điện khí. Nga có nguồn khí, năng lực sản xuất LNG và kinh nghiệm phát triển chuỗi khí trong khi Việt Nam có nhu cầu lớn. 

"Tôi mong rằng chuyến thăm sẽ thúc đẩy một cấu trúc hợp tác tích hợp: nguồn LNG dài hạn - kho cảng - tái hóa khí - đường ống - nhà máy điện - thị trường tiêu thụ" - ông Thập phân tích khi cho biết hợp tác đang được mở rộng để hình thành chuỗi giá trị năng lượng rộng hơn nhờ các chuyến thăm cấp cao gần đây.

Điển hình, dự án khí Thiên Nga - Hải Âu tại Lô 12/11, với sự tham gia của Zarubezhneft và các đơn vị thuộc Petrovietnam, dự kiến cung cấp khoảng 7,43 tỉ m³ khí cho khu vực Đông Nam Bộ trong chục năm tới. Nếu được đưa vào khai thác đúng tiến độ, dự án sẽ có ý nghĩa trực tiếp đối với việc bù đắp suy giảm nguồn khí trong nước và bảo đảm nhiên liệu cho sản xuất điện, công nghiệp.

Cùng đó, các cuộc tiếp xúc năm 2026 cũng đã mở ra những hướng hợp tác mới như cung cấp dầu thô và sản phẩm dầu khí dài hạn, xây dựng kho dự trữ dầu, phát triển LNG, điện khí, điện gió ngoài khơi và hợp tác tại nước thứ ba. 

Trong đó có cuộc làm việc của Thủ tướng Chính phủ với các tập đoàn của Nga như Novatek, khuyến khích tập đoàn này nghiên cứu đầu tư kho cảng LNG, nhà máy điện khí và cung cấp LNG ổn định cho Việt Nam. Hay Zarubezhneft cũng đề xuất dự án điện gió ngoài khơi công suất khoảng 1GW. Những đề xuất này thể hiện sự chuyển dịch từ "hợp tác dầu khí" sang "đối tác năng lượng toàn diện".

"Tôi kỳ vọng chuyến thăm lần này sẽ nâng hợp tác năng lượng lên thành một chương trình chiến lược dài hạn, thay vì tập hợp các dự án riêng lẻ. Hai bên nên thống nhất khuôn khổ Đối tác năng lượng chiến lược Việt Nam - Nga đến năm 2035, tầm nhìn 2050, bao trùm dầu khí, LNG, điện khí, năng lượng hạt nhân, năng lượng ngoài khơi, công nghệ và đào tạo nhân lực với các danh mục dự án ưu tiên, cơ quan đầu mối và cơ chế đánh giá hằng năm" - TS Thập phân tích. 

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp kiều bào Nga, kêu gọi hưởng ứng Nghị quyết 23

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm mong muốn các nhà khoa học, chuyên gia, trí thức người Việt Nam tại Nga là lực lượng tiên phong kết nối tri thức, khoa học, công nghệ và các sáng kiến hợp tác mới.