Vì sao nhiều phụ huynh cho con học thêm?

Đáng chú ý, việc phụ thuộc vào học thêm không chỉ làm gia tăng chi phí mà còn đặt ra nguy cơ làm suy giảm nguyên tắc công bằng, một trụ cột quan trọng của nền giáo dục xã hội chủ nghĩa.

Nguy cơ gia tăng bất bình đẳng và lệch hướng mục tiêu 

Thực tế cho thấy quy mô hoạt động học thêm đang gia tăng nhanh chóng, phản ánh rõ những vấn đề tồn tại trong hệ thống giáo dục. Cùng với đó, chi phí học thêm trở thành gánh nặng đáng kể đối với nhiều gia đình, khi ước tính chi tiêu cho học thêm chiếm hơn 20% tổng chi giáo dục của hộ gia đình. 

Việc các lớp học thêm vận hành theo cơ chế dịch vụ, phải thuê địa điểm và đảm bảo chi phí hoạt động, khiến mức học phí ngày càng tăng, làm cho giáo dục phổ thông vốn mang tính phổ cập, có nguy cơ trở nên tốn kém.

Ở nhiều quốc gia phát triển, hệ thống giáo dục phổ thông được tổ chức theo hướng bảo đảm học sinh nắm vững kiến thức ngay tại trường, nên nhu cầu học thêm không phổ biến. 

Tại Phần Lan, học sinh hầu như không phải học thêm nhờ chương trình nhẹ và phương pháp dạy học cá thể hóa. 

Ở Đức, giáo dục phổ thông được nhà nước bảo đảm, học thêm chỉ là nhu cầu cá biệt. Trong khi đó, tại Hàn Quốc hay Nhật Bản, dù học thêm tồn tại, nhưng được quản lý chặt chẽ về thời gian và chi phí. 

So với các nước này, tỉ lệ chi tiêu ngoài nhà trường của Việt Nam, đặc biệt cho học thêm, ở mức cao.

Điều này phản ánh một nghịch lý là giáo dục phổ thông về nguyên tắc là công bằng, nhưng trên thực tế lại bị "thị trường hóa" một phần thông qua các dịch vụ học thêm. Khi học thêm trở thành yếu tố quan trọng quyết định kết quả học tập, cơ hội giáo dục không còn bình đẳng. Học sinh có điều kiện kinh tế sẽ có lợi thế rõ rệt, trong khi học sinh khó khăn bị hạn chế cơ hội. 

Điều này đi ngược lại mục tiêu của nền giáo dục xã hội chủ nghĩa, nơi mọi người đều phải được bảo đảm cơ hội học tập như nhau. Không chỉ vậy, việc học thêm tràn lan còn khiến học sinh dễ rơi vào trạng thái học thụ động, thiếu sáng tạo và kỹ năng sống, làm lệch mục tiêu phát triển con người toàn diện.

Cần điều chỉnh để đưa giáo dục trở về đúng hướng

Thông tư 29 quy định việc dạy thêm trong nhà trường chỉ áp dụng cho một số nhóm học sinh và không thu phí, thể hiện nỗ lực của cơ quan quản lý trong việc hạn chế tình trạng dạy thêm tràn lan. Tuy nhiên, thực tế cho thấy khi hoạt động này bị siết chặt trong nhà trường, nó lại có xu hướng chuyển mạnh ra ngoài dưới hình thức các trung tâm và lớp học tư nhân. 

Sự dịch chuyển này không những làm gia tăng chi phí đối với phụ huynh, mà còn đặt ra nhiều thách thức trong công tác quản lý, khi điều kiện cơ sở vật chất, chất lượng giảng dạy ở các lớp thuê ngoài chưa được kiểm soát đồng đều. 

Từ thực tế đó có thể thấy, việc phụ huynh cho con học thêm không đơn thuần là lựa chọn cá nhân, mà là hệ quả của những bất cập mang tính hệ thống trong giáo dục. Khi chương trình học còn nặng, phương pháp giảng dạy chưa đáp ứng yêu cầu, và áp lực thi cử vẫn lớn, học thêm trở thành "lối thoát" gần như bắt buộc đối với nhiều gia đình.

Vì vậy, để đưa giáo dục trở về đúng hướng, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trước hết, phải giảm sự phụ thuộc quá mức vào thi cử và điểm số, chuyển trọng tâm sang phát triển năng lực và phẩm chất của học sinh. Đồng thời, cần đổi mới phương pháp dạy học theo hướng dễ hiểu, phù hợp với từng đối tượng, bảo đảm học sinh có thể nắm vững kiến thức ngay trong giờ học chính khóa. 

Bên cạnh đó, công tác quản lý hoạt động dạy thêm ngoài nhà trường cần được tăng cường, bảo đảm minh bạch, chất lượng và không làm phát sinh bất bình đẳng. Một yêu cầu đặc biệt quan trọng là chấm dứt tình trạng tổ chức các tiết bồi dưỡng, luyện thi tràn lan trong chính nhà trường. 

Việc này vô hình trung đã hợp thức hóa học thêm có thu phí và tạo áp lực tâm lý cho học sinh cũng như phụ huynh, đồng thời làm xói mòn nguyên tắc công bằng trong giáo dục. Nếu không có những điều chỉnh kịp thời và quyết liệt, tình trạng học thêm tràn lan sẽ tiếp tục kéo dài, không chỉ làm gia tăng chi phí cho phụ huynh, mà còn mở rộng khoảng cách cơ hội giữa các nhóm xã hội. 

Quan trọng hơn, nó có nguy cơ làm chệch hướng mục tiêu xây dựng một nền giáo dục công bằng, nhân văn và hướng tới phát triển con người một cách toàn diện.

Mới lớp 6 đã học đến 23h, vì đâu?

Từ học bán trú đến học thêm, làm bài tập khuya, nhiều học sinh lớp 6 không còn thời gian nghỉ ngơi. Vì sao có em học nhẹ nhàng, có em kiệt sức?