Cổ phiếu biến động mạnh sau IPO

Ngày 19-1, toàn bộ 31,2 triệu cổ phiếu DCV của quỹ đầu tư Dragon Capital, tương ứng 100% vốn điều lệ chính thức được đăng ký giao dịch trên sàn UpCOM. Ngay trong phiên giao dịch đầu tiên, mã này tăng kịch trần 40%.

Hiện tượng cổ phiếu tăng mạnh ngay sau khi IPO thường được gọi là IPO POP. Tuy nhiên, sự tăng giá ban đầu không kéo dài mà chỉ diễn ra trong ngắn hạn. Biên độ dao động của cổ phiếu trong ngày giao dịch đầu tiên phụ thuộc vào từng sàn giao dịch, trong đó sàn HoSE là 20%, sàn HNX là 30%, sàn UpCOM là 40%.

Công ty chứng khoán Vietcap cho biết có nhiều lý do giải thích cho hiện tượng này. Đầu tiên là mức giá chào bán thấp hơn giá trị nội tại. Nhiều đợt IPO đặt giá chào bán ở mức thận trọng để tăng khả năng phân phối thành công và giảm rủi ro. 

Khi lên sàn, thị trường định giá lại dựa trên kỳ vọng tăng trưởng, biên lợi nhuận và vị thế cạnh tranh. Nếu giá trị hợp lý nhà đầu tư ước tính cao hơn đáng kể, phần chênh lệch thường chuyển thành mức tăng trong ngày đầu.

Thứ 2 là nguồn cung nhỏ, nhu cầu lớn. Trong những phiên đầu, lượng cổ phiếu tự do lưu hành thường hạn chế do một phần bị khóa bán và phần khác được các tổ chức mua để nắm giữ dài hạn. Trong khi đó, nếu giá cổ phiếu tăng sẽ kích hoạt số lượng lớn nhà đầu cơ tham gia để tìm kiếm lợi nhuận ngắn hạn.

Thứ 3 là tâm lý sợ bỏ lỡ của nhà đầu tư. Một đợt IPO thường thu hút sự chú ý lớn, dễ tạo cảm giác "phải tham gia". Khi giá bắt đầu tăng, nhiều nhà đầu tư đẩy mạnh mua vì lo lỡ cơ hội, từ đó kéo theo đà tăng giá. Tâm lý này thường mạnh ở nhà đầu tư cá nhân khi câu chuyện tăng trưởng đơn giản, dễ nhận biết đối với đại chúng.

Thứ 4 là hiệu ứng truyền thông khi doanh nghiệp và đơn vị bảo lãnh phát hành triển khai hoạt động giới thiệu bằng các buổi gặp gỡ nhà đầu tư và giới phân tích. 

Thông tin thống nhất, rõ ràng từ các buổi trao đổi này giúp giảm bất cân xứng về mặt thông tin và hình thành kỳ vọng tích cực với nhà đầu tư. Sau khi niêm yết, các bài phân tích về doanh nghiệp tiếp tục duy trì được sự quan tâm, từ đó hỗ trợ lực cầu. Tác động này mạnh hơn khi doanh nghiệp có thương hiệu và mức định giá phù hợp.

Cuối cùng là cơ chế hạn chế chuyển nhượng khiến một phần đáng kể cổ phần của cổ đông nội bộ và nhà đầu tư lớn bị hạn chế chuyển nhượng trong thời gian đầu giao dịch. Điều này làm giảm nguồn cung trên thị trường, cổ phiếu bớt chịu áp lực bán ngay khi giao dịch.

Đồng thời, việc nắm giữ cổ phiếu của cổ đông lớn cũng là tín hiệu tích cực với giới đầu tư, thể hiện sự đồng hành và gắn bó lâu dài với triển vọng tương lai của doanh nghiệp. Tuy nhiên, nhà đầu tư nên lưu ý thời điểm hết hạn chế chuyển nhượng vì nguồn cung bổ sung có thể gây biến động mạnh.

Ứng dụng trong đầu tư

Đối với nhà đầu tư ngắn hạn, Vietcap nhận định IPO POP là điểm chốt lãi tiềm năng. Nhà đầu tư có thể chia thành nhiều lệnh chốt lãi tại các mức giá khác nhau, tránh việc chỉ đặt cược vào một mức giá. Tùy vào nhận định cá nhân về việc tăng giá cổ phiếu, họ cần phải có kịch bản giao dịch rõ ràng.

Đối với nhà đầu tư dài hạn, nếu rất tin tưởng với định giá hiện tại và mức độ tăng trưởng của doanh nghiệp trong tương lai có thể không cần quan tâm về hiện tượng IPO POP mà chỉ cần theo dõi các thông tin cơ bản và nắm giữ theo đúng kịch bản đã xây dựng trước đó.

Cần lưu ý, hiện tượng này không chỉ có chiều tăng giá mà có cả chiều giảm giá. Tuy nhiên phần lớn nhà đầu tư thường chỉ nghĩ đến chiều tăng. Vì tiềm ẩn rủi ro giá giảm mạnh, nhà đầu tư nên có kế hoạch giao dịch từ trước để giảm thiểu rủi ro.

Một ví dụ trường hợp gần đây nhất là ngày 16-12-2025, mã VCK của Chứng khoán VPS chào sàn với giá tham chiếu là 60.000 đồng/cổ phiếu. Kết thúc phiên giao dịch, thị giá lùi về mức 50.800 đồng/cổ phiếu, giảm 15,33% so với giá tham chiếu.

Chứng khoán 23-1: Dòng tiền dịch chuyển đến cổ phiếu nền giá thấp?

Các công ty chứng khoán đánh giá dòng tiền đang tìm đến các cổ phiếu nền giá thấp khi áp lực chốt lời gia tăng ở nhóm trên.