Theo Hãng tin AFP ngày 10-2, phát biểu của Thủ tướng Nhật Bản được đưa ra chỉ một ngày sau khi bà giành chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử, song phía Trung Quốc cho rằng lời kêu gọi đối thoại sẽ không có ý nghĩa nếu không đi kèm thay đổi trong lập trường.

Tâm điểm căng thẳng hiện nay xoay quanh những phát biểu của bà Takaichi hồi tháng 11 năm ngoái, trong đó bà cho rằng Nhật Bản có thể can thiệp quân sự nếu Trung Quốc thực hiện bất kỳ cuộc tấn công nào nhằm vào Đài Loan. Những tuyên bố này đã khiến quan hệ Tokyo - Bắc Kinh rơi vào thế đối đầu ngoại giao kéo dài nhiều tháng qua.

Tại cuộc họp báo thường kỳ, khi được hỏi về phát ngôn của bà Takaichi, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lâm Kiếm nhấn mạnh rằng "đối thoại thực chất phải được xây dựng trên cơ sở tôn trọng lẫn nhau".

"Miệng nói đối thoại nhưng lại hành động đối đầu. Không ai có thể chấp nhận kiểu đối thoại như vậy", ông nói.

Bắc Kinh đã nhiều lần yêu cầu bà Takaichi rút lại các phát biểu liên quan đến Đài Loan - vùng lãnh thổ mà Trung Quốc tuyên bố là một phần không thể tách rời và không loại trừ khả năng sử dụng vũ lực để thống nhất.

"Nếu Nhật Bản thực sự muốn phát triển mối quan hệ chiến lược và cùng có lợi với Trung Quốc, thì điều đó rất đơn giản và rõ ràng: hãy rút lại những phát biểu sai lầm của Thủ tướng Takaichi về Đài Loan", ông Lâm phát biểu.

Trong bối cảnh căng thẳng gia tăng, Trung Quốc đã khuyến cáo công dân hạn chế du lịch đến Nhật Bản, đồng thời siết chặt xuất khẩu một số mặt hàng đất hiếm quan trọng - nguồn nguyên liệu thiết yếu cho ngành công nghiệp công nghệ cao.

Trong khi đó, theo báo Kyodo News, Phòng Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản tại Trung Quốc cho biết nhiều doanh nghiệp thành viên đang lo ngại sâu sắc về sự xấu đi của quan hệ song phương.

Khảo sát thực hiện hồi tháng 1 cho thấy một số công ty phàn nàn về việc cắt giảm số chuyến bay giữa hai nước, siết chặt kiểm soát xuất khẩu và thủ tục thông quan chậm trễ tại Trung Quốc. Ngoài ra, các doanh nghiệp cũng ngày càng quan ngại về vấn đề an toàn của cộng đồng người Nhật đang sinh sống và làm việc tại đây.

Ông Tetsuro Homma, người đứng đầu tổ chức này, cho biết đại diện doanh nghiệp Nhật gặp khó khăn trong việc thu xếp các cuộc gặp với quan chức địa phương Trung Quốc để đàm phán dự án đầu tư kể từ sau phát biểu của bà Takaichi.

"Tại Trung Quốc, chính trị và kinh doanh không tách rời. Nếu không có sự thấu hiểu về chính trị, tình hình hiện nay sẽ không thể thay đổi. Nếu kéo dài, tác động tiêu cực là điều không thể tránh khỏi", ông nói.

Số liệu của Bộ Ngoại giao Nhật Bản chỉ ra số công dân Nhật sinh sống tại Trung Quốc đã giảm 4,7% so với năm trước, xuống còn khoảng 93.000 người tính đến tháng 10, phản ánh phần nào hệ quả của quan hệ song phương đang căng thẳng.

Trung Quốc cảnh báo đáp trả kiên quyết nếu Tokyo 'liều lĩnh' sau bầu cử

Sau chiến thắng của Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae, Trung Quốc cảnh báo sẽ 'đáp trả kiên quyết' đối với bất kỳ hành động liều lĩnh nào từ Tokyo, đồng thời khẳng định chính sách chung sẽ không thay đổi.