Báo South China Morning Post đưa tin, ngày 12-1, Nhật Bản triển khai tàu khảo sát địa chất Chikyu hướng về đảo Minamitori nhằm khai thác bùn chứa đất hiếm ở độ sâu 6km. Đây là bước đi chiến lược của Tokyo trong bối cảnh Bắc Kinh liên tục siết chặt nguồn cung khoáng sản thiết yếu.

Nằm cách Tokyo khoảng 1.900km về phía đông nam, Minamitori là khu vực giàu tiềm năng đất hiếm. Nhiệm vụ nói trên đánh dấu nỗ lực đầu tiên trên thế giới nhằm bơm bùn chứa đất hiếm từ sâu trong lòng biển lên tàu.

Ông Shoichi Ishii, người đứng đầu dự án được chính phủ hỗ trợ, khẳng định: “Nhiệm vụ của chúng tôi là xây dựng chuỗi cung ứng đất hiếm nội địa để đảm bảo nguồn khoáng sản ổn định cho các ngành công nghiệp then chốt như sản xuất ô tô điện, điện thoại thông minh và thiết bị quân sự”.

Nỗ lực của Nhật Bản diễn ra trong bối cảnh căng thẳng ngoại giao leo thang. Tuần trước, Trung Quốc đã ban hành lệnh cấm xuất khẩu các mặt hàng lưỡng dụng (phục vụ cả mục đích dân sự và quân sự) sang Nhật Bản. Báo Wall Street Journal đưa tin cho thấy Bắc Kinh cũng bắt đầu hạn chế xuất khẩu đất hiếm trên diện rộng hơn.

Ông Takahide Kiuchi, chuyên gia kinh tế tại Viện Nghiên cứu Nomura, nhận định: “Giải pháp cơ bản nhất cho Nhật Bản là tự sản xuất đất hiếm”. 

Hiện nay, Nhật Bản đã giảm phụ thuộc vào đất hiếm Trung Quốc từ 90% xuống còn 60% thông qua các dự án tại Úc và đẩy mạnh tái chế. Tuy nhiên đối với một số loại đất hiếm nặng dùng trong nam châm động cơ xe điện, Nhật Bản vẫn gần như phụ thuộc hoàn toàn vào Trung Quốc.

Chính phủ Nhật Bản đã đầu tư 40 tỉ yen (khoảng 250 triệu USD) vào dự án này từ năm 2018. Nếu thử nghiệm hiện tại thành công, một cuộc khai thác quy mô toàn phần sẽ được tiến hành vào tháng 2-2027.

Dù chi phí khai thác dưới đáy biển rất đắt đỏ, nhưng các nhà phân tích tin rằng nếu tình trạng đứt gãy nguồn cung từ Trung Quốc tiếp diễn, dự án này sẽ trở nên khả thi về mặt kinh tế. 

Trung Quốc cũng đang theo dõi sát sao động thái này. Hồi tháng 6 năm ngoái, một hạm đội tàu hải quân Trung Quốc đã xuất hiện gần tàu khảo sát của Nhật Bản.

Nhật Bản gửi công hàm phản đối Trung Quốc triển khai tàu khoan tại biển Hoa Đông

Nhật Bản phản đối việc Trung Quốc triển khai và cố định một tàu khoan di động tại khu vực biển Hoa Đông giàu trữ lượng khí đốt.