NSR dài khoảng 5.500km, chạy dọc bờ biển phía bắc Nga. Tuyến chỉ khai thác được khi điều kiện băng thuận lợi. Nhờ băng biển mùa hè thu hẹp, thời gian hoạt động của tuyến đang kéo dài.

Tham vọng 'con đường tơ lụa vùng cực'

Gần đây, Hãng vận tải Sea Legend của Trung Quốc đã mở dịch vụ container thường kỳ, sau chuyến thử nghiệm năm 2025, theo báo Guardian ngày 17-8.

Theo hãng này, hành trình từ cảng Ninh Ba - Chu Sơn (Trung Quốc) đến Felixstowe (Anh) chỉ mất khoảng 18 ngày, chưa bằng một nửa so với hơn 40 ngày nếu đi qua kênh đào Suez.

Tuyến đường này đặc biệt phù hợp với những mặt hàng nhạy cảm với nhiệt độ như xe điện, pin lithium và sản phẩm năng lượng mặt trời.

Trung Quốc từ lâu đã quan tâm đến Bắc Cực. Chủ tịch Tập Cận Bình từng kêu gọi Trung Quốc và Nga hợp tác phát triển các tuyến hàng hải tại Bắc Cực, xây dựng "Con đường tơ lụa vùng cực".

Nhật Bản, Hàn Quốc và Ấn Độ cũng đã bày tỏ quan tâm tới tuyến đường này.

Nga hiện kiểm soát phần lớn NSR. Rosatom - tập đoàn năng lượng hạt nhân nhà nước Nga - cấp phép và điều phối hoạt động hàng hải trên tuyến này, đồng thời cung cấp đội tàu phá băng hạt nhân.

Sea Legend cho rằng NSR có thể giúp giảm khoảng một nửa lượng phát thải nhờ thời gian di chuyển ngắn hơn giữa Trung Quốc và châu Âu.

Quan hệ Nga - Trung tại Bắc Cực đã thay đổi đáng kể kể từ khi Nga phát động chiến dịch quân sự đặc biệt tại Ukraine. Khi Nga ngày càng phụ thuộc vào Trung Quốc về thương mại, Bắc Kinh có thêm ảnh hưởng và cơ hội tiếp cận khu vực cực Bắc.

Các rủi ro môi trường

Tuy nhiên theo các chuyên gia, lợi ích này có nguy cơ bị xóa bỏ bởi các rủi ro môi trường. Dầu nhiên liệu nặng (HFO) - từng bị chỉ trích khi dùng trong vận tải Bắc Cực - đặc biệt nguy hiểm nếu xảy ra sự cố tràn dầu.

Loại nhiên liệu này khó xử lý trong điều kiện lạnh, có thể mắc kẹt trong băng thời gian dài.

Một vấn đề khác là muội than phát sinh từ nhiên liệu hóa thạch. Khi lắng đọng trên băng tuyết, chất này làm giảm khả năng phản xạ ánh sáng, khiến bề mặt hấp thụ nhiều nhiệt hơn, góp phần thúc đẩy Bắc Cực ấm lên.

Tình hình địa chính trị cũng tạo thêm trở ngại. Các lệnh trừng phạt nhằm vào Nga có thể khiến hoạt động cứu hộ và hỗ trợ tàu gặp nạn trở nên phức tạp.

Trong khi đó một phần đáng kể hoạt động vận tải trên NSR hiện liên quan đến "hạm đội bóng tối" vận chuyển dầu Nga để né tránh lệnh trừng phạt.

Biến đổi khí hậu có thể giúp NSR mở cửa lâu hơn, nhưng các chuyên gia cho rằng chi phí vận hành cao, mùa hàng hải ngắn, cùng rủi ro an toàn và địa chính trị khiến tuyến này chưa thể thay thế kênh đào Suez hay eo biển Hormuz.

Iran và Oman chốt 'bản đồ Hormuz', bất chấp Mỹ cản trở

Iran cho biết đã đạt được thỏa thuận độc lập với Oman về các tuyến hàng hải qua eo biển Hormuz, bất chấp sự cản trở của Mỹ.