Tối 29-5 tại Singapore, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm có bài phát biểu dẫn đề quan trọng tại Đối thoại Shangri-La, đánh dấu lần đầu tiên một người đứng đầu Đảng và Nhà nước Việt Nam phát biểu dẫn đề tại diễn đàn an ninh uy tín này. 

Đây cũng là bài phát biểu quan trọng nhất tại Đối thoại Shangri-La.

TS Bastian Giegerich, tổng giám đốc kiên giám đốc điều hành Viện Nghiên cứu Chiến lược quốc tế (IISS) - đơn vị tổ chức Đối thoại Shangri-La, phát biểu giới thiệu phần phát biểu: "Tối nay, chúng ta vinh dự được lắng nghe phát biểu của Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Tô Lâm. 

Bài phát biểu khai mạc của ông tại Đối thoại Shangri-La diễn ra vào thời điểm thế giới đang trải qua những biến động lớn và sự bất định ngày càng gia tăng, với những hệ lụy được cảm nhận trên toàn cầu. Việt Nam đang nổi lên như một chủ thể chiến lược. 

Tất cả chúng tôi đều mong được lắng nghe ngài Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chia sẻ về cách Việt Nam có thể hợp tác với các đối tác để thúc đẩy sự ổn định, an ninh và thịnh vượng lớn hơn tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương và rộng hơn nữa".

Chủ động định hình hòa bình, ổn định và phát triển

Mở đầu bài phát biểu, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước bày tỏ cảm ơn Chính phủ Singapore và IISS vì vinh dự trình bày phát biểu dẫn đề tại Đối thoại Shangri-La.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định trong hơn hai thập niên qua, Đối thoại Shangri-La đã phát triển thành một nền tảng hàng đầu cho trao đổi an ninh ở khu vực.

Trong bối cảnh thế giới hiện đối mặt với nhiều bất định, người đứng đầu Đảng và Nhà nước Việt Nam nhấn mạnh cần xây dựng một tầm nhìn chung nhằm bảo vệ hòa bình, lòng tin và sự phát triển của nhân loại. 

Cùng với đó, cần phải tăng cường năng lực ngăn ngừa khủng hoảng từ sớm, từ xa, bởi thực tế cho thấy khủng hoảng lớn thường bắt đầu từ những hiểu lầm, tín hiệu bị diễn giải sai và các cơ chế phòng ngừa không được kích hoạt kịp thời.

Với tinh thần đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chia sẻ quan điểm về chủ đề chủ động định hình hòa bình, ổn định và phát triển trong một thế giới đang trải qua những biến đổi sâu sắc.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định thay đổi là điều thường trực trong quan hệ quốc tế và việc nó dẫn tới xung đột hay hòa bình tùy thuộc vào lựa chọn chiến lược của các nước. Theo ông, những bất ổn hiện nay bắt nguồn từ ba cuộc khủng hoảng đan xen.

Thứ nhất là khủng hoảng trật tự quốc tế. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh trật tự có thể thay đổi nhưng phải qua luật lệ, đối thoại và tự kiềm chế, chứ không phải bằng cưỡng ép, áp đặt đơn phương hay tạo "sự đã rồi". 

Khủng hoảng xảy ra khi luật lệ vẫn được viện dẫn nhưng hiệu lực bị xói mòn, luật pháp quốc tế bị áp dụng chọn lọc theo logic "kẻ mạnh chèn ép kẻ yếu". Hệ quả là các nước vừa và nhỏ bị ép chọn bên, còn những không gian kết nối trở thành nơi cạnh tranh chiến lược.

Thứ hai là khủng hoảng mô hình phát triển. Các động lực từng thúc đẩy tăng trưởng (toàn cầu hóa, thương mại, đầu tư, công nghệ) nay đều chịu sức ép. Thương mại, thuế quan, năng lượng, dữ liệu... ngày càng dễ bị biến thành công cụ gây sức ép. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh phát triển chính là nền tảng của an ninh bền vững và khi con đường phát triển bị chặn, bất ổn kinh tế có thể nhanh chóng thành bất ổn chính trị, xã hội.

Thứ ba là khủng hoảng lòng tin chiến lược. Một cuộc khủng hoảng âm thầm nhưng nguy hiểm, khiến các nước nhìn nhau bằng nghi kỵ, dễ biến phòng thủ thành khiêu khích và sự cố nhỏ thành đối đầu. Ông cho rằng lòng tin chiến lược không có nghĩa xóa bỏ khác biệt, mà là quản lý cạnh tranh trong khuôn khổ luật lệ, có giới hạn và dự đoán được. Một trật tự khu vực bền vững không thể dựng trên nỗi sợ hãi và ngờ vực triền miên.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, các công nghệ mới, như dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo, công nghệ lượng tử... đang mở rộng năng lực phát triển, song cũng khiến các thách thức trở nên phức tạp hơn nữa.

Khi tiến bộ công nghệ vượt xa sự phát triển của các quy tắc quản trị và cơ chế giám sát của con người, ổn định chiến lược sẽ trở nên mong manh hơn. Vì vậy, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng cần xây dựng khuôn khổ chiến lược nhằm củng cố lòng tin, bao gồm các kênh liên lạc nhanh trong thời điểm xảy ra sự cố.

Điều này cũng đòi hỏi minh bạch, đối thoại, chia sẻ thông tin thực chất để giảm thiểu những nhận thức sai lệch, cùng với đó là quy tắc ứng xử rõ ràng, các chuẩn mực công nghệ đủ vững chắc để đảm bảo con người vẫn là chủ thể chịu trách nhiệm cuối cùng với những quyết định có hệ quả nghiêm trọng về an ninh.

6 đề xuất của Việt Nam

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu sáu đề xuất chính cho các nước.

Thứ nhất, cần biến luật lệ và đối thoại thành công cụ thực chất để giảm rủi ro. Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Đối thoại Shangri-La phải là nơi các nước lắng nghe, làm rõ ý định, tìm mẫu số chung và quản lý khác biệt, chứ không chỉ nhắc lại lập trường.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định trật tự dựa trên luật lệ không thuộc riêng nước nào, đặc biệt với biển và đại dương - huyết mạch của thương mại, năng lượng, lương thực và chuỗi cung ứng toàn cầu. 

Đó là nền tảng chung để các quốc gia lớn, vừa và nhỏ cùng chung sống hòa bình, trên cơ sở luật pháp quốc tế và Hiến chương Liên hợp quốc, với sự tôn trọng đầy đủ độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, không sử dụng vũ lực, giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình và bình đẳng về chủ quyền.

Về vấn đề Biển Đông, lập trường của Việt Nam vẫn rõ ràng, nhất quán và có nguyên tắc. Việt Nam ủng hộ giải quyết hòa bình mọi tranh chấp, bất đồng trên cơ sở luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS 1982), cũng như tôn trọng các quyền và lợi ích hợp pháp của các quốc gia khác.

Thứ hai, mọi sáng kiến vì hòa bình đều đáng hoan nghênh, miễn là minh bạch, tôn trọng luật pháp quốc tế và không làm suy yếu vai trò trung tâm của ASEAN hay biến Đông Nam Á thành đấu trường đối đầu giữa các khối.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, vai trò trung tâm này chỉ giữ được nhờ đoàn kết và tự chủ chiến lược. Lãnh đạo Việt Nam cho biết Việt Nam sẵn sàng phối hợp chặt chẽ với Philippines - Chủ tịch ASEAN 2026 - để củng cố hòa bình, thúc đẩy kết nối và phát triển bền vững, lấy người dân làm trung tâm.

Thứ ba, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng phải đặt an ninh con người và sức chống chịu xã hội làm cốt lõi của an ninh bền vững. Bất ổn không chỉ đến từ xung đột quân sự mà còn từ rạn nứt phát triển. An ninh bền vững không thể chỉ dựa vào sức mạnh quân sự hay chạy đua vũ trang.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước kêu gọi hợp tác thiết thực trong cứu trợ thiên tai, an ninh y tế, lương thực, năng lượng, an ninh mạng và tìm kiếm cứu nạn, khẳng định khi hợp tác thực sự bảo vệ được sinh kế người dân thì lòng tin chiến lược sẽ được củng cố.

Thứ tư, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng cần định hình các chuẩn mực có trách nhiệm cho những công nghệ mới nổi như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, công nghệ lượng tử, hệ thống tự hành, công nghệ vũ trụ và an ninh mạng.

Lãnh đạo Việt Nam kêu gọi tăng cường đối thoại về AI trong quốc phòng - an ninh, bảo đảm con người chịu trách nhiệm sau cùng với các quyết định hệ trọng. Ông nhấn mạnh công nghiệp quốc phòng phải phục vụ quyền tự vệ chính đáng và ổn định khu vực, chứ không nhằm thổi bùng chạy đua vũ trang.

Thứ năm, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng cần tăng cường khả năng chống chịu nền tảng của xã hội, bảo vệ không gian thông tin và nâng cao nhận thức cộng đồng trong một thế giới kết nối số sâu rộng.

Bất ổn không chỉ do xung đột, gián đoạn chuỗi cung ứng hay tấn công mạng, theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, còn có thể do sự xói mòn lòng tin trong xã hội. Các thông tin sai lệch, bị thao túng, kích động... có thể làm suy yếu sự đồng thuận của quốc gia, khiến khủng hoảng lan rộng.

Vì vậy, bảo vệ hòa bình trong thời đại ngày nay cũng đồng nghĩa với việc bảo vệ sự thật, củng cố niềm tin xã hội, nâng cao năng lực truyền thông chiến lược, giáo dục công dân số, thúc đẩy trách nhiệm giải trình của các nền tảng công nghệ và tăng cường hợp tác quốc tế nhằm chống lại các thông tin sai lệch và độc hại.

Một xã hội có khả năng phân biệt đúng sai, duy trì sự gắn kết trong biến động và chống lại sự thao túng bằng nỗi sợ hãi, thù hận hay xuyên tạc sẽ tạo nên một trong những nền tảng vững chắc nhất cho an ninh bền vững.

Thứ sáu, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng cần tăng cường năng lực ngoại giao phòng ngừa, hòa giải và tham vấn trong khu vực.

Châu Á - Thái Bình Dương cần xây dựng ngoại giao phòng ngừa như một năng lực chiến lược, chứ không chỉ là phản ứng tình thế sau khi khủng hoảng đã xảy ra.

Theo đó, cần nhiều kênh tham vấn đa dạng hơn, các cơ chế hòa giải linh hoạt hơn, cơ chế liên lạc xử lý sự cố,...cùng những sáng kiến xây dựng lòng tin, kết nối các cơ quan quốc phòng, an ninh, lực lượng chấp pháp trên biển, học giả, doanh nghiệp, tổ chức xã hội.

Đối với các đối tác có ảnh hưởng quan trọng cả trong và ngoài khu vực, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chia sẻ Việt Nam muốn gửi đi một thông điệp chân thành.

Châu Á - Thái Bình Dương là không gian mở, mọi quốc gia có lợi ích chính đáng đều có thể đóng góp cho hoà bình, ổn định và phát triển.

Khu vực hoan nghênh sự hiện diện minh bạch, có trách nhiệm, tôn trọng luật pháp quốc tế, ủng hộ vai trò trung tâm của ASEAN và góp phần giảm căng thẳng. Điều khu vực mong muốn không phải là sự hiện diện hay vắng mặt thuần túy của bất kỳ nước lớn nào, mà là một cam kết có trách nhiệm. Chúng tôi nhìn nhận cạnh tranh là tất yếu, nhưng cạnh tranh phải được đặt trong giới hạn của luật pháp, minh bạch và tự kiềm chế.

Kết luận bài phát biểu, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định Việt Nam thấu hiểu giá trị của hòa bình từ chính lịch sử của mình, cũng như giá trị của phát triển qua hành trình đổi mới và hội nhập quốc tế.

Từ trải nghiệm đó, Việt Nam nhận thức sâu sắc rằng lợi ích quốc gia của mình gắn liền với hòa bình, ổn định và thịnh vượng của khu vực. Đóng góp cho hòa bình khu vực cũng chính là cách bảo vệ lợi ích lâu dài của Việt Nam. Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, việc mở rộng hợp tác, giảm thiểu rủi ro và đan xen các lợi ích chính đáng cũng là cách Việt Nam thực hiện trách nhiệm với cộng đồng quốc tế.

Lãnh đạo Việt Nam nhấn mạnh hòa bình, ổn định và phát triển là mẫu số chung của mọi quốc gia, dân tộc, nhưng chỉ có ý nghĩa khi được chuyển hóa thành hành động cụ thể: kiềm chế trước bất đồng, đối thoại khi khác biệt sâu sắc thêm, hợp tác khi thách thức vượt biên giới và xây dựng những cơ chế thực chất có khả năng giảm rủi ro trên thực tế.

Trên tinh thần đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu rõ Việt Nam sẵn sàng cùng các nước trong và ngoài khu vực củng cố luật lệ, bồi đắp lòng tin, thúc đẩy đối thoại, tăng cường hợp tác, giảm thiểu rủi ro và cùng kiến tạo một châu Á - Thái Bình Dương an toàn hơn, vững vàng hơn và thịnh vượng hơn.

Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh và sức chống chịu trong thế giới biến động

Kết thúc phát biểu dẫn đề, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đã trả lời câu hỏi của một số đại biểu tại khán phòng.

Đại biểu đầu tiên đặt câu hỏi những cải cách sâu rộng tại Việt Nam trong thời gian qua, từ tinh gọn bộ máy đến thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân, tác động như thế nào tới chính sách đối ngoại của Việt Nam. Vị này hỏi hình dung của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước về một Việt Nam mạnh mẽ, tự tin hơn trong ASEAN cũng như khu vực rộng lớn hơn.

Trả lời câu hỏi này, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định việc Việt Nam triển khai mạnh mẽ việc tinh gọn bộ máy, hoàn thiện thể chế và nâng cao năng lực quản trị quốc gia, có mục tiêu là tăng cường năng lực cạnh tranh và khả năng chống chịu trong một thế giới biến động.

Những điều chỉnh này không làm thay đổi nền tảng trong chính sách đối ngoại của Việt Nam, ngược lại còn góp phần củng cố việc thực hiện hiệu quả hơn đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa và đa dạng hóa quan hệ đối ngoại của Việt Nam.

Một Việt Nam có quản trị tốt hơn và năng lực mạnh hơn sẽ là đối tác đáng tin cậy và có trách nhiệm hơn đối với khu vực và thế giới, nhà lãnh đạo Việt Nam khẳng định.

Với ASEAN, đây là không gian chiến lược gắn với đảm bảo hòa bình và an ninh khu vực, thành công của ASEAN cũng là thành công của Việt Nam. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định Việt Nam hướng tới vai trò một đối tác tích cực và đáng tin cậy, đồng thời góp phần củng cố vai trò trung tâm của ASEAN, thúc đẩy cách tiếp cận bình đẳng trước những thách thức mà khu vực sẽ phải đối mặt trong những năm tới.

Khi năng lực quốc gia được nâng cao, Việt Nam có thể đóng góp nhiều hơn cho ASEAN và sẽ phối hợp chặt chẽ với các nước thành viên ASEAN để bảo đảm khu vực này trở thành điểm hội tụ chiến lược về tăng trưởng kinh tế, chuyển đổi số, an ninh chuỗi cung ứng, an ninh hàng hải và thu hẹp khoảng cách phát triển.

Câu hỏi thứ hai đến từ một đại tá thuộc Quân Giải phóng nhân dân Trung Quốc (PLA). Ông đặt vấn đề rằng Việt Nam và Trung Quốc đã thiết lập cơ chế Đối thoại chiến lược 3+3. Ông hỏi liệu cơ chế này có mở ra một hướng tiếp cận mới để thúc đẩy hợp tác an ninh khu vực hay không?

Trả lời câu hỏi, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định Việt Nam nhất quán theo đuổi chính sách quốc phòng "Bốn không": không tham gia liên minh quân sự; không liên kết với nước này để chống nước kia; không cho nước ngoài đặt căn cứ quân sự hoặc sử dụng lãnh thổ Việt Nam để chống lại nước khác; không sử dụng vũ lực hoặc đe dọa sử dụng vũ lực trong quan hệ quốc tế.

Lãnh đạo Việt Nam nhấn mạnh Đối thoại chiến lược cấp bộ trưởng "3+3" giữa Việt Nam và Trung Quốc về ngoại giao, quốc phòng và an ninh thể hiện tinh thần tự lực, tự cường của Việt Nam kế thừa từ truyền thống lâu đời của dân tộc đồng thời tiếp thu tinh hoa nhân loại. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh đây vốn là yếu tố xuyên suốt trong lịch sử dựng nước và giữ nước.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cũng nhấn mạnh để xử lý các thách thức khu vực và toàn cầu một cách thực chất, Việt Nam khẳng định cần tuân thủ luật pháp quốc tế và Hiến chương Liên hợp quốc, theo đuổi hòa bình và lợi ích chung, đồng thời là thành viên tích cực, có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế.

Riêng trong quan hệ với Trung Quốc, lãnh đạo Việt Nam cho rằng Đối thoại chiến lược 3+3 là cơ chế quan trọng giữa các cơ quan nòng cốt nhằm duy trì hòa bình, an ninh khu vực, mang lại giá trị thiết thực trong việc củng cố quan hệ Việt - Trung và góp phần vào hòa bình, ổn định, hợp tác ở khu vực.

Câu hỏi thứ ba đến từ đại biểu thuộc IISS, trong đó vị này đề nghị Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho biết cách Việt Nam ứng phó với những thách thức do cuộc khủng hoảng tại Trung Đông.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, cuộc khủng hoảng ở Trung Đông hiện nay đang mang lại nhiều thách thức như thiếu hụt năng lượng và gián đoạn chuỗi cung ứng.

Nhà lãnh đạo Việt Nam khẳng định mục tiêu của Việt Nam là theo đuổi tự chủ và khả năng chống chịu. Việt Nam nỗ lực ứng phó, duy trì chuỗi cung ứng và dự trữ cần thiết, nhằm đảm bảo nguồn cung nhiên liệu, năng lượng và điện cho nhu cầu phát triển, cùng với đó là đa dạng hóa nguồn cung năng lượng.

Ngoài ra, Việt Nam còn chủ động ứng phó bằng cách mở rộng thị trường về cả chuỗi cung ứng, nguồn nguyên liệu đầu vào cho sản xuất lẫn thị trường xuất khẩu cho sản phẩm của mình.

"Chúng tôi cũng nỗ lực tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực như logistics nhằm đáp ứng các nhu cầu mới phát sinh. Nhờ đó, Việt Nam về cơ bản vẫn duy trì được hoạt động sản xuất, tiếp tục thu hút đầu tư nước ngoài với chất lượng và quy mô ngày càng cao, đồng thời bảo đảm các hoạt động xuất nhập khẩu diễn ra tương đối ổn định, ít bị gián đoạn", ông nói.

Song ông cũng lưu ý nếu tình hình còn kéo dài, nhiều thách thức sẽ được đặt ra với Việt Nam, khu vực và thế giới.

Câu hỏi cuối cùng đến từ đại diện một công ty AI quốc phòng ở châu Âu. Ông đặt vấn đề liệu AI và các hệ thống tự hành có mang lại cho các quốc gia cơ hội tạo ra sức mạnh tác chiến cần thiết cho mục tiêu răn đe với tốc độ hoàn toàn mới hay không?

Trả lời câu hỏi, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng AI là công nghệ mới với những lợi thế to lớn, tạo ra thay đổi trong sản xuất và quản trị cùng nhiều lĩnh vực khác, song cũng đặt ra không ít vấn đề tiêu cực.

Lãnh đạo Việt Nam nhấn mạnh trước hết, vai trò ra quyết định của con người vẫn giữ vai trò quan trọng, đặc biệt trong lĩnh vực quốc phòng và an ninh. Vai trò ấy cần tiếp tục được duy trì khi ứng dụng các công nghệ này, nhất là AI.

Thứ hai, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng AI cũng đã góp phần phát triển và củng cố nỗ lực bảo vệ các hạ tầng dân sự thiết yếu như cảng biển, y tế và các dịch vụ thiết yếu khác.

Thứ ba, lãnh đạo Việt Nam khẳng định cần minh bạch, chia sẻ thông tin và xây dựng lòng tin thông qua đối thoại trên cơ sở các nguyên tắc tự nguyện và những chuẩn mực kỹ thuật liên quan, từ đó tiến tới đồng thuận trong việc ứng dụng các thành tựu công nghệ này vào sản xuất, quốc phòng, hoạt động quân sự và nhiều lĩnh vực khác.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cảm ơn sự theo dõi của khán phòng và kết thúc phần phát biểu dẫn đề tại Đối thoại Shangri-La 2026.

Shangri-La 2026: Kỳ đối thoại đặc biệt và điểm nhấn Việt Nam

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm sẽ có bài phát biểu dẫn đề quan trọng nhất tại diễn đàn an ninh Đối thoại Shangri-La 2026 ở Singapore - sự kiện đang trở thành tâm điểm chú ý giữa những biến động địa chính trị toàn cầu.