Tiền tỉ USD tìm bến đỗ, làm sao để doanh nghiệp Việt thành điểm đến?

Tại tọa đàm "Thị trường vốn chu kỳ X - Bệ phóng cho doanh nghiệp Made by Vietnam" do Đài Phát thanh và Truyền hình TP.HCM (HTV) tổ chức chiều 6-11, các chuyên gia cho rằng cần đồng thời mở rộng các kênh dẫn vốn và chuẩn hóa năng lực của doanh nghiệp để kết nối với nhà đầu tư quốc tế.

Mở thêm kênh dẫn vốn cho doanh nghiệp

PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, Phó chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP.HCM (VIFC-HCMC), cho biết trung tâm đã kết nạp 10 thành viên đầu tiên là các tập đoàn đầu tư quốc tế, với tổng vốn cam kết đầu tư vào nền kinh tế thực khoảng 2,7 tỉ USD đến năm 2027.

VIFC-HCMC đang chờ cấp phép thành lập các ngân hàng thành viên để mở tài khoản, chuyển vốn và đã kiến nghị cho phép sử dụng tài khoản tạm thời nhằm giải ngân những thương vụ đầu tiên trong tháng 11. 

Trung tâm cũng xây dựng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) cho 4 nhóm sản phẩm gồm trái phiếu, quỹ đầu tư, fintech và sở giao dịch hàng hóa.

Theo ông Huân, trung tâm tài chính quốc tế được kỳ vọng thu hút nguồn vốn quốc tế chi phí thấp, giảm áp lực cho hệ thống ngân hàng trong nước khi dư nợ tín dụng trên GDP đã vượt 140%.

Một hướng thu hút nguồn lực khác là phát triển thị trường tài sản mã hóa. Ông Tô Trần Hòa, Phó trưởng Ban thường trực Ban Quản lý thị trường giao dịch tài sản mã hóa thuộc Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, cho biết thị trường toàn cầu tăng trưởng mạnh giai đoạn 2023-2025. 

Theo một số báo cáo quốc tế, Việt Nam hiện có trên 17 triệu người dùng tài sản mã hóa.

Theo ông Hòa, Việt Nam cần cơ chế linh hoạt để thu hút dòng vốn, khuyến khích phát triển sản phẩm, dịch vụ có sức cạnh tranh và tạo thuận lợi cho dòng tiền ra vào trung tâm tài chính quốc tế. 

Các sản phẩm giao dịch giao ngay, phái sinh và cho vay ký quỹ đã phổ biến trên thế giới, do đó Việt Nam cần khuyến khích thử nghiệm sản phẩm mới, đơn giản hóa thủ tục cấp phép và hướng đến cơ chế đăng ký thành viên.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Trịnh Thanh Cần, Tổng giám đốc Công ty CP Chứng khoán Kafi, cho rằng ngoài IPO, doanh nghiệp có thể huy động vốn từ văn phòng gia đình (Family Office), quỹ đầu tư tư nhân (Private Equity), phát hành trái phiếu, vay hợp vốn quốc tế hoặc liên doanh với đối tác chiến lược, tùy giai đoạn phát triển.

Theo ông Cần, các quỹ đầu tư tư nhân không chỉ cung cấp vốn mà còn hỗ trợ doanh nghiệp chuẩn hóa quản trị. Trong khi đó công ty chứng khoán có thể tư vấn cấu trúc tài chính và làm cầu nối giúp doanh nghiệp tiếp cận nhà đầu tư tại trung tâm tài chính quốc tế.

Doanh nghiệp phải chứng minh điều gì để hút vốn?

Có thêm kênh huy động vốn nhưng không đồng nghĩa doanh nghiệp có thể dễ dàng tiếp cận dòng tiền quốc tế. 

Theo ông Huân, doanh nghiệp muốn bước ra thị trường vốn quốc tế cần chuẩn hóa ba yếu tố: quản trị doanh nghiệp theo chuẩn mực quốc tế, hệ thống kế toán - tài chính theo IFRS và xếp hạng tín nhiệm độc lập.

Ông Huân cũng lưu ý xếp hạng tín nhiệm doanh nghiệp không thể vượt trần xếp hạng tín nhiệm quốc gia. Vì vậy nâng xếp hạng tín nhiệm quốc gia lên mức đầu tư không chỉ có ý nghĩa với Chính phủ, mà còn giúp doanh nghiệp giảm chi phí huy động vốn quốc tế.

Từ góc nhìn nhà đầu tư, TS Dương Như Hùng, Trường đại học Bách khoa, Đại học Quốc gia TP.HCM, Thành viên Hội đồng Chỉ số của Sở Giao dịch chứng khoán TP.HCM, cho rằng doanh nghiệp cần chứng minh được hai yếu tố là suất sinh lợi kỳ vọng và khả năng quản trị rủi ro.

Nhà đầu tư không chỉ nhìn vào doanh thu hay tốc độ mở rộng quy mô, mà còn đi sâu đánh giá hiệu quả trên từng đơn vị kinh doanh. Chẳng hạn, với doanh nghiệp bán lẻ, họ có thể xem xét suất sinh lợi trên mỗi cửa hàng, hiệu quả sử dụng vốn (ROE, ROIC), khả năng tối ưu hàng tồn kho và dòng tiền tự do dành cho tái đầu tư.

Điều này có nghĩa doanh nghiệp không thể chỉ thuyết phục nhà đầu tư bằng kế hoạch tăng trưởng hay quy mô doanh thu, mà phải chứng minh mỗi đồng vốn bỏ ra có thể tạo ra giá trị như thế nào.

Việt Nam cần 1.460 tỉ USD cho 5 năm tới, thị trường vốn đứng trước bài toán lớn

Các chuyên gia nhấn mạnh phát triển thị trường vốn là yêu cầu cấp thiết để đáp ứng nhu cầu đầu tư ngày càng lớn, giảm phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng và tạo nguồn lực dài hạn cho nền kinh tế.