Chia sẻ với báo Washington Post ngày 26-8, nhà đồng sáng lập Microsoft Bill Gates cho biết quan điểm của ông về trí tuệ nhân tạo (AI) đã thay đổi đáng kể trong khoảng một năm qua.

"Lần đầu tiên trong đời, tôi thấy mình mong muốn một công nghệ mới phát triển chậm lại. Tôi ngạc nhiên khi bản thân lại cảm thấy như vậy", ông nói, nhấn mạnh chưa từng gặp một vấn đề nào mà đổi mới sáng tạo không thể giải quyết.

Điều gì làm nên thay đổi?

Sự lo ngại này đánh dấu thay đổi đáng kể trong cách ông Gates nhìn nhận AI. Trong nhiều năm qua, ông là người lạc quan về tiềm năng của công nghệ này khi hình dung AI có thể giúp con người giảm bớt công việc và đẩy nhanh những phát minh nhằm chống bệnh tật, biến đổi khí hậu.

Ông cũng từng cho rằng những mặt trái của AI là vấn đề có thể kiểm soát. Tuy nhiên niềm tin đó dần lung lay khi khả năng của công nghệ này tiến xa hơn dự đoán của ông, trong khi các biện pháp quản lý lại đang không theo kịp.

Ông Gates đặc biệt chỉ ra ba nhóm rủi ro. Trước hết là các mối đe dọa về an ninh và an toàn, khi AI có thể bị lợi dụng để tấn công mạng, gian lận hoặc hỗ trợ phát triển vũ khí sinh học.

Kế đến là nguy cơ AI và robot khiến nhiều công việc của con người biến mất. Ông cũng lo ngại việc trẻ em ngày càng tiếp xúc với AI có thể ảnh hưởng đến khả năng học tập cũng như các mối quan hệ giữa người với người.

Trong đó những bước tiến gần đây của AI trong lập trình và khả năng hỗ trợ các hình thức tấn công mạng mới khiến ông Gates đặc biệt bất ngờ. Theo ông, vấn đề đáng lo nằm ở ngành công nghiệp AI không thể tự mình kiểm soát những rủi ro này.

"Quan điểm cơ bản của tôi là chẳng có ai đứng ra làm việc này cả", ông nói, kêu gọi Chính phủ Mỹ cần giữ vai trò dẫn dắt trong việc hạn chế những tác động của AI đối với an ninh quốc gia, việc làm và trẻ em.

Đề xuất dành riêng một số công việc cho con người

Trước những lo ngại trên, ông Gates đưa ra một số hướng đi nhằm giảm thiểu rủi ro của AI - bao gồm xây dựng các khuôn khổ quản lý ở cấp quốc gia và quốc tế về an ninh, an toàn, việc làm và những vấn đề liên quan - với sự tham gia của giới chức, chuyên gia và người dân.

Một trong những đề xuất đáng chú ý nhất liên quan đến nguy cơ AI thay thế lao động. Ông Gates đưa ra ý tưởng rằng nên có một số công việc trong những ngành nghề nhất định chỉ nên dành riêng cho con người, thay vì để AI hoặc robot đảm nhiệm.

Ông cũng đề cập khả năng áp các loại thuế mới đối với AI, nhằm ứng phó với những xáo trộn trên thị trường lao động.

Tuy nhiên các đề xuất tăng cường vai trò của chính phủ có thể vấp phải phản đối từ những người ủng hộ AI trong chính quyền Tổng thống Donald Trump và Thung lũng Silicon.

Những người này cho rằng cách tiếp cận quản lý ít can thiệp sẽ giúp công nghệ phát triển nhanh hơn, đồng thời duy trì ưu thế của Mỹ trong cuộc cạnh tranh AI.

Ông Gates cho biết đã trao đổi với một số lãnh đạo ngành AI về những ý tưởng trên, song thừa nhận các đề xuất của ông hiện chưa đủ cụ thể để nhận được sự ủng hộ từ họ.

Trong thời gian tới, ông dự định dành phần lớn thời gian để thúc đẩy việc giải quyết những vấn đề do AI đặt ra, ngay cả khi điều này khiến ông có ít thời gian hơn cho hoạt động của Quỹ Gates - quỹ từ thiện do vị tỉ phú thành lập.

Dù vậy, tỉ phú Bill Gates nhấn mạnh ông không trở thành người bi quan về AI. Ông vẫn tin công nghệ này có thể đem lại những cải thiện lớn trong y tế, giáo dục và dịch vụ công, đồng thời cho biết AI đã hỗ trợ nông dân và người dân tại một số nước nghèo nơi Quỹ Gates hoạt động.

"Những điều tốt đẹp vẫn tồn tại mà không cần sự phóng đại nào", ông nói. Theo vị tỉ phú, thách thức hiện nay là làm sao để thế giới có thể hưởng phần lớn lợi ích của AI, trong khi giữ những tác động tiêu cực của công nghệ này ở mức thấp nhất.

‘Cha đẻ AI’ Geoffrey Hinton cảnh báo AI ‘nổi loạn’ sẽ ngày càng nhiều

Sau hàng loạt vụ AI tự thoát khỏi môi trường kiểm soát và xâm nhập hệ thống, ‘cha đẻ AI’ Geoffrey Hinton cảnh báo nhân loại có thể sắp phải đối mặt với ngày càng nhiều AI ‘nổi loạn’.