Thu thập triệu bản ghi, nhiều doanh nghiệp vẫn ‘ngồi trên đống dữ liệu rác’

Với sự bùng nổ của công nghệ, trí tuệ nhân tạo và kinh tế số, nhận thức về dữ liệu đã được phần lớn doanh nghiệp chú trọng. Thế nhưng, việc thu thập hàng triệu bản ghi nhưng không thể khai thác, chuyển đổi số vô tình trở thành gánh nặng chi phí lưu trữ và vận hành của không ít doanh nghiệp hiện nay.

Dữ liệu nhiều nhưng doanh nghiệp vẫn chậm chân

Việt Nam đang chứng kiến tốc độ số hóa ấn tượng với trên 100 triệu tài khoản định danh điện tử VNeID và hơn 80% người dân tại các đô thị sở hữu tài khoản số. Khối lượng dữ liệu giao dịch và dịch vụ công tích lũy mỗi ngày là cực kỳ đồ sộ. Thế nhưng, đối lập với bức tranh tăng trưởng đó là mặt trái nhức nhối: lừa đảo trực tuyến, rò rỉ dữ liệu cá nhân tràn lan và nguy cơ tấn công mạng luôn rình rập.

Theo ông Nguyễn Huy - Trưởng ban công nghệ Hiệp hội Dữ liệu Quốc gia, tốc độ thích ứng công nghệ số của thị trường dường như đang diễn ra nhanh hơn năng lực thích ứng của người dùng và doanh nghiệp. Ước tính có tới khoảng 60% doanh nghiệp trong nước vẫn chậm chân hơn so với tốc độ chuyển đổi số và chưa lường hết các rủi ro tiềm ẩn.

"Nhiều đơn vị nghĩ rằng cứ gom càng nhiều dữ liệu thì càng tốt. Thực tế cho thấy dữ liệu hiện nay đang trở thành gánh nặng vận hành khổng lồ đối với nhiều tổ chức", ông Huy nhận định.

Theo ông, căn nguyên của "nút thắt" này nằm ở 3 điểm nghẽn lớn. 

Thứ nhất là thiếu sự xác thực. Dữ liệu tích lũy nhiều nhưng chưa được chuẩn hóa, chưa có cơ chế kiểm chuẩn độc lập để bảo đảm tính chính xác.

Thứ hai là thiếu tính liên thông. Các hệ thống, ứng dụng của các bên còn rời rạc, vận hành dạng "ốc đảo" và không thể trao đổi thông tin với nhau.

Thứ ba là không có khả năng tái sử dụng. Một đối tượng hay giao dịch cứ qua mỗi khâu, mỗi ứng dụng lại phải làm thủ tục định danh, nộp hồ sơ và xác thực lại từ đầu. Việc thiếu nguyên tắc "định danh một lần, xác thực nhiều lần" đang gây lãng phí nguồn lực xã hội và đẩy chi phí vận hành doanh nghiệp lên rất cao.

Doanh nghiệp cần làm gì để không bị bỏ lại phía sau?

Hạ tầng tin cậy không phải là bài toán của riêng Chính phủ, mà là một hệ sinh thái đòi hỏi sự chung tay của cơ quan quản lý, người dân và cộng đồng doanh nghiệp. Khi dữ liệu được luân chuyển và bảo chứng tin cậy, nó mới thực sự trở thành tài sản tạo ra lợi nhuận và giúp cắt giảm đáng kể chi phí tiếp cận khách hàng, giảm thiểu tổn thất do lừa đảo trực tuyến.

Trước xu thế này, ông Nguyễn Huy khuyến nghị các doanh nghiệp không nên thụ động chờ đợi, mà cần chủ động chuẩn bị qua 4 bước chuyển động thực tế. Đầu tiên là kiểm toán dữ liệu nội bộ và không chạy theo số lượng dữ liệu thu thập. Doanh nghiệp cần rà soát, dọn dẹp và làm sạch dữ liệu nội bộ để phục vụ đúng mục đích, loại bỏ dữ liệu "rác" trước khi nghĩ đến việc tích hợp trí tuệ nhân tạo hay mở rộng quy mô.

Thứ hai là cần xuất phát từ "nỗi đau" vận hành bởi mỗi ngành như logistics, sản xuất, bán lẻ đều có những vướng mắc riêng. Hãy bắt đầu bằng những tình huống sử dụng cụ thể, có phạm vi vừa phải nhưng triển khai trọn vẹn từ đầu đến cuối để kiểm chứng hiệu quả.

Thứ ba là xây dựng cổng kết nối theo chuẩn chung. Doanh nghiệp cần chuẩn bị sẵn sàng hạ tầng kỹ thuật nội bộ để khi các nền tảng quốc gia về định danh sản phẩm, dịch vụ mở ra, doanh nghiệp có thể nhanh chóng kết nối và liên thông vào hệ thống.

Đặc biệt nhất, doanh nghiệp phải xem tính tin cậy là điều kiện sống còn. "Niềm tin số trong kỷ nguyên mới không còn là một lựa chọn tùy ý, mà đã trở thành điều kiện bắt buộc để tồn tại và cạnh tranh trên thị trường", ông Nguyễn Huy nhấn mạnh.

Phát triển tài chính số đi cùng niềm tin số

Thanh toán số, chuyển đổi số và dòng vốn tín dụng vào sản xuất sẽ là những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn mới.