Sáng 10-8, nội dung liên quan cơ chế bầu và chỉ định hòa giải viên tại dự Luật Hòa giải viên cơ sở sửa đổi đã nhận được nhiều ý kiến thảo luận.

Cơ chế bầu có hình thức?

Đại biểu Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) đề nghị nên cân nhắc cơ chế bầu hòa giải viên, vì theo quy định chỉ cần hơn 50% số hộ tham dự và trong cuộc họp đó, chỉ cần đạt hơn 50% số hộ tham dự đồng ý sẽ đạt kết quả.

Ông ví dụ thôn có 400 hộ, chỉ cần 201 hộ dự sẽ đạt yêu cầu trong dự luật đặt ra và khi thực hiện chỉ cần khoảng 101 hộ đồng ý là bầu được hòa giải viên.

"Như vậy trong 400 hộ dân đó, chỉ cần 101 hộ đi bầu sẽ đạt được kết quả. Bầu hình thức như thế sẽ không đạt được hơn 50% số hộ", ông nêu.

Vì vậy để đỡ tốn ngân sách, thời gian của người dân, ông đề xuất nghiên cứu phương án chỉ định hòa giải viên với tiêu chuẩn đã có và thực hiện theo quy trình cụ thể, rõ ràng, có số dư, có thể trên cơ sở giới thiệu của chi bộ, ban công tác mặt trận thôn...

Đại biểu Chamaléa Thị Thủy - Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo Khánh Hòa - đồng tình với việc bổ sung cơ chế chỉ định hòa giải viên.

Theo bà, thực tiễn thời gian qua cho thấy việc bầu hòa giải viên ở một số địa phương gặp nhiều khó khăn trong các trường hợp bất khả kháng như thiên tai, dịch bệnh, hoặc phải tổ chức bầu đi, bầu lại nhiều lần nhưng vẫn không bảo đảm đủ số lượng, thành phần.

Việc bổ sung cơ chế chỉ định hòa giải viên sẽ góp phần kịp thời kiện toàn tổ hòa giải, bảo đảm hoạt động giải quyết tranh chấp ở cơ sở không bị gián đoạn.

Bà đề nghị bổ sung quy định việc chỉ định hòa giải viên phải được bàn bạc, thống nhất, lấy ý kiến của các tổ chức chính trị - xã hội tại thôn, tổ dân phố và đại diện cộng đồng dân cư về danh sách dự kiến trước khi trưởng ban công tác mặt trận lập hồ sơ đề nghị chủ tịch UBND cấp xã xem xét, công nhận.

Phát biểu tranh luận sau đó, Thiếu tướng Nguyễn Minh Tuấn, Giám đốc Công an tỉnh Phú Thọ, bày tỏ không đồng tình với đề xuất bầu, chỉ định hòa giải viên ở cơ sở.

Theo ông, lực lượng tham gia hòa giải ở địa phương hiện nay chủ yếu là những người có uy tín đang hoạt động trong các tổ chức chính trị - xã hội, như Hội Người cao tuổi, Cựu chiến binh, Liên hiệp phụ nữ. Vì vậy, việc tiếp tục tổ chức bầu chọn để tìm thêm người có uy tín là không thực tế.

Giám đốc Công an tỉnh Phú Thọ nêu thực tế địa phương phần lớn các vụ hòa giải thành công đều có sự hướng dẫn, phối hợp của lực lượng tham gia bảo đảm an ninh, trật tự ở cơ sở và công an. Còn các tổ hòa giải hoạt động độc lập để giải quyết thành công một vụ rất ít.

Từ đây, ông đề nghị dự thảo luật quy định theo hướng phát huy vai trò của các tổ chức chính trị - xã hội trong hệ thống mặt trận, đồng thời xác định lực lượng tham gia bảo đảm an ninh, trật tự ở cơ sở là thành phần chính trong công tác hòa giải ở cơ sở.

Các hình thức bầu rất đa dạng, không cứng nhắc

Giải trình sau đó, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho hay dự luật tiếp tục duy trì cơ chế bầu kết hợp bổ sung hình thức chỉ định hòa giải viên là kế thừa luật hiện hành.

"Đây là giải pháp tối ưu nhằm hài hòa tính tự quản cộng đồng, bảo đảm hiệu quả quản lý nhà nước", ông Tùng nói.

Theo Bộ trưởng Bộ Tư pháp, hình thức bầu giúp cộng đồng dân cư trực tiếp lựa chọn người có uy tín, am hiểu phong tục tập quán, được nhân dân tín nhiệm thực hiện hòa giải.

Điều này giữ vững niềm tin người dân, tránh tình trạng hành chính hóa một thiết chế vốn mang tính xã hội, tự nguyện.

Tuy nhiên từ vướng mắc thực tiễn, dự luật bổ sung cơ chế chỉ định trong một số trường hợp không thể bầu được, để bảo đảm duy trì hoạt động thường xuyên của tổ hòa giải.

Ông cho hay, dự luật quy định các hình thức bầu rất đa dạng, không cứng nhắc, có thể lấy ý kiến bằng phiếu, biểu quyết công khai tại cuộc họp, bỏ phiếu kín hoặc biểu quyết trực tuyến.

"Chúng tôi nghiên cứu thêm ý kiến đại biểu ví dụ biểu quyết qua mạng xã hội, qua hình thức phù hợp để phát huy và không nhất thiết quy định bầu trong một lúc, có thể quy định thời hạn 1-3 ngày để người dân tham gia đầy đủ", ông Tùng nói.

Bộ trưởng khẳng định cơ quan soạn thảo sẽ nghiên cứu cụ thể hóa hoặc quy định trong văn bản dưới luật về nội dung này.

Đại tá Công an cảnh báo 'người thứ ba khuất sau màn hình' khi hòa giải trực tuyến

Đại tá Huỳnh Ngọc Liêm phân tích trong một cuộc hòa giải trực tiếp tại thôn, tổ dân phố, hòa giải viên có thể nhìn thấy ai đang có mặt trong phòng. Nhưng trong môi trường trực tuyến, không thể biết ai đang ở phía sau màn hình.