29/10/2026 15:01 GMT+7

Thị trường thương mại điện tử 31 tỉ USD, hàng giả vẫn là nỗi lo

THY NHUNG

Theo Bộ Công Thương, thương mại điện tử ngày càng phát triển nhưng số lượng đơn, thư phản ánh, khiếu nại về hàng giả, hàng lậu cũng nhiều làm ảnh hưởng đến niềm tin người tiêu dùng.

Thương mại điện tử (TMĐT) đang bùng nổ mạnh mẽ, trở thành phương thức mua bán trực tuyến phổ biến trên toàn cầu.

Dù vậy, niềm tin của người tiêu dùng vẫn là một thách thức lớn cần được giải quyết.

60% dân số tham gia mua sắm trực tuyến

Theo dự thảo đề án Phát triển hệ sinh thái TMĐT Việt Nam đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2045 của Bộ Công Thương, quy mô TMĐT Việt Nam năm 2025 đạt khoảng 31 tỉ USD, tăng trưởng 25% và chiếm khoảng 11% tổng mức bán lẻ hàng hóa, dịch vụ.

Với 60% dân số tham gia mua sắm trực tuyến, Việt Nam hiện đứng trong nhóm 3 thị trường TMĐT lớn nhất ASEAN, và nhóm 10 quốc gia có tốc độ tăng trưởng cao trên thế giới.

Trong đó, thị phần của các sàn TMĐT cũng có sự phân hóa. Năm 2025, tổng doanh số của 4 sàn Shopee, TikTok Shop, Lazada và Tiki đạt 429,7 nghìn tỉ đồng (chiếm khoảng 68% doanh số nội địa). Đáng chú ý, chỉ riêng hai nền tảng Shopee (51,15%) và TikTok Shop (46,46%) đã nắm giữ tới 97,61% tổng doanh số của nhóm này.

Bộ Công Thương chỉ ra nguyên nhân về logistics, hạ tầng, mức độ liên kết và công nghệ thì niềm tin của người tiêu dùng cũng là vấn đề thách thức.

Số liệu từ Ủy ban Cạnh tranh quốc gia (Bộ Công Thương) cho thấy trong năm 2025, cơ quan này tiếp nhận 896 đơn, thư phản ánh, khiếu nại thì TMĐT chiếm tới 191 vụ (21,3%), đứng đầu trong tất cả các nhóm hàng hóa, dịch vụ.

Cùng năm, lực lượng chức năng đã phải yêu cầu gỡ bỏ gần 50.000 sản phẩm vi phạm và ngăn chặn khoảng 13.000 gian hàng sai phạm.

Thực trạng người mua gặp phải sản phẩm chênh lệch xa so với mô tả, quảng cáo sai sự thật, hàng giả, hàng nhái, gian lận thương hiệu cùng những bất cập trong giao nhận, rủi ro thanh toán và lộ lọt dữ liệu cá nhân vẫn diễn biến phức tạp.

Nguyên nhân do đâu?

Nguyên nhân dẫn đến các vấn đề này được Bộ Công Thương chỉ ra. TMĐT thay đổi quá nhanh về công nghệ, phương thức kinh doanh trong khi người mua không được trực tiếp cầm, nắm sản phẩm. Sự xuất hiện của các hình thức mới như phát trực tiếp (livestream), mạng xã hội khiến giao dịch diễn ra tức thì, phức tạp, trong khi chuỗi giao dịch có sự tham gia của quá nhiều khâu kỹ thuật độc lập.

Về chủ quan, bộ cũng chỉ ra rằng khả năng định danh người bán, kiểm chứng thông tin và truy xuất nguồn gốc sản phẩm còn rất lỏng lẻo. Một chủ thể có thể mở hàng loạt tài khoản ảo, gian hàng tạm thời trên nhiều kênh.

Nguồn hàng hóa đưa lên sàn thiếu tính chuẩn hóa. Tính đến tháng 12-2025, cả nước có 18.234 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên nhưng chỉ 48,3% chủ thể xây dựng được vùng nguyên liệu ổn định theo chuỗi giá trị, hàng hóa phần lớn manh mún, thiếu bao bì bảo quản đạt chuẩn. Đặc biệt, sự phối hợp giữa sàn, người bán, đơn vị vận chuyển và thanh toán trong việc giải quyết khiếu nại, hoàn tiền hay đổi trả còn thiếu thống nhất, đẩy rủi ro về phía người tiêu dùng.

Đẩy mạnh chống hàng giả, hàng lậu

Đề án của Bộ Công Thương xác định nhóm giải pháp trọng tâm để củng cố niềm tin của người tiêu dùng từ TMĐT.

Trong đó, đơn vị quản lý, người bán hàng sẽ phải nâng cao hiệu quả định danh và truy vết trách nhiệm. Bộ Công an sẽ chủ trì phối hợp đồng bộ các quy định định danh, xác thực chủ thể kinh doanh, kết nối dữ liệu phát sinh trong giao dịch nhằm bảo đảm khả năng truy vết tận gốc trách nhiệm khi phát sinh vi phạm.

Đồng thời, Bộ Công Thương chủ trì kết nối thông tin về chủ thể, nguồn gốc hàng hóa và lịch sử giao dịch để kịp thời cảnh báo, phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm sở hữu trí tuệ, hàng không rõ nguồn gốc; ràng buộc chặt chẽ trách nhiệm kiểm soát từ phía các nền tảng.

Gắn kết trách nhiệm liên thông giữa người bán, sàn giao dịch và đơn vị thanh toán, vận chuyển trong quá trình đổi trả, hoàn tiền, bảo hành và giải quyết tranh chấp.

Ngoài ra, bộ cũng xác định phải chuẩn hóa chất lượng nguồn hàng và minh bạch hóa thông tin sản phẩm, tem nhãn, truy xuất nguồn gốc, đẩy mạnh thanh toán số, giảm dần tỉ lệ thanh toán khi nhận hàng (COD) để kiểm soát rủi ro giao dịch.