Theo Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam, tổ chức này đã đề xuất Hội đồng Tiền lương quốc gia 2 phương án tăng lương tối thiểu vùng năm 2027, gồm tăng 9,8% và tăng 8,5% so với mức hiện hành và mong muốn thi hành từ ngày 1-1-2027. 

Tổng liên đoàn cũng đề nghị xác định mức lương tối thiểu giờ trên cơ sở quy đổi từ lương tối thiểu tháng và áp dụng hệ số điều chỉnh phù hợp.

VCCI: Chưa nên tăng lương từ 1-1-2027

Trao đổi với Tuổi Trẻ Online, ông Hoàng Quang Phòng - Phó chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Phó chủ tịch Hội đồng Tiền lương quốc gia - cho rằng cần phải điều chỉnh lương tối thiểu, nhưng thời điểm tăng nên từ 1-7-2027.

Lý do là nếu tăng từ đầu năm 2027 thì không đủ thời gian cho doanh nghiệp chuẩn bị, thích ứng. Ngoài ra, cộng đồng doanh nghiệp đang khó khăn do tình hình thuế, lao động, chi phí sản xuất kinh doanh hay logistics tăng cao.

Các ngành sử dụng nhiều lao động như dệt may, da giày, điện tử, nông nghiệp cũng phải đối mặt với bài toán giữ chân lao động và cân bằng chi phí để tăng lương cho đội ngũ.

Về mức tăng, ông Phòng cho hay Hội đồng Tiền lương quốc gia sẽ họp, thảo luận kỹ để có tỉ lệ phù hợp, hài hòa nhất. 

Thực tế mức tăng lương của Việt Nam đang tốt hơn bình quân chung của khu vực ASEAN. Năm 2026, lương tối thiểu ở Việt Nam tăng 7,2%, trong khi bình quân chung của khu vực ASEAN chỉ khoảng 5,4%.

Hiện ngoài lương, các công ty có nhiều chế độ, phúc lợi, đãi ngộ bổ sung như tiền làm thêm giờ, tiền thưởng sáng kiến, cải tiến kỹ thuật, nâng cao năng suất lao động, theo ông Phòng.

Trong khi đó TS Nguyễn Tú Anh - Giám đốc nghiên cứu chính sách Vin University, thành viên độc lập của Hội đồng Tiền lương quốc gia - nêu tăng lương là cần thiết do Việt Nam đang đặt mục tiêu tăng trưởng 2 con số. Khi nền kinh tế tăng trưởng, cần chia sẻ lợi ích cho người lao động, đặc biệt là nhóm dễ bị tổn thương, bị ảnh hưởng trực tiếp bởi lương tối thiểu.

Cạnh đó trong 3 tháng đầu năm 2026, tỉ lệ thất nghiệp thấp, chỉ khoảng 2,21%. Còn năng suất lao động năm 2025 đã tăng trên 6%. 

"Do vậy sức ép trên thị trường lao động không phải là quá cao, nên chúng ta có dư địa để tăng lương", TS Nguyễn Tú Anh nêu.

Tăng lương theo tăng trưởng kinh tế

TS Nguyễn Tú Anh lấy thêm ví dụ ở Indonesia, người lao động nước này được hưởng lợi trực tiếp từ tăng trưởng. Nếu kinh tế tăng trưởng 10% thì người lao động được điều chỉnh tiền lương không ít hơn 50% của mức tăng trưởng. 

Qua tính toán, chuyên gia cho rằng lao động ở Việt Nam cần được hưởng lợi thấp nhất bằng 30% tốc độ tăng trưởng.

Căn cứ vào tốc độ tăng trưởng, chỉ số lạm phát và nhiều yếu tố khác, ông cho rằng lương tối thiểu cần tăng khoảng 7,4% và mốc điều chỉnh nên từ 1-1-2027.

Công thức mẫu, theo ông, giúp các nhà đầu tư khi vào Việt Nam biết được mức độ điều chỉnh lương tối thiểu ở Việt Nam trong 5-10 năm tới. 

"Doanh nghiệp biết được ngày 1-1 hằng năm là thời điểm sẽ điều chỉnh lương tối thiểu thì sẽ ổn định được kế hoạch ngắn hạn, trung hạn, dài hạn" - ông nói.

Tăng lương có thể giúp tăng trưởng bền vững

Về góc nhìn quốc tế, ông Xavier Estupiñan - chuyên gia tiền lương khu vực châu Á - Thái Bình Dương, Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) - chia sẻ theo thống kê từ mức lương thực tế trung bình và năng suất lao động tại 52 quốc gia thu nhập cao trong giai đoạn 1999 - 2022 phục vụ báo cáo cho cuộc họp chuyên gia về chính sách tiền lương của ILO, năng suất lao động tăng 29% song tiền lương chỉ tăng 15%.

Còn theo Báo cáo tiền lương toàn cầu 2020 - 2021 của ILO, trong tổng số khoảng 327 triệu người làm công hưởng lương được trả bằng hoặc thấp hơn mức lương tối thiểu, có tới 266 triệu người toàn cầu nhận lương thấp hơn lương tối thiểu theo giờ hiện hành, chủ yếu là do tình trạng không tuân thủ quy định hoặc không thuộc phạm vi được pháp luật bảo vệ.

Đặc biệt, các quốc gia có nền kinh tế phát triển thường có lương tối thiểu cao hơn các nước khác. Bởi lương tối thiểu có thể phản ánh năng suất lao động, chi phí sinh hoạt, các tiêu chuẩn xã hội...

Từ nghiên cứu, ông Xavier Estupiñan cho rằng tăng trưởng năng suất lao động sẽ tạo ra dư địa kinh tế để nâng cao tiền lương và mức sống. Song việc này cần có thể chế thiết lập lương, thương lượng tập thể, đối thoại xã hội và chính sách cụ thể.

Tại Việt Nam, tăng lương có thể giúp tăng trưởng đều hơn, bền vững hơn qua tăng tiêu dùng hộ gia đình và giảm nghèo. Đồng thời doanh nghiệp tăng đầu tư, tạo việc làm tốt hơn, đóng góp vào phát triển kinh tế.

Áp lực tiền lương khiến nhiều người ngại cưới, sinh con

Công đoàn cho biết việc tăng lương tối thiểu vùng từ 1-1-2027 có ý nghĩa quan trọng với người lao động, góp phần cải thiện mức sống cơ bản và nhu cầu thiết yếu của họ và gia đình.