"Điểm mặt" các nguyên nhân khiến gan nhiễm mỡ

TS.BS Lê Mạnh Hùng (Bệnh viện Bệnh nhiệt đới TP.HCM) cho biết gan nhiễm mỡ là tình trạng lượng mỡ tích tụ trong gan vượt quá 5% trọng lượng của gan. Các tế bào gan bị bao phủ hoặc “thấm” quá nhiều mỡ, làm ảnh hưởng đến chức năng hoạt động bình thường của nó.

Giai đoạn đầu, gan nhiễm mỡ thường không có triệu chứng rõ rệt và có vẻ “hiền lành”, nhưng nếu không can thiệp có thể tiến triển qua các giai đoạn nhiều nguy hiểm hơn, làm gan biến dạng, mất chức năng (xơ gan), từ đó có nguy cơ cao dẫn đến ung thư gan.

Nguyên nhân phổ biến khiến gan nhiễm mỡ là do uống rượu bia nhiều và kéo dài trên 5 năm, khiến gan phải làm việc quá tải và tích tụ mỡ trong tế bào gan. Ngoài ra bệnh còn liên quan đến rối loạn chuyển hóa như béo phì, tiểu đường và mỡ máu cao.

Một số nguyên nhân khác cũng có thể gây gan nhiễm mỡ như viêm gan C, viêm gan do thuốc, rối loạn nội tiết (suy tuyến giáp, suy tuyến yên, buồng trứng đa nang), giảm cân quá nhanh hoặc chế độ ăn uống và sinh hoạt không hợp lý.

Việc tiêu thụ nhiều đường (trà sữa, nước ngọt, kẹo, chè, các loại trái cây ngọt như mít, sầu riêng), nhiều chất béo, nhiều tinh bột (cơm, bánh, mì) kết hợp với ít vận động cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

"Trong thực tế, gan nhiễm mỡ thường hình thành do sự phối hợp nhiều nguyên nhân cùng lúc. Như vậy không chỉ thừa cân, béo phì mà người gầy hoặc có cân nặng bình thường vẫn có thể mắc bệnh gan nhiễm mỡ do một hoặc vài nguyên nhân nêu trên gây ra", BS Hùng lưu ý.

Tiếng chuông cảnh báo lối sống không phù hợp, rối loạn chuyển hóa 

BS Hùng ví bệnh gan nhiễm mỡ như “kẻ giết người thầm lặng”, bởi bệnh thường không có triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu. 

Đa số mọi người chỉ phát hiện ra khi đi khám sức khỏe định kỳ hoặc siêu âm bụng vì lý do khác hoặc khi bệnh đã vào giai đoạn mỡ gây viêm gan nặng, xơ gan.

Khi lượng mỡ tích tụ đủ nhiều hoặc bắt đầu gây viêm gan, người bệnh có thể thừa cân, béo bụng, mệt mỏi (cảm thấy uể oải, thiếu năng lượng dù không làm việc quá sức), khó chịu vùng bụng phải, đầy bụng, khó tiêu.

Nếu bệnh tiến triển sang giai đoạn viêm gan nặng hoặc xơ gan, các triệu chứng sẽ rõ rệt hơn như vàng da, vàng mắt, gan ứ mật, bụng căng, phù hai chân...

Điều trị bệnh gan nhiễm mỡ tùy thuộc nguyên nhân, mức độ, bệnh đi kèm và nên được bác sĩ có uy tín chuyên môn đảm trách.

Đối với bệnh gan nhiễm mỡ do rối loạn chuyển hóa, phải kiểm soát các yếu tố gây hại cho hệ chuyển hóa từ việc thay đổi lối sống như: kiên trì tập thể dục 30 phút/ngày, ăn nhiều rau xanh, củ, quả, hạt, cá,..; giảm các chất đường, bột, béo; kiêng cữ bia, rượu, thuốc lá.

Với viêm gan nhiễm mỡ do rượu, kiêng rượu tuyệt đối, hướng đến hỗ trợ tâm lý hoặc thuốc hỗ trợ để giúp bệnh nhân vượt qua cơn thèm rượu, đồng thời cần bổ sung vitamin nhóm B, acid folic và chế độ ăn giàu đạm để phục hồi tế bào gan.

Còn với viêm gan nhiễm mỡ do nguyên nhân khác hoặc phối hợp nhiều nguyên nhân, tốc độ nhiễm mỡ, xơ hóa, khiến gan suy yếu nhanh gấp nhiều lần so với người chỉ mắc một bệnh, do đó cần điều trị theo nguyên nhân, thuốc hỗ trợ gan, viêm gan nhiễm mỡ...

Theo các khuyến cáo quốc tế hiện nay, khi người mắc bệnh gan nhiễm mỡ được chẩn đoán nhiễm siêu vi viêm gan B , C hoặc ngược lại, cần phải điều trị ngay với các phác đồ dùng thuốc kháng siêu vi B, C và bệnh gan nhiễm mỡ phù hợp.

"Bệnh gan nhiễm mỡ không còn là “của riêng” ở người thừa cân hay người thường xuyên uống bia, rượu. Nó là tiếng chuông cảnh báo về lối sống không phù hợp và sự rối loạn chuyển hóa trong cơ thể.

Dù là nguyên nhân nào, việc phát hiện sớm qua siêu âm và xét nghiệm máu là cực kỳ quan trọng. Gan có khả năng phục hồi tốt khi điều trị từ giai đoạn nhiễm mỡ đơn thuần hay chỉ viêm gan nhiễm mỡ nhẹ. Khi gan đã chuyển sang giai đoạn xơ nặng, các phương pháp điều trị chỉ giúp làm chậm tiến triển chứ không thể phục hồi hoàn toàn", BS Hùng lưu ý.

Gan nhiễm mỡ vì 'tự đãi mình quá hậu', những rau củ quen thuộc giúp phòng bệnh

Người mắc gan nhiễm mỡ ngày càng trẻ hóa, thậm chí xuất hiện ở người gầy. Việc điều trị bệnh không đơn giản, trong đó chế độ dinh dưỡng hằng ngày đóng vai trò rất quan trọng.