Tại hội thảo "Chuyển đổi số trong ngành nước" do Schneider Electric (hoạt động trong lĩnh vực công nghệ năng lượng) tổ chức tại Hà Nội ngày 19-5, các chuyên gia nhận định ngành nước không còn dừng lại ở việc đầu tư thiết bị đơn thuần mà phải tái cấu trúc toàn diện dựa trên nền tảng dữ liệu xuyên suốt.

Khi dữ liệu trở thành "tài sản chiến lược"

Phân tích về tính tất yếu của xu hướng này, ông Nguyễn Ngọc Điệp - Chủ tịch Hội Cấp thoát nước Việt Nam, khẳng định chuyển đổi số không chỉ là mua sắm phần mềm mà là đổi mới phương thức quản trị. 

Theo ông Điệp: "Nếu trước đây công tác điều hành chủ yếu dựa trên các báo cáo tổng hợp, thì hiện nay phải chuyển sang mô hình quản trị dựa trên dữ liệu, lấy dữ liệu làm nền tảng cho mọi quyết định quản lý và vận hành".

Đồng quan điểm, ông Vũ Ngọc Tuấn - Phó trưởng phòng Công nghệ số, Cục Chuyển đổi số (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cho rằng "chuyển đổi kép" là con đường tất yếu để giải quyết trọn vẹn hai bài toán: bảo đảm an ninh nguồn nước và giảm phát thải carbon.

Trọng tâm là phải chuyển từ quản lý phân tán sang quản trị dữ liệu tập trung, coi dữ liệu là tài sản chiến lược của doanh nghiệp.

Các chuyên gia, bên cạnh thách thức về vận hành, ngành nước còn chịu áp lực ngày càng lớn từ các quy định môi trường, kỳ vọng của nhà đầu tư và cộng đồng về phát triển bền vững.

Thiết bị cũ không chỉ làm giảm hiệu suất mà còn đẩy chi phí năng lượng chiếm tới 25- 40% tổng chi phí vận hành (OPEX) của doanh nghiệp. Sự rời rạc giữa hệ thống vận hành (OT) và quản trị thông tin (IT) khiến việc phát hiện và xử lý sự cố luôn bị chậm trễ.

Biến đổi khí hậu khiến tình trạng khan hiếm tài nguyên nước ngày càng trầm trọng. Song song, tốc độ đô thị hóa nhanh chóng và các tiêu chuẩn khắt khe về môi trường đòi hỏi doanh nghiệp phải thích ứng nhanh với các quy định pháp lý về chất lượng nước, cũng như trách nhiệm giảm phát thải khí nhà kính.

Hiệu quả vận hành lại trở thành "điểm nghẽn" lớn do sự xuống cấp của hạ tầng kỹ thuật hiện hữu. Hệ thống thiết bị có tuổi đời cao không chỉ làm suy giảm hiệu suất, mà còn đẩy tỷ lệ thất thoát nước không doanh thu lên cao, có thể chạm ngưỡng 50% tại một số mạng lưới.

Rào cản cuối cùng liên quan đến số hóa và quản trị dữ liệu. Các hệ thống IT/OT và dữ liệu rời rạc khiến doanh nghiệp không theo dõi được hoạt động xuyên suốt, dẫn đến chậm trễ trong nghiên cứu, đánh giá và ra quyết định vận hành. Ngoài ra, cần phải tăng cường an ninh mạng và độ tin cậy cho các hạ tầng trọng yếu.

Điểm nghẽn từ hạ tầng và năng lượng

Để vượt qua rào cản này, bà Đoàn Thị Hà - Phó Tổng Giám đốc khối tự động hóa công nghiệp của Schneider Electric Việt Nam, đưa ra lộ trình hiện đại hóa toàn bộ hệ thống từ trạm bơm đến mạng lưới phân phối. Giải pháp trọng tâm là xây dựng năng lực vận hành dựa trên kiến trúc tích hợp, kết nối từ tầng điện đến điều khiển và phần mềm.

Cụ thể, hệ sinh thái công nghệ này bao gồm các lớp giải pháp chuyên sâu. Trong đó hệ thống quản lý năng lượng sẽ giám sát thời gian thực giúp doanh nghiệp "thấy" được dòng chảy năng lượng để tối ưu. Biến tần thông minh (Altivar) sẽ điều chỉnh bơm theo nhu cầu thực tế, giúp duy trì áp suất ổn định và bảo vệ đường ống.

Cùng đó, nền tảng EcoStruxure Automation Expert đóng vai trò như nền tảng tự động hóa mở cho phép tách biệt phần mềm và phần cứng, giúp hệ thống vận hành linh hoạt ngay cả khi thiếu hụt chuyên gia. Còn AVEVA Unified Operations Center sẽ là trung tâm vận hành hợp nhất cung cấp góc nhìn toàn diện, hỗ trợ ra quyết định nhanh dựa trên mô hình thủy lực và trí tuệ nhân tạo (AI).

Hiệu quả của việc ứng dụng công nghệ đã được chứng minh qua các thông số vận hành thực tế. Việc ứng dụng giải pháp quản lý năng lượng chuyên biệt có thể giúp doanh nghiệp tiết kiệm năng lượng đến 30%, tăng hiệu quả vận hành lên 25% và giảm tổng chi phí sở hữu (TCO) đến 20%.

Đặc biệt, ở khâu xử lý và truyền tải, các giải pháp biến tần hiện đại mang lại hiệu quả tiết kiệm điện năng từ 30% đến 50%. Việc số hóa và tiêu chuẩn hóa toàn bộ hệ thống từ giai đoạn thiết kế giúp doanh nghiệp không chỉ giải quyết lãng phí hiện tại mà còn sẵn sàng cho các mục tiêu tăng trưởng xanh và phát triển bền vững trong dài hạn.

Nắng nóng gia tăng, cảnh báo hóa đơn tiền điện tăng cao

Nền nhiệt cao cùng sự oi bức kéo dài khiến nhu cầu sử dụng điện, đặc biệt là các thiết bị làm mát như điều hòa nhiệt độ, quạt điện, máy nước nóng, tủ lạnh… tăng mạnh.