Spotify đưa sách nói đến Việt Nam, nghe sách có thay thế đọc sách?

Sách nói đã có mặt tại Việt Nam với những nền tảng như Fonos, Voiz FM... Việc Spotify gia nhập thị trường đặt ra câu hỏi về khả năng cạnh tranh, cũng như liệu sách nói có thể mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức và phát triển bền vững hay không?

Spotify mở rộng dịch vụ, thị trường Việt Nam có thêm lựa chọn

Ngày 7-10, tại Hội sách Frankfurt (Đức), Spotify công bố kế hoạch mở rộng dịch vụ sách nói từ 22 lên hơn 180 thị trường trước cuối năm 2026, trong đó có Việt Nam.

Theo Spotify, đợt mở rộng có thể giúp hơn 750 triệu người dùng trên toàn cầu tiếp cận sách nói. Danh mục dành cho các thị trường mới có hơn 350.000 đầu sách thuộc hơn 120 ngôn ngữ. Thời điểm triển khai và hình thức truy cập cụ thể sẽ tùy từng thị trường.

Spotify cũng phát triển Page Match, tính năng cho phép người dùng chuyển đổi giữa sách in, ebook và sách nói, đồng thời tìm vị trí tương ứng trong nội dung. Theo nền tảng, hơn một triệu độc giả đã sử dụng tính năng này kể từ tháng 2-2026.

Việc mở rộng cho thấy Spotify muốn đưa sách nói vào cùng hệ sinh thái với âm nhạc và podcast. Nền tảng có lợi thế từ lượng người dùng sẵn có, nhưng điều đó chưa đồng nghĩa họ sẽ chuyển sang nghe sách hoặc sẵn sàng trả tiền cho dịch vụ.

Tại Việt Nam, các nền tảng như Fonos đã cung cấp sách nói từ trước. Vì vậy, Spotify sẽ gia nhập một thị trường đã có những đơn vị tham gia. Khả năng cạnh tranh sẽ phụ thuộc vào danh mục sách, chất lượng bản thu, trải nghiệm sử dụng và chính sách giá.

Không phải cuốn sách nào cũng phù hợp để nghe

Sách nói giúp người dùng tận dụng thời gian di chuyển, tập thể dục hoặc làm việc nhà để tiếp nhận nội dung. Hình thức này cũng mở thêm lựa chọn cho người khiếm thị hoặc gặp khó khăn khi đọc văn bản in.

Tuy nhiên, với những tác phẩm có nhiều dữ liệu, thuật ngữ và lập luận phức tạp, người đọc thường cần dừng lại để suy ngẫm, đọc lại hoặc đối chiếu thông tin. Việc nghe liên tục, nhất là khi làm việc khác, có thể khiến người nghe khó theo kịp mạch lập luận.

Điều này không có nghĩa sách nói kém hiệu quả hơn sách in trong mọi trường hợp. Với tiểu thuyết, truyện kể hoặc hồi ký, giọng đọc có thể tăng sức truyền tải và tạo trải nghiệm gần gũi. Ngược lại, sách in và ebook có lợi thế khi người đọc cần tra cứu, ghi chú hoặc so sánh thông tin.

Bên cạnh trải nghiệm của độc giả, sản xuất sách nói cũng đòi hỏi chi phí bản quyền, lựa chọn giọng đọc, thu âm, biên tập và hậu kỳ. Với sách dịch, chi phí có thể phát sinh thêm từ dịch thuật và quyền khai thác. Do đó, việc thu hồi vốn còn phụ thuộc vào lượng người nghe, giá bán và mô hình phân phối.

Nghe sách có giúp đọc nhiều hơn?

Theo Spotify, số người nghe sách nói hằng tháng trên nền tảng tăng gần 40% trong một năm, tổng thời lượng nghe tăng hơn 30%. Đây là số liệu do doanh nghiệp công bố, phản ánh hoạt động của Spotify, chưa đại diện cho thị trường sách nói hay thói quen đọc sách tại Việt Nam.

Sách nói có thể giúp người bận rộn tiếp cận thêm tác phẩm, nhưng nghe hết một cuốn sách không đồng nghĩa với việc hiểu sâu nội dung. Để đánh giá tác động đến văn hóa đọc, cần xem xét liệu hình thức này có thu hút thêm độc giả, duy trì được thói quen nghe và đáp ứng nhu cầu tiếp cận sách bằng tiếng Việt hay không.

Sách in, ebook và sách nói không nhất thiết phải cạnh tranh theo cách định dạng này thay thế định dạng kia. Chúng có thể bổ trợ nhau, tùy hoàn cảnh và nhu cầu của người đọc.

Việc Spotify dự kiến mở rộng dịch vụ đến Việt Nam vì thế mở thêm một cơ hội phân phối nội dung, nhưng chưa phải lời giải cho bài toán phát triển văn hóa đọc. Thị trường chỉ có thể phát triển bền vững khi có nguồn sách chất lượng, mô hình khai thác bản quyền phù hợp và những trải nghiệm thực sự đáp ứng nhu cầu của độc giả.

85% nhà sản xuất sách nói đã dùng AI, liệu con người có bị thay thế?

AI giúp các nhà xuất bản làm sách nói nhanh và dễ hơn, kể cả với sách cũ hay ít người đọc. Tuy nhiên, việc dùng AI vẫn còn vướng chuyện chi phí, bản quyền giọng đọc và sự tin tưởng của khán giả.