Theo The Times, từ những bản thu âm đơn giản, sách nói (audiobook) ngày nay được đầu tư với diễn viên nổi tiếng, nhạc nền, hiệu ứng âm thanh và công nghệ âm thanh vòm. Sự phát triển này kéo theo một câu hỏi: nghe sách có được xem là đọc sách?

Sách nói ngày càng được đầu tư mạnh

Sách nói đang chuyển từ những bản thu âm đơn giản thành sản phẩm giải trí được đầu tư bài bản. 

Phiên bản mới của A Pressing Engagement của Jilly Cooper có sự tham gia của Hannah Waddingham và Richard Ayoade, kết hợp công nghệ Dolby Atmos cùng nhiều hiệu ứng âm thanh. Ngay cả tiếng mèo trong truyện cũng được thu từ mèo thật, tạo cảm giác như một bộ phim bằng âm thanh.

Thị trường sách nói cũng tăng trưởng nhanh tại Anh. NielsenIQ BookData cho biết 41% người nghe sách nói trong năm 2025 mới bắt đầu sử dụng hình thức này trong vòng một năm trước đó, với nhóm 18-34 tuổi là một trong những động lực chính.

Sách nói cũng không hoàn toàn thay thế sách in. Khoảng một phần ba người mua sách nói từng đọc cùng tác phẩm ở dạng giấy, trong khi một phần tư mua bản in sau khi nghe.

Spotify tạo thêm lựa chọn cho độc giả

Spotify góp phần thúc đẩy thị trường sách nói tại Anh khi đưa sách nói vào gói Premium từ năm 2023. Người dùng có thể tiếp cận sách ngay trên ứng dụng vốn quen thuộc với âm nhạc và podcast.

Spotify cho biết số giờ nghe sách nói tăng khoảng 60% so với cùng kỳ, trong khi lượng người bắt đầu nghe sách tăng 36%. Hơn một nửa người nghe dưới 35 tuổi, cho thấy hình thức này đang giúp ngành xuất bản tiếp cận thêm độc giả trẻ.

Sự xuất hiện của Spotify cũng làm thay đổi cán cân thị trường. Audible từng chiếm khoảng 80-90% doanh số sách nói tại Anh, nhưng hiện được ước tính còn 70-75%. 

Spotify nhanh chóng đạt khoảng 15-20%, tạo thêm lựa chọn phân phối cho các nhà xuất bản và giảm sự phụ thuộc vào những hợp đồng độc quyền.

Sách nói tiến gần điện ảnh 

Audible đang đầu tư mạnh vào chất lượng sản xuất, với dàn diễn viên, nhạc nền, hiệu ứng âm thanh và nội dung hậu trường. 

Các dự án như 1984, Pride and Prejudice hay Dracula có sự tham gia của nhiều diễn viên nổi tiếng, cho thấy sách nói ngày càng gần với phim và kịch phát thanh. Tom Hanks, Kate Winslet hay Andrew Garfield cũng từng góp giọng cho các tác phẩm.

Sự thay đổi này còn tác động đến cách sáng tác. Một số tác giả bắt đầu xây dựng tác phẩm phù hợp với âm thanh ngay từ đầu, nhất là những câu chuyện nhiều đối thoại, nhiều người kể hoặc có cấu trúc gần podcast. 

Các tác phẩm giàu cảm xúc, kể ở ngôi thứ nhất thường có lợi thế, trong khi truyện nhiều cảnh hành động hoặc cấu trúc phức tạp đòi hỏi phần âm thanh được đầu tư kỹ hơn.

Nghe sách có phải là đọc sách?

Đây vẫn là câu hỏi gây tranh luận. Nhà thần kinh học Nadine Gaab của Đại học Harvard cho rằng não bộ sử dụng nhiều mạng lưới ngôn ngữ tương tự khi tiếp nhận câu chuyện bằng mắt và tai. Vì vậy, sách nói không nên mặc định bị xem là hình thức tiếp nhận kém hơn.

Tuy nhiên, chuyên gia đọc sách Maryanne Wolf cho rằng sách in vẫn có lợi thế khi cần đọc sâu, phân tích hoặc quay lại những đoạn khó. Một số nghiên cứu cũng cho thấy người đọc sách giấy có lợi thế nhất định trong việc xử lý từ vựng và nội dung phức tạp.

Trong khi đó, sách nói giúp nhiều người tiếp tục tiếp cận văn học dù không có thời gian ngồi đọc. Người dùng có thể nghe sách khi đi bộ, nấu ăn hoặc di chuyển.

Xu hướng hiện nay thậm chí là kết hợp cả hai hình thức. Tính năng Page Match của Spotify cho phép người dùng chuyển từ sách in sang sách nói và tiếp tục đúng vị trí đang đọc.

AI khiến ngành xuất bản lao đao: Nhà văn bị nghi ngờ, độc giả mất niềm tin

AI đang gây xáo trộn ngành xuất bản khi nhiều nhà văn lo bị nghi dùng công cụ này dù tự viết, còn độc giả ngày càng nghi ngờ nguồn gốc của những cuốn sách họ đọc.