Sau gần bốn năm, xung đột ở Ukraine không chỉ hiện diện trên tiền tuyến, mà đã len sâu vào đời sống thường nhật của hàng triệu người dân. Những đợt không kích nhằm vào hạ tầng năng lượng khiến mất điện, mất sưởi kéo dài đã trở thành một phần quen thuộc của sinh hoạt, buộc người dân Ukraine phải thích nghi trong điều kiện khắc nghiệt.

Cuộc sống bị chi phối bởi lịch cắt điện

Đài CNN đưa tin những tuần gần đây, Nga đã tăng cường các đợt tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái (drone) nhằm vào hệ thống năng lượng của Ukraine - chiến thuật cũng từng được áp dụng trong các mùa đông trước. Hệ quả là hàng chục nghìn người trên khắp đất nước rơi vào cảnh mất điện, mất sưởi giữa thời tiết giá rét.

Theo Tổng thống Volodymyr Zelensky, mục tiêu của các cuộc tấn công này là "gây hỗn loạn và tạo áp lực tâm lý lên dân thường".

Tại Kiev, các đợt không kích quy mô lớn cuối tháng 12 khiến hơn 40% nhà ở không có hệ thống sưởi. Trung bình trong tháng rồi, người dân thủ đô phải chịu cảnh mất điện khoảng 9,5 giờ mỗi ngày.

Khi hệ thống năng lượng quốc gia bị căng thẳng, các công ty điện lực buộc phải áp dụng cắt điện luân phiên, và cuộc sống của người dân dần bị "đồng hồ hóa" theo những khung giờ có và không có điện.

Trong nhịp sinh hoạt đó, các gia đình phải điều chỉnh từng thói quen nhỏ: các bà mẹ tranh thủ giặt quần áo cho con ngay khi điện vừa được cấp trở lại; người cao tuổi chờ có điện để sử dụng thang máy; các quán cà phê và nhà hàng thay đổi thực đơn, thậm chí giá cả, tùy vào việc họ đang dùng điện lưới hay máy phát chạy dầu diesel.

Ở nhiều thành phố như Kamianets-Podilskyi, đèn đường gần như tắt hẳn vào buổi tối, khiến sinh hoạt ngoài trời phải dồn vào ban ngày.

Không chỉ điện và sưởi, nước sinh hoạt cũng trở thành thứ dễ bị gián đoạn. Tại Odessa, một cuộc tấn công trong đêm 13-12 đã làm tê liệt cả hệ thống cấp nước, khiến cư dân phải xếp hàng lấy nước và tìm đến các quán cà phê chỉ để sạc điện thoại, sưởi ấm và ăn một bữa sáng đơn giản.

"Đêm thật khủng khiếp, giống như tận thế vậy. Tên lửa đạn đạo, drone Shahed của Iran và hỏa lực phòng không. Tôi không ngủ chút nào, phải trốn trong hành lang. Sau các đợt không kích, điện, nước và sưởi đều bị cắt ngay lập tức", Valeriya, một cư dân Odessa, kể lại.

Thích nghi để sống tiếp

Trong hoàn cảnh đó, điều khó khăn nhất đối với nhiều người Ukraine không chỉ là cái lạnh hay bóng tối, mà là sự bất định kéo dài. Không ai biết một đợt mất điện sẽ kéo dài bao lâu, hay liệu ngày mai có còn đủ pin để sạc điện thoại, bật đèn hay giữ liên lạc hay không. Pin dự phòng, đèn sạc trở thành vật dụng thiết yếu trong mỗi gia đình.

Tuy vậy, đời sống không vì thế mà dừng lại. Ở Kiev, các trường học vẫn tổ chức huấn luyện thể thao, dù nhiều thiết bị chuyên dụng không thể hoạt động khi mất điện.

Huấn luyện viên phải tính điểm thủ công, trẻ em tập luyện trong điều kiện thiếu sáng, nhưng các lớp học vẫn tiếp diễn. Các trường âm nhạc tiếp tục chuẩn bị cho những buổi hòa nhạc học thuật, coi việc duy trì sinh hoạt tinh thần là một cách chống chọi với chiến tranh.

Tại miền tây Ukraine, nơi nhiều gia đình từng tìm đến để tránh bom đạn, bóng tối cũng đã trở thành điều quen thuộc. Các gia đình đưa con ra ngoài chơi vào buổi sáng thay vì buổi tối, trẻ em ngủ ngon giữa tiếng ồn của máy phát điện, như thể đó là âm thanh nền của cuộc sống mới.

Đối với nhiều người Ukraine, "bình thường mới" không phải là chấp nhận chiến tranh, mà là từ chối để nó tước đi nhịp sống. Như chị Oksana Daniluk, một bà mẹ ba con ở Kiev, nhấn mạnh rằng thiếu ánh sáng không phải là lý do để ngừng sống.

Trong bóng tối của mất điện và mùa đông, xã hội Ukraine đang chứng minh rằng sự bền bỉ, kỷ luật và tinh thần cộng đồng có thể trở thành nguồn năng lượng thay thế - giúp họ tiếp tục tồn tại, và chờ đợi một ngày ánh sáng thực sự quay trở lại.

Tổng thống Zelensky phát biểu trước toàn quốc dịp năm mới, nói về sự tồn vong của Ukraine

Trong bài phát biểu mừng năm mới trước người dân Ukraine, Tổng thống Zelensky khẳng định 'chữ ký của tôi sẽ chỉ đặt dưới một thỏa thuận vững chắc'.