Loại đồ chơi thông minh này hiện xuất hiện dày đặc ở quốc gia tỉ dân, xác lập một trào lưu tiêu dùng mới trên diện rộng.

Nhà sáng lập công ty phát triển đồ chơi AI Haivivi, ông Lý Dũng chia sẻ với nền tảng trực thuộc Tân Hoa xã - Bán Nguyệt Đàm, ông nhận ra trẻ em thường có rất nhiều thắc mắc mà loa thông minh không thể trả lời tốt như "mẹ có yêu con không?", "vì sao ba không chơi cùng con?" hay "vì sao mây lại có màu trắng?".

Trào lưu hốt bạc

Ý tưởng sản phẩm BubblePal của Haivivi ra đời từ đây, đưa AI vào chính món đồ chơi mà trẻ cầm trên tay, có thể trở thành một người bạn lắng nghe và lý giải thắc mắc theo một cách để trẻ dễ đón nhận hơn.

Ông Lý cho biết để việc tương tác phù hợp hơn với cách nhận thức của trẻ em, nhóm của ông xây dựng một hệ thống AI hai tầng gồm mô hình lớn dùng chung kết hợp mô hình nhỏ chuyên biệt cho trẻ em.

Ở tầng mô hình lớn, sản phẩm có thể kết nối với các mô hình AI phổ biến như DeepSeek, Doubao trong nước và cũng tương thích với ChatGPT khi dùng ở thị trường nước ngoài. 

Tầng mô hình nhỏ được nhóm phát triển của Haivivi huấn luyện dựa trên các mô hình mã nguồn mở, giúp điều chỉnh nội dung và cách trả lời để phù hợp hơn với độ tuổi của trẻ.

Hệ thống cũng được cài sẵn hàng chục nhân vật hoạt hình khác nhau để trò chuyện với trẻ. Nội dung đối thoại sẽ được thiết kế theo tính cách của các nhân vật mà trẻ quen thuộc, chẳng hạn như heo Peppa hoặc Na Tra, để các nhân vật này có thể trò chuyện và trả lời câu hỏi theo đúng phong cách của mình.

Theo số liệu của Bộ Công nghiệp và Công nghệ thông tin Trung Quốc, quy mô thị trường đồ chơi AI tại nước này năm 2024 đạt khoảng 24,6 tỉ nhân dân tệ và dự kiến đạt 29 tỉ nhân dân tệ (khoảng 4 tỉ USD) trong năm 2025.

Trong dịp Tết Bính Ngọ, số lượt tìm kiếm từ khóa "đồ chơi AI" trên nền tảng JD.com tăng 125% so với cùng kỳ 2025, trong khi doanh số của mặt hàng này trên các sàn thương mại Taobao và Tmall tăng vọt tới 500 lần.

Trọng tâm ban đầu của đồ chơi AI chỉ là trẻ em. Nhưng chỉ trong thời gian ngắn, làn sóng của thị trường đã nhanh chóng kéo đồ chơi AI ra khỏi khuôn khổ ban đầu. 

Chẳng hạn sản phẩm thú cưng Fuzozo hướng tới người dùng trẻ của hãng Robopoet đã thu hút tỉ lệ tương tác lớn từ người dùng thế hệ gen Z chỉ sau hai tháng ra mắt.

Ngoài người trẻ, "ông lớn" JD cũng cho ra mắt đồ chơi AI thiết kế riêng cho người cao tuổi có hình dạng một con chim vẹt, tích hợp nhận diện giọng địa phương, thư viện nội dung như hát kinh kịch cùng các chức năng nhắc uống thuốc hoặc gọi trợ giúp khẩn cấp.

Nhiều rủi ro chưa thể kiểm soát

Sách trắng về xu hướng tiêu dùng đồ chơi AI của JD.com và Hiệp hội Đồ chơi Thâm Quyến đưa ra dự báo quy mô thị trường đồ chơi AI toàn cầu có thể vượt ngưỡng nghìn tỉ nhân dân tệ vào năm 2030, với tốc độ tăng trưởng hằng năm hơn 50%, riêng thị trường Trung Quốc có thể vượt quy mô 100 tỉ nhân dân tệ (khoảng 13,8 tỉ USD).

Tính đến cuối năm 2025, có khoảng 2.000 doanh nghiệp lớn như Huawei, JD, UBTech, Jinke Tom lẫn các doanh nghiệp mới tại Trung Quốc chen chân vào đường đua này.

Số lượng sản phẩm nhiều lên rất nhanh nhưng chất lượng thì không phải lúc nào cũng đi cùng tốc độ đó.

Tại khu chợ điện tử Hoa Cường Bắc ở Thâm Quyến, việc "độ" một con thú bông bình thường thành đồ chơi AI diễn ra rất nhanh. 

Một người bán cho biết chỉ cần khoảng 30 phút để lắp thêm mô đun và cài phần mềm với chi phí khoảng 90 nhân dân tệ (khoảng 12,5 USD) và có thể nhận được ưu đãi nhiều hơn nếu làm với số lượng lớn.

Trên các trang mạng xã hội Trung Quốc, có không ít người dùng chia sẻ trải nghiệm không tốt với đồ chơi AI. Nhiều khách hàng than phiền rằng món đồ chơi AI họ mua thực chất chỉ là một cái "loa thông minh rẻ tiền được bọc thêm lớp vỏ lông xù", chúng phản hồi chậm, không đúng trọng tâm, không mang lại giá trị cảm xúc như quảng cáo.

Theo khảo sát của báo Lao Động Trung Quốc ngày 4-3, tỉ lệ người mua trả hàng của các sản phẩm đồ chơi AI hiện lên tới 40%.

Nhiều chuyên gia cho rằng phần lớn các sản phẩm trên thị trường đang bắt chước nhau rất nhiều, vì hầu hết đều dùng chung mô hình ngôn ngữ kết hợp với cảm biến cơ bản.

Hệ lụy về mặt tâm lý với trẻ cũng là mối lo đối với nhiều phụ huynh. Bởi khác với con người, AI có thể kiên nhẫn trả lời mọi câu hỏi và luôn phản hồi tích cực. Điều này khiến nhiều phụ huynh lo rằng trẻ sẽ quen với kiểu giao tiếp đó và gặp khó khăn khi tương tác ngoài đời thực.

Ngoài ra, mối lo bị theo dõi và rò rỉ dữ liệu cũng hiện hữu vì các thiết bị đồ chơi AI phải thường xuyên thu thập giọng nói hoặc hình ảnh để cải thiện khả năng tương tác.

Đế chế đồ chơi sưu tầm ở Trung Quốc

Thế hệ người trẻ Trung Quốc đang tạo cơn sốt trong ngành đồ chơi sưu tầm, đẩy thị trường hộp mù (blind box, ở Việt Nam còn gọi là túi mù) lên quy mô hàng tỉ USD.