Chỉ mất khoảng nửa giờ lái xe, một robot hình người vừa rời trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D) tại Thâm Quyến (Trung Quốc) đã có thể xuất hiện tại một viện dưỡng lão để trò chuyện với người già.

Tốc độ này đã trở thành điều quen thuộc tại "Thung lũng Robot" dọc đường Liuxian, quận Nanshan - mô hình từng được giới chức Trung Quốc giới thiệu tại Diễn đàn Kinh tế thế giới hồi tháng 6-2026.

Nhờ chuỗi cung ứng siêu tập trung cùng khả năng chế tạo và cải tiến mẫu thử trong thời gian ngắn, ngành công nghiệp robot Trung Quốc đã trải qua "bước chuyển mình lịch sử", vững vàng góp mặt trong nhóm dẫn đầu thế giới.

Thành phố robot thu nhỏ

Theo báo Global Times, khoảng một thập kỷ trước, Thung lũng Robot vẫn chỉ là những khu công nghiệp cũ, công trường và làng mạc xen kẽ trong đô thị. 

Ngày nay, khu vực trải dài khoảng 10km với diện tích 28km² này đã trở thành một thủ phủ công nghệ sầm uất, quy tụ dày đặc các nhà sản xuất robot, nhà cung cấp linh kiện, công ty phần mềm thuật toán, cùng hàng loạt trường đại học và viện nghiên cứu.

Theo giới chức địa phương, khu vực này hiện có hơn 200 doanh nghiệp trong chuỗi công nghiệp robot, bao gồm hơn 25 nhà sản xuất robot hình người cùng 15 công ty niêm yết.

Zhao Qiyu, Giám đốc marketing của Công ty robot Orbbec, cho biết nhiều khách hàng của họ chỉ cách trụ sở chưa đầy 20 phút lái xe. "Nếu muốn lắp ráp một robot tại đây, bạn có thể dễ dàng tìm đủ nhà cung cấp ngay bên cạnh", ông nói.

Một tài xế của Hãng vận tải Huolala cho biết vào giờ cao điểm, anh có thể nhận 4-5 đơn chở robot quanh khu vực, từ các mẫu thử R&D, robot thi đấu cho đến robot chiến đấu chuyên lên sàn đối kháng.

Ghé thăm nơi này, du khách thậm chí có thể bắt gặp robot hình người vẫy tay bên đường, chó robot biểu diễn, robot pha cà phê hay cánh tay robot chế biến thức ăn.

Vòng tròn 30 phút

Tại cơ sở sản xuất thông minh của Công ty công nghệ EngineAI, các robot hình người liên tục thực hiện những động tác phức tạp như nhào lộn. Một số robot vừa trở về từ Giải Huyền thoại robot chiến đấu knock-out hồi tháng 7 vẫn còn mang dấu vết sau các màn thi đấu.

Ông Li Hao, kỹ sư thuật toán điều khiển chuyển động của EngineAI, cho biết môi trường thi đấu buộc robot phải liên tục thích ứng với những tình huống bất định như di chuyển, đổi hướng, tung cú đấm, chịu va chạm và thay đổi trọng tâm.

Vì vậy quá trình R&D, thử nghiệm và điều chỉnh phải diễn ra với tốc độ rất cao. "Đó là lý do mô hình liên kết công nghiệp trong phạm vi 30 phút di chuyển có ý nghĩa rất lớn với chúng tôi", ông Li nói. 

"Sáng sớm, tôi hoàn thành sửa thuật toán tại trung tâm R&D. Lái xe 25 phút là tới dây chuyền sản xuất tại cơ sở Honghualing để thử nghiệm trên máy thật. Đến chiều, tôi chạy ngược về trung tâm R&D để tiếp tục nâng cấp và tối ưu hóa", ông giải thích.

Khoảng cách gần giúp ông "giao tiếp với robot" mỗi ngày, liên tục cải thiện thuật toán nhận diện và chiến lược chuyển động dựa trên hiệu suất thực chiến.

"Quá trình này giống như dạy một đứa trẻ, chúng tôi huấn luyện robot mạnh mẽ và thông minh hơn qua từng ngày", ông chia sẻ.

Chế tạo mẫu thử và nâng cấp sản phẩm siêu tốc

Ông Pang Jianxin, Phó chủ tịch UBTECH - công ty robot hình người đặt trụ sở tại Thung lũng Robot - khẳng định rằng nơi đây sở hữu lợi thế "dẫn đầu thế giới" về tốc độ chế tạo mẫu thử và vòng đời nâng cấp sản phẩm.

"Khi làm mẫu thử, sản lượng thường rất nhỏ nên nhiều doanh nghiệp không mặn mà nhận đơn. Nhưng tại Thâm Quyến, có lực lượng khổng lồ doanh nghiệp chuỗi cung ứng sẵn sàng đồng hành cùng các startup ở những phân khúc mới.

Dựa trên bản thiết kế, họ dùng kinh nghiệm để chọn vật liệu, công nghệ phù hợp, nhanh chóng hoàn thiện mẫu thử rồi kiểm chứng kết quả ngay. Điều này có ý nghĩa quyết định với R&D phần cứng, đặc biệt là phần cứng sáng tạo và robot thông minh", ông Pang phân tích.

Theo ông Liu Shaoshan - Giám đốc Trung tâm AI thể thức thuộc Viện Trí tuệ nhân tạo và Robot Thâm Quyến, tại các thị trường như Mỹ, quy trình từ ý tưởng đến sản phẩm thực tế - qua các bước làm mẫu thử, thử nghiệm thị trường quy mô nhỏ, sản xuất hàng loạt rồi ra mắt chính thức - có thể mất thời gian gấp 5-10 lần so với đối thủ Trung Quốc.

Ngược lại, chuỗi cung ứng tập trung tại Thung lũng Robot cho phép doanh nghiệp phối hợp với nhà cung cấp gần như tức thời. “Trong nhiều trường hợp, nhà cung cấp có mặt tại xưởng chỉ sau nửa giờ gọi điện”, ông Liu nói.

Mỹ cấm robot Trung Quốc: Chỉ vì 'an ninh quốc gia'?

Lệnh cấm nhập khẩu các mẫu robot hình người mới của Trung Quốc được Mỹ lý giải bằng những lo ngại về an ninh. Tuy nhiên nhiều vấn đề cho thấy đây còn là bước đi mới của Washington, trong chiến lược cạnh tranh công nghệ và AI với Bắc Kinh.