
Nhiều bạn trẻ vừa rời trường học, rất tự áp lực với chính mình khi đi xin việc - Ảnh: Hà Quân
Mỗi độ tuổi đều có áp lực riêng. Khoảng đời 22-23 tuổi nhiều hoài bão lẫn chông chênh chưa hiểu rõ năng lực mình. Họ vừa xong đại học để bước vào đời thực của những giấc mơ. Hoài bão bắt đầu va chạm thực tế, nhưng "nửa hồn" họ vẫn chưa dứt được thời sinh viên, trong khi tìm việc làm hiện nay lại vô cùng cạnh tranh.
Cầm bằng đại học thơm mùi giấy mới đi tìm việc
Nhiều bạn trẻ nói mình bị chông chênh tâm lý mất mấy tháng, có người nói mất cả 2, 3 năm sau ra trường.
"Nhà tôi không khá giả, cha là giáo viên tiểu học, mẹ nội trợ và quanh quẩn với vài công ruộng quê. Tôi tính ra trường phải đi làm ngay để phụ giúp gia đình, thế mà cũng chông chênh mất gần một năm mới ổn định được tâm lý", Ngọc Yến, cựu sinh viên ngành marketing ở TP.HCM, tâm sự.
Hiện đã đi làm ổn định, Yến vẫn chưa quên tháng ngày đặc biệt sau khi vừa ra trường. "Có những buổi sáng tôi vẫn nếp quen thời sinh viên, chạy xe đúng con đường đi học, rồi tự cười với chính mình ủa đến trường làm gì vậy?", cô cười kể.
Cũng như nhiều bạn trẻ khác, Yến nói mình phải mất cả năm mới vượt qua được tâm lý "lững lờ" giữa trường học và trường đời. Cô không bị nợ môn, tốt nghiệp hạng khá, cầm bằng đại học trên tay là đi tìm việc ngay nhưng vẫn quen nếp sống và suy nghĩ của tháng ngày còn ngồi ghế đại học.
Thực tế tâm lý này, theo các bạn trẻ, có nhiều nguyên nhân. Trong đó, quan trọng nhất là các bạn vẫn chưa rời được hình bóng giảng đường, thầy cô và bạn bè trong tâm hồn sau ngày ngày đi học suốt 4-5 năm. Ngoài ra cũng có nguyên nhân khó tìm việc làm sau khi tốt nghiệp, nên nhiều bạn cứ lẩn quẩn với cái "neo" sinh viên trong suy nghĩ.

Trâm Anh nghĩ rằng ngoài bằng đại học, cô cần phải chuẩn bị thêm nhiều kiến thức và kỹ năng khác để xin được việc làm tốt - Ảnh: KHÔI NGUYÊN
Huỳnh Thị Trâm Anh (22 tuổi, vừa tốt nghiệp ngành Công nghệ thông tin, Trường Đại học Ngoại ngữ - Tin học TP.HCM) chia sẻ cô mong muốn tìm việc đúng ngành để tích lũy kinh nghiệm và có thu nhập. Tuy nhiên, quá trình săn việc không hề thuận lợi như kỳ vọng.
"Tôi biết thị trường việc làm đang rất cạnh tranh nên cần có sự chuẩn bị đầy đủ. Theo tôi, một trong những điều áp lực với bạn trẻ là chưa rõ bản thân nên làm gì tiếp theo. Nhiều cảm xúc cứ đan xen như có tìm được việc làm không, mình có đủ năng lực không, rồi cả nỗi nhớ trường lớp, bạn bè và cuộc sống sinh viên …", Trâm Anh chia sẻ.
Tự tạo áp lực cho chính mình khi tìm việc làm
Không phải lúc nào áp lực sau tốt nghiệp cũng đến từ gia đình. Đôi khi, người tạo ra áp lực lớn nhất lại chính là bản thân mình. Với những mục tiêu và đòi hỏi cao ở chính mình, người trẻ dễ trở nên khó khăn trước từng lựa chọn, trong khi lối sống và tâm lý vẫn còn phảng phất thời sinh viên.
Mỹ Nhàn (22 tuổi, tốt nghiệp Trường Đại học Ngoại thương) cho biết thực tế sau khi tốt nghiệp khác xa những gì cô từng hình dung khi còn ngồi ở giảng đường.
Trước đó, cô từng xác định lĩnh vực mình muốn theo đuổi và môi trường làm việc muốn thử sức. Tuy nhiên, khi bước vào giai đoạn hoàn thành khóa luận và ra trường, cô nhận ra hành trình thực hiện hoá dự định không hề đơn giản. Những yếu tố khách quan cùng sự thay đổi của hoàn cảnh khiến cô đôi lúc mông lung xác định phương hướng tương lai.
Mỹ Nhàn tâm sự bản thân đặt ra nhiều kỳ vọng và có phần khắt khe với chính mình. Dù không chủ động so sánh với người khác, cô vẫn cảm thấy áp lực khi nhìn vào mục tiêu mà bản thân mong muốn đạt được, đặc biệt là kỳ vọng có thể tự lập sớm. "Áp lực của tôi đến từ bản thân là nhiều", cô chia sẻ.
Trong quá trình tìm việc, Nhàn không gửi hồ sơ đại trà mà cân nhắc mức độ phù hợp từng vị trí. Cô cho biết cảm xúc chông chênh vẫn luôn xuất hiện, nhưng chỉ biết chờ cơ hội đến và cố gắng hết mình.
Còn Trịnh Khánh Chi (22 tuổi, tốt nghiệp ngành Ngôn ngữ học, Trường Đại học KHXH & NV TP.HCM) khi vừa tốt nghiệp, đã chọn cho mình hướng đi mới là ra Hà Nội tìm việc thay vì ở TP.HCM. Cô cho biết rải hồ sơ vào nhiều nơi khác nhau và nhờ các anh chị đi trước góp ý. "Ban đầu tôi không nghĩ thị trường xin việc lại khó khăn đến thế", cô thừa nhận khi nhìn lại hành trình tìm việc quá khó khăn.
"Gia đình không quá gây áp lực tôi phải tìm được việc liền ngay sau khi tốt nghiệp, nhưng vẫn cho thời hạn nếu không ổn thì phải về quê. Vì thế, tôi cũng tự áp lực do muốn được trải nghiệm tự lập ở xa nhà", Chi tâm sự
Cô sốt ruột khi xung quanh bạn bè đã dần tìm thấy bến đỗ, còn riêng cô thì chưa. Suốt nhiều tháng trời, cô tự hoài nghi chính mình, ngại gặp cả bạn bè vì cảm thấy bản thân thua thiệt. Dù cô tự nhủ xuất phát điểm và hành trình mỗi người khác nhau, nhưng cảm giác chông chênh là điều không tránh khỏi.

Nhiều bạn trẻ mới ra trường hay có tâm lý lo lắng năng lực của mình có đáp ứng được công việc hay không - Ảnh: KHÔI NGUYÊN
Sớm chuẩn bị bước ra "trường đời"
Tuy nhiên, thực tế không phải bạn trẻ nào cũng bị tình trạng "chông chênh sau khi ra trường". Có những người đã sớm chủ động tìm hướng công việc ngay khi còn ngồi giảng đường.
Phan Lan Anh (21 tuổi, sinh viên Trường đại học Ngoại thương) từng có cơ hội thực tập tại các doanh nghiệp lớn như Heineken Việt Nam. Sau khi kết thúc kỳ thực tập, cô tiếp tục tập trung cho việc học trên trường.
Sau đó, cô quyết định tiếp tục chỉnh sửa CV và chuẩn bị tìm kiếm công việc mới với mong muốn trau dồi thêm kỹ năng, tích lũy kinh nghiệm thực tế. Cô không muốn bản thân rơi vào trạng thái hoài nghi, mất phương hướng sau khi ra trường chưa tìm được việc như nhiều người mắc phải.
Nguyễn Lê Khánh Linh (21 tuổi, sinh viên năm 3 ngành Thiết kế đồ họa, Trường Đại học Mỹ Thuật TP.HCM) cũng sớm chuẩn bị tìm việc làm khi còn một năm nữa ra trường. Cô cho biết đang vừa học vừa "sục sạo" việc làm trên các trang mạng xã hội như facebook hay website việc làm VietNamWork, Linkedin ...
"Tôi được các anh chị đi trước khuyên nên chuẩn bị tìm việc từ bây giờ, có thể làm part-time để cân bằng việc học, vì vậy tôi đã chủ động chỉnh sửa CV và ứng tuyển vào những vị trí yêu thích.
Có nơi mời tôi đến phỏng vấn, nhưng cũng có nơi im hơi không hồi âm khiến tôi luôn chờ đợi. Đôi khi tôi lo lắng mình chưa đủ năng lực, nhưng tôi cũng tin mình chuẩn bị sớm sẽ ít rơi vào cảnh chông chênh, khó khăn xin việc làm sau khi ra trường".

Thực tế cho thấy những sinh viên nào năng động đi làm sớm, hay từ năm 3, năm 4 đã chuẩn bị kế hoạch xin việc sẽ dễ tìm việc làm khi ra trường - Ảnh: Quốc Minh
Hãy bình tĩnh và kiên trì nỗ lực
Trước đây, bằng đại học được xem là "tấm vé" vào đời, nhưng giờ không hẳn vậy, nhiều sinh viên tốt nghiệp loại khá, giỏi vẫn khó có việc làm. Đặc biệt, thời đại AI (trí tuệ nhân tạo) và dự báo viễn cảnh về nó càng khiến không ít bạn trẻ chông chênh, hoang mang.
Theo nhận xét của các trung tâm giới thiệu việc làm và giới doanh nghiệp, các bạn trẻ cần phải bình tĩnh trước vấn đề thời đại này. Có những việc vừa thừa lại vừa thiếu nhân sự. Thừa là thừa người không đạt yêu cầu, thiếu là thiếu người giỏi (giỏi thật sự chứ không phải trên bằng cấp).
Các bạn trẻ nên định hướng ngành học cho kỹ. Lời tư vấn của những người thầy, người trong cuộc như doanh nhân rất quý giá. Khi mới đi làm, các bạn cũng đừng sốc vội với mức lương hay vị trí không như mong muốn mà mà hãy kiên trì nỗ lực phát triển dần.
Hãy nghĩ rằng không mấy ai sớm thành công, mà cái giá để đạt tới được bền bỉ xây đắp từng ngày bằng nỗ lực của chính mình.

Con đường đi đến thành công được xây đắp bằng sự bền bỉ nỗ lực - Ảnh: Hà Quân
Chín tháng năm 2026, cả nước có gần 1,07 triệu người thất nghiệp trong độ tuổi lao động, tăng 16,6 nghìn người so với cùng kỳ năm trước. Tỷ lệ thất nghiệp trong độ tuổi lao động 9 tháng năm 2026 là 2,22%, tương đương cùng kỳ năm trước.
Tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên từ 15-24 tuổi trong quý III năm 2026 ở mức 9,07%, cao hơn 0,4 điểm phần trăm so với quý trước và tăng 0,1 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm trước. Tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên khu vực thành thị là 12,49%, cao hơn 5,37 điểm phần trăm so với khu vực nông thôn.
Trong quý III năm 2026, có khoảng 1,6 triệu thanh niên từ 15-24 tuổi không có việc làm và không tham gia học tập, đào tạo, chiếm 11,2% tổng số thanh niên, tăng 195,1 nghìn người so với quý trước. Quý III thường là giai đoạn mà tỷ lệ thanh niên không có việc làm, không tham gia học tập hoặc đào tạo tăng lên, do đây là thời điểm nhiều thanh niên vừa tốt nghiệp từ các trường đại học, cao đẳng hoặc trung cấp, đang trong quá trình chuyển đổi từ môi trường giáo dục sang thị trường lao động.
So với nhiều quốc gia trong khu vực và trên thế giới thì tỷ lệ 11,2% thanh niên Việt Nam không có việc làm và không tham gia học tập, đào tạo vẫn ở mức tương đối thấp. Điều này cho thấy quá trình chuyển tiếp từ học tập và đào tạo sang việc làm ở thanh niên Việt Nam khá thuận lợi.
Tuy nhiên, tỷ lệ này vẫn có thể tiếp tục giảm nếu công tác định hướng nghề nghiệp, phân luồng giáo dục và hỗ trợ kết nối thanh niên với thị trường lao động được thực hiện hiệu quả hơn.
(Nguồn Thông cáo báo chí về tình hình lao động, việc làm quý III và chín tháng năm 2026 của Cục Thống kê, Bộ Tài chính)
Tối đa: 1500 ký tự
Hiện chưa có bình luận nào, hãy là người đầu tiên bình luận