Theo Bảo hiểm xã hội Việt Nam (Bộ Tài chính), căn cứ thông tư 12/2025, chế độ thai sản theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024 được quy định chi tiết về đối tượng, điều kiện hưởng, cách xác định thời gian sinh con, quyền lợi…

Ai được hưởng chế độ thai sản?

Chế độ thai sản áp dụng cho cả lao động nữ và lao động nam đang tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc gồm lao động nữ mang thai, sinh con, mang thai hộ, nhờ mang thai hộ hoặc nhận nuôi con nuôi dưới 6 tháng tuổi; lao động nam có vợ sinh con hoặc vợ mang thai hộ sinh con; người lao động thực hiện các biện pháp tránh thai tại cơ sở y tế cũng thuộc đối tượng thụ hưởng.

Về điều kiện, lao động nữ sinh con, mang thai hộ, người mẹ nhờ mang thai hộ hoặc người nhận nuôi con nuôi dưới 6 tháng tuổi phải đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc 6 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng liền kề trước khi sinh con, nhận con.

Nếu lao động nữ mang thai từ đủ 22 tuần tuổi trở lên, buộc phải nghỉ việc để dưỡng thai theo chỉ định của cơ sở khám chữa bệnh thì phải đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc từ 12 tháng trở lên và đóng đủ 3 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng liền kề trước khi sinh con.

Trường hợp lao động nữ phải điều trị vô sinh thì phải đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc từ đủ 6 tháng trở lên trong vòng 24 tháng liền kề trước khi sinh con.

Đáng chú ý, người đã nghỉ việc trước khi sinh con song vẫn đủ điều kiện đóng bảo hiểm xã hội thì vẫn được hưởng chế độ thai sản. Lao động nữ trở lại làm việc trước khi hết thời gian nghỉ thai sản khi sinh con vẫn tiếp tục được hưởng trợ cấp thai sản.

Lao động nữ được nghỉ tối đa 5 lần khám thai và không quá 2 ngày làm việc/lần. Nếu sẩy thai, phá thai hoặc thai chết khi chuyển dạ, thai ngoài tử cung thì thời gian nghỉ từ 10 - 50 ngày, tùy theo số tuần tuổi của thai và được tính cả ngày lễ, Tết, cuối tuần.

Nếu thai từ 22 tuần tuổi trở lên mà không giữ được, lao động nữ và chồng được hưởng chế độ tương đương sinh con.

Lao động nữ cũng được nghỉ thai sản 6 tháng, trong đó thời gian nghỉ trước sinh không quá 2 tháng. Nếu sinh đôi trở lên, từ con thứ hai, mỗi con được nghỉ thêm 1 tháng.

Lao động nam được nghỉ từ 5 - 14 ngày làm việc, tùy trường hợp sinh thường, sinh mổ hay sinh đôi.

Đặc biệt, nếu mẹ mất sau sinh thì cha hoặc người trực tiếp nuôi dưỡng được nghỉ phần thời gian còn lại của mẹ.

Về mang thai hộ và nhờ mang thai hộ, mỗi bên đều có chế độ nghỉ riêng, bảo đảm quyền lợi cho cả người mang thai và người nhận con. Trường hợp nhận nuôi con nuôi dưới 6 tháng tuổi thì được nghỉ đến khi con đủ 6 tháng.

Trợ cấp thai sản được tính ra sao?

Về chế độ, người lao động được trợ cấp một lần bằng 2 lần mức tham chiếu tại tháng sinh con, nhận con khi nhờ mang thai hộ hoặc nhận nuôi con dưới 6 tháng tuổi, tính cho mỗi con. Mức tham chiếu hiện hành bằng lương cơ sở, tức 2,34 triệu đồng/tháng.

Hằng tháng, trợ cấp thai sản bằng 100% mức bình quân tiền lương đóng bảo hiểm xã hội của 6 tháng gần nhất trước khi nghỉ thai sản.

Với các trường hợp khám thai hoặc lao động nam nghỉ khi vợ sinh con, mức hưởng quy đổi bằng trợ cấp thai sản một tháng chia cho 24 ngày.

Trường hợp sẩy thai, phá thai, thai chết lưu, sinh con, nhận con nuôi hoặc thực hiện biện pháp tránh thai thì trợ cấp ngày bằng trợ cấp thai sản một tháng chia cho 30 ngày.

Tuy vậy mức trợ cấp thai sản sẽ không được thay đổi khi Chính phủ điều chỉnh mức lương cơ sở, mức tham chiếu hoặc lương tối thiểu vùng.

Khi hết thời gian nghỉ thai sản, nếu trong vòng 30 ngày đầu mà sức khỏe chưa hồi phục, lao động nữ được nghỉ dưỡng sức, phục hồi sức khỏe.

Song, thời gian nghỉ tối đa 10 ngày nếu sinh từ hai con trở lên, 7 ngày nếu sinh con phải phẫu thuật và 5 ngày với các trường hợp còn lại. Mỗi ngày nghỉ được hưởng 30% mức tham chiếu.

Đáng chú ý, thời gian nghỉ thai sản được tính là thời gian đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc nhưng người lao động và doanh nghiệp không phải đóng thêm trong thời gian này.

Mức lương làm căn cứ đóng được tính theo tháng liền kề trước khi nghỉ. Nếu có tăng lương trong thời gian nghỉ thì sẽ được ghi nhận theo mức lương mới.

Người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện cũng được hưởng chế độ thai sản khi đóng đủ 6 tháng trong vòng 12 tháng trước khi sinh con.

Mức trợ cấp là 2 triệu đồng/con sinh ra hoặc mỗi thai từ 22 tuần tuổi trở lên không giữ được. Kinh phí do ngân sách đảm bảo, Chính phủ sẽ điều chỉnh tùy thực tế.

Đặc biệt, lao động nữ là người dân tộc thiểu số hoặc lao động nữ người Kinh có chồng là người dân tộc thiểu số thuộc hộ nghèo còn được hưởng các chính sách bổ sung.

Quốc hội quyết định: Phụ nữ nghỉ thai sản 7 tháng khi sinh con thứ 2, ưu tiên mua nhà ở xã hội

Luật Dân số mới được Quốc hội thông qua đã bổ sung nhiều chính sách duy trì mức sinh thay thế, trong đó phụ nữ nghỉ thai sản 7 tháng khi sinh con thứ 2, ưu tiên mua nhà ở xã hội với người có từ 2 con đẻ trở lên.