Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa ban hành quyết định phê duyệt Quy hoạch thủy lợi lưu vực sông Hồng - Thái Bình thời kỳ đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 (gọi tắt là quy hoạch).

Quy hoạch đặt mục tiêu đến năm 2030, cấp, tưới nước chủ động cho khoảng 740.000 ha diện tích lúa 2 vụ với tần suất đảm bảo 75 - 85% cho vùng trung du và miền núi, 85 - 90% cho vùng đồng bằng.

Khắc phục tình trạng hạ thấp mực nước trên dòng chính sông Hồng - Thái Bình, bảo đảm lấy nước chủ động cho các hệ thống thủy lợi Sông Nhuệ, Bắc Hưng Hải, Bắc Đuống... Kết hợp bổ sung nguồn nước, từng bước làm sống lại một số sông trong các hệ thống thủy lợi, cải thiện chất lượng nước hệ thống thủy lợi, đáp ứng yêu cầu sử dụng nước một cách chủ động.

Từng bước chủ động kiểm soát nước mặn, nước ngọt tại các vùng cửa sông, ven biển và trong nội đồng các khu vực ven biển.

Đồng thời, phòng, chống lũ với tần suất từ 0,2 tới 5% cho các đô thị như Hà Nội, Phú Thọ, Bắc Ninh, Thái Nguyên, Tuyên Quang, Lào Cai, Sơn La...

Đối với tầm nhìn 2050, Bộ định hướng nâng tần suất đảm bảo tưới lúa vùng trung du và miền núi lên 85%, vùng đồng bằng lên 90 - 95% và chủ động ứng phó với các kịch bản cực đoan.

Khắc phục hoàn toàn tình trạng ô nhiễm nguồn nước trong hệ thống công trình thủy lợi và kiểm soát được tình trạng xâm nhập mặn tại các vùng cửa sông, ven biển...

Để đạt mục tiêu trên, Bộ đề ra ba giải pháp chính gồm quy hoạch công trình trên dòng chính, quy hoạch các vùng và phi công trình với tổng số vốn thực hiện quy hoạch khoảng 148.900 tỉ đồng.

Trong đó, từ nay đến năm 2030 là 60.800 tỉ đồng, giai đoạn sau năm 2030 là 88.100 tỉ đồng, được huy động, bố trí từ nguồn vốn ngân sách nhà nước, vốn ngoài ngân sách và các nguồn vốn hợp pháp khác.

Xây dựng đập dâng góp phần làm sống lại các sông Nhuệ, Đáy, Tô Lịch

Liên quan đến giải pháp khắc phục hạ thấp mực nước trên hệ thống sông Hồng - Thái Bình, Bộ định hướng trước mắt tiếp tục vận hành khoa học, hiệu quả các hồ chứa lớn như Sơn La, Hòa Bình, Thác Bà, Tuyên Quang để điều tiết nước cho vùng trung du và đồng bằng sông Hồng và phục vụ sản xuất vụ Đông Xuân.

Cải tạo, nâng cấp các trạm bơm, cống lấy nước trong điều kiện mực nước bị hạ thấp và xây dựng mới các trạm bơm bổ sung nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp, tạo dòng chảy, cải thiện môi trường chất lượng nước trong các hệ thống thủy lợi.

Về lâu dài, trong giai đoạn từ nay đến 2030 hoặc sau 2030, Bộ dự kiến xây dựng đập Xuân Quan trên sông Hồng, đập Long Tửu trên sông Đuống (đoạn qua Hà Nội) nhằm điều tiết, kiểm soát dòng chảy, dâng mực nước trên sông Hồng trong thời gian mùa cạn để tạo cảnh quan, môi trường, du lịch.

Cùng với đó, đảm bảo vận hành lấy nước vào hệ thống Bắc Hưng Hải, hệ thống Bắc Đuống, hệ thống sông Nhuệ, sông Đáy, phục vụ cấp nước cho sản xuất nông nghiệp, cải tạo môi trường nước, góp phần làm "sống lại" một số dòng sông như sông Đáy, Nhuệ, Tô Lịch, Ngũ Huyện Khê…

Bộ cũng sẽ nghiên cứu xây dựng đập trên sông Đà hoặc sông Hồng nhằm điều tiết dòng chảy, dâng mực nước trên sông Đà trong thời gian mùa cạn để tiếp nước cho sông Tích, sông Đáy.

Đối với giải pháp kiểm soát mặn vùng cửa sông Hồng - Thái Bình, trước mắt sẽ tiếp tục vận hành các hồ chứa thượng nguồn, kết hợp vận hành hợp lý các công trình lấy nước phía hạ du để chủ động ứng phó xâm nhập mặn.

Sau khi xây dựng đập Xuân Quan, đập Long Tửu có thể kết hợp với việc vận hành các hồ thượng du và 2 đập điều tiết đẩy mặn khu vực hạ du.

Giai đoạn sau năm 2030, trong trường hợp biến đổi khí hậu, nước biển dâng có diễn biến phức tạp và cực đoan, nghiên cứu xây dựng các công trình điều tiết nguồn nước mặn, ngọt cho khu vực ven biển.

Hồi sinh 'đại thủy nông' Bắc Hưng Hải

"Đại thủy nông" Bắc Hưng Hải - hệ thống thủy lợi lớn nhất miền Bắc được xây dựng 68 năm trước và đã bị ô nhiễm trầm trọng trong những năm qua với nước thải đen đặc, nồng mùi hôi thối - sẽ sớm được hồi sinh.