Điện khí và vai trò chuyển tiếp trong cơ cấu năng lượng

Quá trình chuyển dịch năng lượng của Việt Nam đang bước vào giai đoạn được xem là mang tính quyết định. Quy hoạch điện 8 điều chỉnh (PDP8R) cho thấy những điều chỉnh quan trọng trong định hướng phát triển đến năm 2030, hướng tới cân bằng giữa tăng trưởng kinh tế và xây dựng hệ thống điện bền vững, có khả năng chống chịu cao.

Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu duy trì tốc độ tăng trưởng GDP bình quân ít nhất 10% mỗi năm trong những năm tới, nhu cầu về một hệ thống năng lượng ổn định và sẵn sàng cho tương lai trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

Và theo ông Ramesh Singaram, thách thức hiện nay không nằm ở việc xây dựng mục tiêu tham vọng. Điều quan trọng là khả năng triển khai đồng bộ từ nguồn điện, lưới truyền tải đến năng lực vận hành để các chính sách thực sự chuyển hóa thành công suất khả dụng trên hệ thống.

Theo định hướng của PDP8R, điện khí tiếp tục giữ vai trò nguồn chuyển tiếp, hỗ trợ tích hợp năng lượng tái tạo trong giai đoạn hệ thống chưa hoàn thiện về lưu trữ và truyền tải.

Xu hướng tại nhiều quốc gia châu Á là phát triển mô hình kết hợp giữa điện khí và năng lượng tái tạo nhằm bảo đảm độ ổn định hệ thống khi tỉ trọng điện gió và điện mặt trời tăng nhanh. Việt Nam cũng đang đi theo lộ trình này.

Ông Ramesh cho rằng công nghệ tua bin khí thế hệ mới hiện nay được thiết kế linh hoạt hơn về nhiên liệu, có thể thích ứng với các giải pháp phát thải thấp hơn trong tương lai. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh: "Công nghệ chỉ phát huy hiệu quả khi đi cùng năng lực vận hành và bảo trì dài hạn trong nước".

Năng lực công nghiệp và nhân lực nội địa cho Quy hoạch điện 8

Một trong những áp lực lớn nhất hiện nay là hiện đại hóa lưới điện. Sự phát triển nhanh của điện mặt trời và điện gió tại một số khu vực từng tạo ra tình trạng quá tải, buộc phải cắt giảm công suất.

PDP8R xác định nhu cầu đầu tư đáng kể cho hạ tầng truyền tải đến năm 2035. Theo ông Ramesh, hiện đại hóa lưới điện không chỉ là mở rộng đường dây mà còn bao gồm ứng dụng các giải pháp truyền tải công suất lớn và nền tảng số nhằm nâng cao khả năng điều hành theo thời gian thực.

"Khi tỉ trọng năng lượng tái tạo tăng lên, độ linh hoạt và khả năng chống chịu của lưới điện sẽ trở thành yếu tố then chốt", ông nhận định.

Bên cạnh công nghệ và vốn đầu tư, vị lãnh đạo đến từ Gas Power châu Á cho rằng nền tảng công nghiệp và nguồn nhân lực sẽ quyết định tính bền vững của quá trình chuyển dịch năng lượng.

Việc hình thành các cơ sở dịch vụ, sản xuất thiết bị năng lượng trong nước không chỉ giúp rút ngắn tiến độ triển khai dự án mà còn góp phần nâng cao khả năng làm chủ hệ thống. Đồng thời, đầu tư vào đào tạo kỹ sư và chuyên gia vận hành sẽ là yếu tố bảo đảm hệ thống điện vận hành ổn định trong dài hạn.

"Chuyển dịch năng lượng là hành trình nhiều năm. Sự hợp tác chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp điện lực và các đối tác công nghệ sẽ giúp quá trình này diễn ra hiệu quả hơn", ông Ramesh nói.

PDP8R đã mở ra một lộ trình rõ ràng hơn cho hệ thống điện Việt Nam. Tuy nhiên, theo ông, tốc độ và mức độ đồng bộ trong triển khai sẽ quyết định liệu quy hoạch này có trở thành bước ngoặt thực sự cho năng lực năng lượng quốc gia hay không.

Phải 'chỉn chu' với quy hoạch điện 8

Một nhà đầu tư điện gió từ Thái Lan có dự án mắc kẹt vì không kịp hưởng giá cố định (FIT) và đang phải đàm phán giá chuyển tiếp đã than thở rằng nếu tình trạng này cứ kéo dài, doanh nghiệp phải cân nhắc việc tiếp tục đầu tư ở Việt Nam.